این عادت کودکان میتواند سلامت قلب، ریه و استخوانها را تحت تأثیر قرار دهد
کودکان برای رشد سالم به چیزی بیشتر از سرگرمیهای دیجیتال نیاز دارند؛ بدن آنها به حرکت، بازی و فعالیت روزانه احتیاج دارد. استفاده طولانیمدت و بدون مدیریت از موبایل و کنسولهای بازی میتواند زمان اختصاصیافته به فعالیت بدنی، خواب و بازیهای حرکتی را کاهش دهد و در کنار عوامل دیگر، سلامت کودک را تحت تأثیر قرار دهد.
به گزارش هفت صبح، کمتحرکی و استفاده طولانیمدت کودکان از موبایل، تبلت و کنسولهای بازی به یکی از دغدغههای مهم سلامت کودکان تبدیل شده است. متخصصان پزشکی ورزشی هشدار میدهند که سبک زندگی کمتحرک میتواند در کنار تغذیه نامناسب و افزایش وزن، سلامت عمومی کودکان را تحت تأثیر قرار دهد و بر رشد جسمی آنها اثر بگذارد.
یک متخصص پزشکی ورزشی در برنامه «رادیو سلامت» با اشاره به افزایش چاقی در میان کودکان، احتمال بروز کبد چرب در سنین پایین را مورد توجه قرار داد و گفت که شرایط زندگی کودکان امروز نسبت به گذشته تغییر کرده است. کاهش فعالیت بدنی و افزایش زمان استفاده از وسایل دیجیتال از جمله عواملی هستند که میتوانند این وضعیت را تشدید کنند.
کودکان امروز چرا کمتر تحرک دارند؟
گسترش تلفنهای هوشمند، بازیهای رایانهای و سرگرمیهای دیجیتال باعث شده بسیاری از کودکان بخش قابل توجهی از زمان آزاد خود را در حالت نشسته یا کمتحرک سپری کنند.
در حالی که بازیهای حرکتی، دویدن، پریدن و فعالیت در فضای باز بخش مهمی از زندگی کودکان در گذشته بود، امروزه برخی از این فعالیتها جای خود را به سرگرمیهای دیجیتال دادهاند.
مشکل اصلی تنها استفاده از موبایل یا کنسول بازی نیست؛ وقتی زمان طولانی برای فعالیتهای نشسته صرف شود و فرصت کافی برای حرکت و بازی فیزیکی وجود نداشته باشد، تعادل سبک زندگی کودک به هم میخورد.
ارتباط کمتحرکی با اضافهوزن و کبد چرب
افزایش وزن در دوران کودکی میتواند احتمال بروز برخی مشکلات متابولیک را افزایش دهد. کبد چرب نیز یکی از مشکلاتی است که ممکن است در کودکان دارای اضافهوزن یا چاقی دیده شود.
البته کبد چرب فقط به میزان فعالیت بدنی وابسته نیست و عوامل مختلفی از جمله الگوی تغذیه، وزن بدن، عوامل ژنتیکی و وضعیت سلامت فرد میتوانند در بروز آن نقش داشته باشند.
به همین دلیل، توجه به تغذیه متعادل و فعالیت بدنی منظم از دوران کودکی اهمیت زیادی دارد و در صورت وجود اضافهوزن قابل توجه یا نگرانی درباره سلامت کودک، ارزیابی پزشکی ضروری است.
موبایل چگونه میتواند روی وضعیت بدنی کودکان اثر بگذارد؟
نشستن طولانیمدت و قرار گرفتن مداوم در یک وضعیت ثابت هنگام استفاده از موبایل یا کنسول بازی میتواند باعث وارد شدن فشار به گردن، شانهها و پشت شود.
کودکی که ساعتهای طولانی سر خود را پایین نگه میدارد یا پشت میز و روی مبل در وضعیت نامناسب مینشیند، ممکن است دچار درد، خستگی عضلانی یا مشکلات وضعیتی شود.
البته صرف استفاده از موبایل به معنای ایجاد قطعی تغییر شکل اسکلتی نیست و عوامل مختلفی در وضعیت بدنی کودک نقش دارند. با این حال، استراحتهای منظم، تغییر وضعیت بدن و داشتن فعالیت حرکتی کافی میتواند به کاهش فشار ناشی از نشستن طولانی کمک کند.
قلب و ریه کودکان به حرکت نیاز دارند
دوران کودکی یکی از مراحل مهم رشد و شکلگیری عادتهای حرکتی است. فعالیت بدنی منظم به تقویت آمادگی قلبی ـ تنفسی، قدرت عضلانی و هماهنگی حرکتی کمک میکند.
بر اساس توصیههای رایج سلامت کودکان، کودکان و نوجوانان در سن مدرسه بهتر است در بیشتر روزها فعالیت بدنی داشته باشند و مجموع فعالیت روزانه آنها به حدود یک ساعت فعالیت متوسط تا شدید برسد.
این فعالیت الزاماً نباید ورزش حرفهای یا برنامه سنگین باشد. دویدن، بازی کردن، دوچرخهسواری، پیادهروی، شنا، فوتبال و بازیهای حرکتی متناسب با سن کودک میتوانند بخشی از فعالیت روزانه او باشند.
ورزش و رشد استخوانهای کودکان
دوران کودکی و نوجوانی فرصت مهمی برای رشد و تقویت استخوانهاست. فعالیتهای تحملکننده وزن مانند دویدن، پریدن و برخی ورزشهای مناسب سن میتوانند در کنار تغذیه کافی، به سلامت استخوانها کمک کنند.
