سایت پارسینه نوشت: چند ماه است صحبت از خرید و فروش تسلیحات نظامی بین تهران و مسکو حسابی داغ شده است. از جمله ماجرای فروش پهپادهای انتحاری و نقطه زن ایرانی به روسیه و از طرفی خرید هواپیماهای جنگنده روسی به ایران! اما حداقل تا الان ماجرا در حد گمانهزنی باقی مانده است.
ایران در چند دهه گذشته هیچ هواپیمای جنگنده جدیدی خریداری نکرده است، به استثنای چند جنگنده روسی MiG-۲۹ Fulcrum که در دهه ۱۹۹۰ خریداری کرد. علاوه بر MiG-۲۹، نیروی هوایی ایران عمدتاً از هواپیماهای F-۴ Phantom II، F-۱۴ Tomcat و F-۵ E/F Tiger II اصلاح شده بومی از دوران جنگ سرد استفاده میکند. در نتیجه نگهداری و بهره برداری از این هواپیماهای قدیمی دشوار است.
جان کربی آذر ماه سال گذشته درباره ماجرای فروش سوخو ۳۵ روسی به ایران واکنش نشان داد و در سخنانی گفت: روسیه به دنبال همکاری با ایران در زمینههایی مانند توسعه تسلیحات و آموزش است. ما نگران هستیم که روسیه قصد دارد قطعات نظامی پیشرفتهای را در اختیار ایران قرار دهد، مانند هلیکوپتر و سامانههای پدافند هوایی. طبق گزارشها، از بهار سال ۱۴۰۲، خلبانان ایرانی در روسیه برای یادگیری نحوه پرواز با سوخو (Su-۳۵) آموزش میبینند.
این نشان میدهد که ایران ممکن است ظرف یک سال آینده جنگنده دریافت کند. این جنگندهها نیروی هوایی ایران را نسبت به همسایگان منطقهای خود به طور قابل توجهی تقویت میکنند اما تربیت خلبانان زبده ایرانی برای بهرهبرداری از سوخوهای پیشرفته روسی بسیار حائز اهمیت است. تامین منابع انسانی وفادار و قابل دسترس هم دشواریهای خاص خود را دارد. درباره تجهیزات و ادوات مربوط به آموزش خلبان، فراهم کردن هواپیماها و جتهای آموزشی هم حرف و حدیث فراوان است.
روزنامه جوان مینویسد: یکی از دستاوردهای مهم دفاعی در سال گذشته که در عرصه صنعت هوایی رقم خورد، رونمایی از فروند دوم و نمونه معیار تولید جت آموزشی یاسین در ۲۰اسفند ۱۴۰۱ بود. همچنین خط تولید این جت آموزشی نیز برای تولید فروندهای بعدی افتتاح شد. یاسین جت آموزشی دوسرنشینه است که قرار است با استفاده از آن حلقههای زنجیره آموزش خلبانی شکاری در کشورمان تکمیل شود. یاسین به واسطه داشتن موتور توربوجت به سرعت و سقف پرواز بسیار بالاتری دست مییابد و سرعت استال ۹۰ نات و سرعت فرود ۱۲۰ نات را در اختیار خلبان قرار میدهد. همچنین ادوات داخلی کابین جت آموزشی پیشرفته هم بسیار شبیه هواپیماهای رزمی اصلی است و از نظر قابلیت مانور هم نزدیک به آنهاست.
جت یاسین طبق اطلاعات منتشرشده به سرعت ۸۰۰ تا ۹۰۰ کیلومتر بر ساعت و ارتفاع پروازی تا ۱۲ هزار متر دست مییابد که بسیار بالاتر از هواپیماهای توربوپراپ و نزدیک به هواپیماهای رزمی شکاری یا بمبافکن است، اما به واسطه طراحی تخصصی برای امور آموزشی این هواپیما سبب ایجاد بار کاری برای گردانهای رزمی و هواپیماهای عملیاتی در خط پرواز نمیشود بلکه به تعداد ساعات لازم دانشجوی خلبانی که حالا رسماً خلبان محسوب میشود، برای پرواز در سرعتها و ارتفاعات بالاتر آماده میشود.
گفته میشود در شرایطی که به واسطه سختتر شدن تحریمها و البته کاربرد در تعلیم خلبان نظامی، کشورهای دیگر حاضر به فروش هواپیمای آموزشی با قابلیت ثانویه رزمی به ایران نیستند، یاسین به عنوان یک جت آموزشی میتواند تمامی نیازهای آموزشی نیروی هوایی در بعد آموزش خلبانی را در رده پرواز مادون صوت جت و بعدها در رده رزمی سبک برطرف کند و با تولید انبوه این هواپیما، ایران اسلامی علاوه بر رفع نیاز احتمالی ارسال دانشجوی خلبانی به کشورهای دیگر برای آموزشهای تکمیلی خواهد توانست دانشجوی خلبانی دیگر کشورها را هم آموزش دهد که این خود میتواند موجب ارزآوری برای کشور شود.
اما برخی منتقدان میگویند یاسین حتی در پیشرفتهترین حالتی که امکان روزآمدی داشته باشد به پای قابلیتهای یاک ۱۳۰ نمیرسد و نیاز سیستم آموزشی خلبانی در ایران را به یاک ۱۳۰، آنهم با توجه به احتمال حضور اسکاتران سوخو ۳۵ از بین نمیبرد. جنگنده آموزشی یاک - ۱۳۰ Yak-۱۳۰ ساخت واحد یاکوفلف که یک جنگنده آموزشی دو نفره با ظاهری نه چندان با شکوه است. البته با ظاهر نه چندان مطلوب یاکوولف یاک- ۱۳۰ یک هواپیمای نیرومند محسوب میشود.
جنگنده Yak-۱۳۰ در صورتی که کاملا مسلح و پر از سوخت باشد به وزن ۲۲ هزار و ۷۰۰ پوند میرسد. این کمی بیشتر از نصف وزن یک هواپیمای کاملا مسلح شده F-۱۶ است. جنگنده Yak-۱۳۰ هم، چون تعداد زیادی از پروژه نظامی شوروی سابق قبل از آنکه شاهد سوار شدن اولین خلبان در ان باشیم فرایندی طولانی را طی کرد، اما در حال حاضر این جنگنده در مدارس آموزش پرواز پیشرفته نیروی هوایی روسیه استفاده میشود.
یاک- ۱۳۰ توسط شرکت روسی سازنده هواگرد "یاکوولف" طراحی و ساخته شده است و ان را بعنوان یک هواپیمای تهاجمی سبک ودر عین حال بسیار نیرومند میشناسند. یاک- ۱۳۰ مجموعهای از خصوصیات جنگنده های نسل چهارم و نسل پنجم مانند سوخو- ۵۷ را در خود جای داده است. جت نام برده قادر به مشارکت در عملیات های شناسایی نیز بوده و میتواند به اندازه سیصد کیلو گرم بار جنگی حمل کند.
بسیاری از کارشناسان اعتقاد دارند جنگندههای Yak-۱۳۰ متعلق به کلاس هواپیماهای مشهور به جنگندههای آموزشی مقدماتی یا به اصطلاح LIFT هستند که به دانشجویان خلبانی اجازه میدهند که با تکنولوژیهای پیشرفته هنگام سوار شدن به یک جنگنده خط مقدم آشنا باشند. به همین دلیل است که حضور یاک ۱۳۰ در کنار یاسین میتواند برای آموزش خلبانان ایرانی بسیار حیاتی باشد و وجود هر یک، نبود دیگری را توجیه نمیکند و هر دو مکمل و مورد نیاز هستند.
