هفت صبح| در آمریکا، گاهی مرز میان طنز و واقعیت آنقدر باریک میشود که تشخیص اینکه یک اتفاق شوخی است یا آغاز یک پروژه سیاسی واقعی، دشوار به نظر میرسد. حالا دنگرینی، نویسنده و تهیهکننده باسابقه سریال انیمیشنی «سیمپسونها»، همان چهرهای که نامش با «پیشبینی» ریاستجمهوری دونالد ترامپ گره خورده، اعلام کرده قصد دارد برای انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۸ آمریکا وارد میدان شود؛ خبری که همزمان واکنشهای طنزآلود، حیرتزده و حتی جدی را در فضای سیاسی و رسانهای آمریکا به همراه داشته است.
گرینی سهشنبه با انتشار ویدیویی غیرمتعارف در شبکههای اجتماعی، از تصمیمش برای ورود به رقابتهای انتخاباتی سخن گفت. او با کلاهگیسی خاکستری، روب آبیرنگ و لحنی طعنهآمیز ظاهر شد و خود را «پیشگوی خودخواندهای» معرفی کرد که حالا میخواهد وارد سیاست شود. این ویدیو، بیش از آنکه به یک کمپین رسمی شباهت داشته باشد، فضایی میان نمایش، طنز سیاسی و انتقاد اجتماعی داشت؛ همان فرمولی که سالها «سیمپسونها» را به یکی از تأثیرگذارترین آثار فرهنگ عامه آمریکا تبدیل کرده است.
او در بخشی از این پیام میگوید: «آمریکا بر پایه این باور ساخته شد که همه انسانها برابر آفریده شدهاند اما امروز ترامپ، جیدی ونس، میلیاردرها، قدرتطلبها و بزدلان هر دو حزب این اصل را فراموش کردهاند.» گرینی سپس با لحنی نمایشی ادامه میدهد: «من وکیل نیستم… صبر کنید، چرا هستم! پس میتوانم سیاستمدار هم باشم. برای ریاستجمهوری رقابت میکنم.» شعار انتخاباتی او نیز «آمریکا برای همه» اعلام شده؛ شعاری که بهوضوح تلاش دارد خود را در نقطه مقابل فضای دوقطبی، پوپولیستی و پرتنش سیاست کنونی آمریکا تعریف کند.
اپیزودی که به کابوس سیاسی آمریکا تبدیل شد
شهرت سیاسی گرینی بیش از هر چیز به قسمت مشهور «بارت به سوی آینده» بازمیگردد؛ اپیزودی از «سیمپسونها» که در سال ۲۰۰۰ پخش شد و حالا به یکی از معروفترین نمونههای «پیشگویی تلویزیونی» در جهان تبدیل شده است. در این قسمت، «لیسا سیمپسون» بهعنوان نخستین رئیسجمهور زن آمریکا وارد کاخ سفید میشود و در همان ابتدای کار، از بحرانی عظیم سخن میگوید که از دوران ریاستجمهوری ترامپ برای کشور باقی مانده است؛ جملهای که در زمان پخش، فقط یک شوخی عجیب به نظر میرسید، اما 16 سال بعد و با پیروزی ترامپ در انتخابات ۲۰۱۶، ناگهان رنگ واقعیت به خود گرفت.
از آن زمان، این اپیزود بارها در شبکههای اجتماعی بازنشر شد و بسیاری از کاربران اینترنت، «سیمپسونها» را به مجموعهای افسانهای در پیشبینی آینده تشبیه کردند. برخی حتی فهرستی طولانی از «پیشبینیهای» این انیمیشن تهیه کردند؛ از فناوری ساعتهای هوشمند گرفته تا بحرانهای اقتصادی، رسواییهای سیاسی و حتی برخی رخدادهای ورزشی و فرهنگی. گرینی سال ۲۰۱۶ در مصاحبهای با هالیوود ریپورتر گفته بود ایده ریاستجمهوری ترامپ از روی عمد و بهعنوان «هشداری برای آمریکا» نوشته شده بود. او توضیح داده بود: «این ایده به طور کامل با تصور دیوانهوار شدن آمریکا هماهنگ بود.» جملهای که پس از حوادث سیاسی سالهای اخیر، به شکلی گسترده در رسانههای آمریکایی نقل شد.
از هالیوود تا کاخ سفید؛ سنت قدیمی سیاست آمریکایی
نامزدی احتمالی گرینی هرچند در نگاه نخست طنزآمیز به نظر میرسد اما در تاریخ سیاست آمریکا چندان هم بیسابقه نیست. آمریکا سالهاست شاهد ورود بازیگران، مجریان تلویزیونی، ورزشکاران و چهرههای مشهور سرگرمی به عرصه سیاست است؛ روندی که در دهههای اخیر حتی پررنگتر شده است. مشهورترین نمونه، رونالد ریگان است؛ مردی که پیش از ورود به سیاست، یکی از بازیگران شناختهشده هالیوود بود.