دریافت مواد مغذی ضروری مانند کلسیم و ویتامین D نیز برای سلامت استخوان اهمیت دارد. بنابراین، سلامت استخوان کودک تنها به ورزش وابسته نیست و تغذیه مناسب، خواب کافی و سایر عوامل سبک زندگی نیز باید مورد توجه قرار بگیرند.
این موضوع اهمیت بیشتری پیدا میکند زیرا بخش قابل توجهی از توده استخوانی در سالهای رشد شکل میگیرد و ایجاد عادتهای سالم از کودکی میتواند در حفظ سلامت استخوانها در سالهای بعد نیز مؤثر باشد.
والدین باید الگوی رفتاری کودکان باشند
یکی از نکات مهم در کاهش وابستگی کودکان به موبایل، نقش والدین است. کودکان تا حد زیادی از رفتار بزرگسالان اطراف خود الگوبرداری میکنند.
اگر والدین بیشتر اوقات فراغت خود را با تلفن همراه سپری کنند، انتظار کاهش استفاده کودک از وسایل دیجیتال دشوارتر خواهد بود. در مقابل، اختصاص دادن زمان مشخص برای فعالیت خانوادگی، پیادهروی، بازی در فضای باز یا ورزش میتواند الگوی متفاوتی برای کودک ایجاد کند.
بهتر است قوانین مربوط به استفاده از صفحهنمایش نیز به شکل خانوادگی اجرا شوند و والدین در کنار تعیین محدودیت منطقی، جایگزینهای جذاب و حرکتی برای سرگرمی کودکان فراهم کنند.
آیا استفاده زیاد از موبایل باعث بیشفعالی میشود؟
ارتباط میان استفاده از صفحهنمایش و مشکلات رفتاری و توجهی موضوعی پیچیده است و نمیتوان گفت استفاده از موبایل بهتنهایی باعث بیشفعالی یا اختلال کمتوجهی ـ بیشفعالی میشود.
با این حال، استفاده طولانی و کنترلنشده از وسایل دیجیتال میتواند زمان خواب، فعالیت بدنی، بازیهای اجتماعی و سایر فعالیتهای مهم کودک را کاهش دهد. اختلال خواب و کمبود فعالیت نیز میتوانند روی خلقوخو، تمرکز و عملکرد روزانه کودک اثر بگذارند.
اگر والدین متوجه مشکلات پایدار در تمرکز، یادگیری، رفتار یا فعالیت کودک شدند، بهتر است به جای نسبت دادن آن به موبایل، موضوع را با پزشک یا متخصص مربوطه مطرح کنند.
چطور زمان استفاده از موبایل را مدیریت کنیم؟
برای کاهش کمتحرکی کودکان، لازم نیست وسایل دیجیتال بهطور کامل حذف شوند. هدف اصلی ایجاد تعادل میان استفاده از فناوری، خواب، فعالیت بدنی، بازی و ارتباط اجتماعی است.
چند راهکار ساده میتواند کمککننده باشد:
- برای استفاده از موبایل، تبلت و کنسول بازی زمانبندی مشخص داشته باشید.
- کودک را به بازیهای حرکتی و فعالیت در فضای باز تشویق کنید.
- در زمانهای طولانی نشستن، فرصتهایی برای بلند شدن و حرکت کردن ایجاد کنید.
- استفاده از صفحهنمایش را بهخصوص نزدیک زمان خواب مدیریت کنید.
- فعالیتهای خانوادگی مانند پیادهروی و بازی را بیشتر کنید.
- والدین نیز تا حد امکان الگوی مناسبی در استفاده از موبایل باشند.
- به وضعیت نشستن کودک و ارتفاع مناسب صفحهنمایش توجه کنید.
- به جای تمرکز صرف بر ممنوعیت، سرگرمیهای جایگزین و جذاب برای کودک در نظر بگیرید.
سلامت کودک فقط با ورزش تأمین نمیشود
فعالیت بدنی یکی از پایههای سلامت کودک است، اما نباید آن را تنها عامل مؤثر در رشد دانست. تغذیه متعادل، خواب کافی، سلامت روان، ارتباط اجتماعی، معاینات پزشکی و کاهش رفتارهای کمتحرک نیز اهمیت دارند.
همچنین نباید برای کودکان رژیمهای سخت یا محدودیتهای غذایی خودسرانه در نظر گرفت. اگر کودک اضافهوزن دارد یا رشد او با نگرانی همراه است، بهتر است وضعیت او توسط پزشک یا متخصص تغذیه کودکان بررسی شود.
جمعبندی
کودکان برای رشد سالم به چیزی بیشتر از سرگرمیهای دیجیتال نیاز دارند؛ بدن آنها به حرکت، بازی و فعالیت روزانه احتیاج دارد. استفاده طولانیمدت و بدون مدیریت از موبایل و کنسولهای بازی میتواند زمان اختصاصیافته به فعالیت بدنی، خواب و بازیهای حرکتی را کاهش دهد و در کنار عوامل دیگر، سلامت کودک را تحت تأثیر قرار دهد.
کاهش زمان نشستن، افزایش فعالیتهای حرکتی، تغذیه متعادل و ایجاد الگوی مناسب در خانواده از مهمترین اقداماتی هستند که میتوانند به شکلگیری سبک زندگی سالمتر در کودکان کمک کنند. مهمتر از همه اینکه والدین نباید تنها از کودک بخواهند موبایل را کنار بگذارد؛ تغییر سبک زندگی زمانی مؤثرتر خواهد بود که کل خانواده در آن مشارکت داشته باشند.
