هفت صبح| درباره گیاه خارمریم مینویسیم؛ یکی از شناخته شدهترین گیاهان دارویی در حوزه سلامت کبد که جایگاه ویژهای در فارماکوگنوزی و داروسازی گیاهی دارد. اردلان پاسداران متخصص گیاه داروشناسی درباره این گیاه بیشتر توضیح میدهد. از دیدگاه فارماکوگنوزی، بخش دارویی خارمریم دانههای آن است که حاوی مجموعهای از ترکیبات فعال به نام سیلیمارین (Silymarin) است. سیلیمارین در واقع یک ترکیب واحد نیست، بلکه مخلوطی از فلاونولیگنانهاست که مهمترین آنها شامل سیلیبین (Silibinin)، سیلیکریستین و سیلیدیانین است. در میان این ترکیبات، سیلیبین از نظر فارماکولوژیک بیشترین نقش را در اثرات محافظتی کبدی ایفا میکند.
از منظر داروسازی، این خاصیت آنتیاکسیدانی سیلیمارین اهمیت زیادی دارد چراکه رادیکالهای آزاد، یکی از عوامل اصلی آسیب به سلولهای کبدی محسوب میشوند، باید دانست که بسیاری از آسیبهای کبدی از جمله آسیبهای ناشی از داروها، سموم محیطی یا استرس اکسیداتیو در همین مسیر ایجاد میشوند. علاوه بر این، مطالعات نشان دادهاند که ترکیبات سیلیمارین میتوانند با پایدارسازی غشای سلولهای کبدی، از نفوذ مواد سمی به داخل هپاتوسیتها جلوگیری کنند. این مکانیسم، یکی از تفاوتهای مهم خارمریم با بسیاری از گیاهان دارویی دیگر است؛ بهطوریکه نقش آن بیشتر «حمایتی و محافظتی» تعریف میشود تا درمانی مستقیم.
این فرآیند به بازسازی نسبی سلولهای آسیبدیده کمک میکند اما باید توجه داشت که این اثر بهمعنای درمان قطعی بیماریهای کبدی نیست و بیشتر در قالب حمایت از عملکرد طبیعی کبد مطرح میشود. به همین دلیل، فرآوردههای حاوی خارمریم معمولا در کنار درمانهای اصلی و تحت نظر متخصص توصیه میشوند. بسیاری از افراد به صورت خودسرانه اقدام به مصرف گیاه خام خارمریم میکنند در صورتی که مصرف فرآوردههای دارویی استاندارد این گیاه با دوز مشخص با مصرف گیاه خام، تفاوت اساسی دارد و حتی ممکن است این مصرف خودسرانه به جای تاثیر مثبت و مفید برای کبد به آسیب سلولهای کبدی منجر شود. مقدار سیلیمارین موجود در عصاره، روش استخراج و کیفیت ماده خام، همگی بر اثربخشی نهایی محصول تأثیر میگذارند.
