هفت صبح| بامداد چهارشنبه، جنوب ایران شاهد حملات هوایی آمریکا بود. آمریکا به بهانه سقوط هلیکوپتر آمریکایی در تنگه هرمز حملاتی را به ایران آغاز کرد. این درحالی است که رسانههای جهان گزارشهای متفاوتی درباره علت سقوط این بالگرد مطرح کردند و حتی برخی منابع آمریکایی از ادامه تحقیقات درباره علت دقیق حادثه خبر دادهاند.درپی این موضوع سنتکام اعلام کرد چند نقطه در جنوب ایران را هدف قرار داده است. همزمان دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در گفتوگو با شبکه ایبیسی نیوز گفت واشنگتن ناچار بوده به انهدام بالگرد خود پاسخ دهد. او تأکید کرد عملیات نظامی آمریکا در پاسخ به این حادثه انجام شده است.
در ساعات بعد، گزارشهایی از وقوع انفجار در مناطقی از استان هرمزگان از جمله سیریک، میناب، جاسک و قشم منتشر شد. عیسی بزرگزاده، سخنگوی صنعت آب، اعلام کرد دو مخزن آب شرب در بخش بمانی هرمزگان در جریان حملات آسیب دیدهاند. به گفته او این مخازن وظیفه تأمین آب آشامیدنی شهر کوهستک و چند روستای اطراف را بر عهده داشتند. وی این اقدام را مصداق جنایت جنگی توصیف کرد. واکنش تهران نیز خیلی زود آغاز شد. قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا در بیانیهای اعلام کرد ارتش جمهوری اسلامی ایران و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در پاسخ به حملات آمریکا، برخی پایگاههای این کشور در منطقه را هدف قرار دادهاند. در این بیانیه آمده بود که هرگونه تکرار تعرض با پاسخ گستردهتر مواجه خواهد شد.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران نیز موضع رسمی تهران را اعلام کرد. در بیانیه این وزارتخانه تأکید شد که جمهوری اسلامی ایران در اعمال حق دفاع مشروع خود تردید نخواهد کرد. این بیانیه همچنین به کشورهای منطقه هشدار داد اجازه ندهند از قلمرو یا امکانات آنها برای عملیات نظامی علیه ایران استفاده شود. سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران نیز در واکنش به حملات آمریکا نوشت نیروهای مسلح ایران هیچ حمله یا تهدیدی را بیپاسخ نخواهند گذاشت. او خطاب به نیروهای خارجی حاضر در منطقه اعلام کرد اگر میخواهند در امان بمانند، منطقه را ترک کنند.
کانون اصلی پاسخ ایران در بحرین، کویت و اردن قرار داشت. رسانههای منطقهای از فعال شدن آژیرهای هشدار در بحرین و وقوع انفجار در اطراف پایگاههای آمریکایی خبر دادند.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد تأسیسات ناوگان پنجم آمریکا در بحرین، پایگاه علی السالم در کویت و پایگاه الازرق در اردن هدف حملات قرار گرفتهاند. در اطلاعیه دیگری، روابط عمومی سپاه از حمله موشکی به چهار هدف مهم در پایگاه الازرق اردن خبر داد و اعلام کرد آشیانه جنگندههای اف-۳۵ آمریکا نیز هدف قرار گرفته است.
همزمان منابع مختلف از حمله به مراکز فرماندهی و کنترل نیروهای آمریکایی در منطقه خبر دادند. یک منبع آگاه نظامی در گفتوگو با خبرگزاری فارس اعلام کرد ارزیابیهای اولیه حاکی از آن است که حدود ۷۰ درصد اهداف طراحیشده در عملیات ایران مورد اصابت قرار گرفتهاند. در واشنگتن نیز فضای سیاسی تحت تاثیر این درگیریها و تجاوز آمریکا به خاک ایران تغییر کرد. تد کروز، سناتور جمهوریخواه ایالت تگزاس، خواستار پاسخ سریع آمریکا در رابطه با این حملهها شد. درعین حال بخشی از تحلیلگران آمریکایی نگاه محتاطانهتری داشتند. الکس رئوفاوغلو، تحلیلگر مسائل امنیتی در گزارشی نوشت بسیاری از مقامهای آمریکایی حمله به سامانههای پدافندی ایران را بیشتر یک هشدار محدود میدانند تا آغاز یک جنگ گسترده.
رابرت مورت، معاون پیشین سازمان اطلاعات جغرافیایی ملی آمریکا نیز این عملیات را اقدامی محدود برای حفظ بازدارندگی توصیف کرد. در تهران نیز تحلیلگران سیاسی و امنیتی این تحولات را نشانه تغییر رویکرد جمهوری اسلامی ایران ارزیابی کردند. سیدهادی سیدافقهی، کارشناس مسائل غرب آسیا، در گفتوگو با شبکه خبر اظهار کرد برخی نظریهپردازان معتقدند راهبرد جمهوری اسلامی ایران از «صبر استراتژیک» به «بازدارندگی استراتژیک» تغییر کرده است. به گفته او براساس این نگاه هر اقدام نظامی آمریکا یا اسرائیل با پاسخ سریعتر و شدیدتری روبهرو خواهد شد.
محسن صمیمی، تحلیلگر مسائل سیاسی نیز تأکید کرد هرگونه خطای محاسباتی در واشنگتن میتواند هزینههای سنگینی برای آمریکا و متحدانش ایجاد کند. او معتقد است تصمیمگیران آمریکایی باید پیامدهای اقدامات خود در خلیج فارس را با دقت بیشتری محاسبه کنند. در کنار ابعاد نظامی، نگرانیهای اقتصادی نیز افزایش یافته است. خلیج فارس و تنگه هرمز همچنان یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی جهان هستند.
هرگونه افزایش تنش میتواند بر بازار نفت، بیمه حملونقل دریایی و تجارت جهانی تأثیر مستقیم بگذارد. به همین دلیل بسیاری از پایتختهای منطقه تحولات اخیر را با نگرانی دنبال میکنند. در پایان این رویارویی، یک واقعیت بیش از هر موضوع دیگری جلب توجه میکند. درگیری از محدوده خاک ایران فراتر رفته و پایگاههای آمریکایی در چند کشور منطقه به بخشی از معادله تبدیل شدهاند. همین مسئله باعث شده بحران کنونی از یک تنش دوجانبه میان تهران و واشنگتن خارج شود و به موضوعی تبدیل شود که امنیت خلیج فارس، آینده مذاکرات و ثبات منطقه را همزمان تحت تأثیر قرار داده است.