ریگان در دهههای ۱۹۴۰ و ۱۹۵۰ در فیلمهای متعددی بازی کرد و چهرهای محبوب در صنعت سرگرمی آمریکا به شمار میرفت. او حتی مجری برنامههای تلویزیونی و رئیس اتحادیه بازیگران آمریکا بود اما بعدها وارد سیاست شد، فرماندار کالیفرنیا شد و در نهایت به ریاستجمهوری آمریکا رسید. ریگان در دوران جنگ سرد، چهرهای تعیینکننده در سیاست آمریکا شد و بسیاری از جمهوریخواهان مدرن هنوز او را یکی از مهمترین الگوهای سیاسی خود میدانند.
موفقیت او نشان داد که در آمریکا، شهرت رسانهای میتواند سکوی پرتابی قدرتمند برای رسیدن به بالاترین سطوح قدرت باشد. پس از او نیز چهرههای مشهور دیگری وارد سیاست شدند؛ از آرنولد شوارتزنگر، ستاره فیلمهای اکشن که فرماندار کالیفرنیا شد، تا مجریان تلویزیونی، کشتیگیران و حتی چهرههای اینترنتی که سودای قدرت سیاسی در سر داشتند.
ترامپ؛ زمانی که یک ستاره تلویزیونی رئیسجمهور شد
اما شاید هیچکس به اندازه ترامپ، پیوند میان سرگرمی و سیاست را در آمریکا دگرگون نکرده باشد. ترامپ پیش از ورود رسمی به کاخ سفید، بیش از آنکه سیاستمدار باشد، یک چهره رسانهای و ستاره تلویزیونی محسوب میشد؛ مردی که برنامه مشهور «کارآموز» او را به یکی از شناختهشدهترین چهرههای تلویزیونی آمریکا تبدیل کرده بود. او با استفاده از همان مهارتهای نمایشی، زبان تند، جنجالآفرینی رسانهای و حضور دائمی در تلویزیون و شبکههای اجتماعی، توانست ساختار سنتی حزب جمهوریخواه را به چالش بکشد و در سال ۲۰۱۶ به کاخ سفید راه پیدا کند.
نامزدهای عجیب آمریکا
تاریخ انتخابات آمریکا پر از چهرههایی است که در ابتدا نامزدهایی غیرجدی یا حتی عجیب به نظر میرسیدند، اما توانستند توجه افکار عمومی را جلب کنند. از میلیاردرهای جنجالی گرفته تا مجریان رادیویی، نویسندگان، بازیگران و فعالان اینترنتی، بسیاری تلاش کردهاند با تکیه بر شهرت عمومی وارد میدان سیاست شوند. در دهههای گذشته، افرادی مانند کانیه وست، اپرا وینفری و حتی برخی یوتیوبرها و چهرههای فضای مجازی بارها در گمانهزنیهای انتخاباتی مطرح شدهاند.
هرچند بسیاری از این پروژهها هرگز جدی نشدند، اما خودِ مطرح شدن آنها نشاندهنده تغییر ماهیت سیاست در آمریکاست؛ کشوری که در آن، شهرت میتواند به اندازه سابقه سیاسی اهمیت داشته باشد. برخی تحلیلگران معتقدند شبکههای اجتماعی و فضای رسانهای جدید، سیاست را بیش از هر زمان دیگری به یک «نمایش دائمی» تبدیل کردهاند؛ جایی که توانایی جلب توجه، گاه از برنامهریزی سیاسی مهمتر جلوه میکند. در این مسیر، چهرههای توییتری و یوتیوبی بیش از دیگران مطرح هستند.
«سیمپسونها»؛ حافظه سیاسی آمریکا
در دو دهه گذشته، «سیمپسونها» تنها یک مجموعه کمدی نبوده است. این سریال به نوعی آرشیو طنزآمیز تاریخ معاصر آمریکا تبدیل شده؛ مجموعهای که بحرانهای اقتصادی، فساد سیاسی، جنگها، رسانهها، سرمایهداری افراطی و شکافهای اجتماعی را با زبانی طعنهآمیز روایت کرده است. بسیاری از منتقدان معتقدند دلیل آنکه برخی «پیشبینیهای» این مجموعه به واقعیت نزدیک شده، نه قدرت جادویی نویسندگان، بلکه شناخت عمیق آنها از جامعه آمریکا بوده است.
نویسندگان «سیمپسونها» سالهاست روندهای فرهنگی، سیاسی و رسانهای آمریکا را با دقت زیر نظر دارند و اغراقهای طنزآمیز آنها گاهی سالها بعد به واقعیت شباهت پیدا میکند. اکنون با اعلام نامزدی احتمالی دن گرینی، بار دیگر نام «سیمپسونها» به مرکز توجه بازگشته است؛ این بار نه فقط بهعنوان مجموعهای که آینده را دست میاندازد، بلکه بهعنوان اثری که یکی از خالقانش میخواهد به طور مستقیم وارد همان آینده شود.
