هفت صبح، رامتین لطیفی| دولت دونالد ترامپ دور تازهای از فشار بر شرکتهای نفتی آمریکا را برای سرمایهگذاری در صنعت نفتِ ازهمگسیخته ونزوئلا کلید زده است؛ تلاشی که وزیران انرژی و کشور آمریکا در خط مقدم آن قرار دارند و هدفش بازگرداندن تولید نفت این کشور بحرانزده به روزهای اوج است. مقامهای کابینه ترامپ در حال برنامهریزی برای نخستین تماسهای رسمی خود با مدیران عامل شرکتهای بزرگ نفتی هستند تا آنها را به احیای تولید نفت ونزوئلا ترغیب کنند.
این تماسها که قرار است از سوی کریس رایت، وزیر انرژی و داگ برگام، وزیر کشور آمریکا انجام شود، نخستین ارتباط رسمی دولت با شرکتهای نفتی پس از ماهها گفتوگوی غیررسمی با فعالان این بخش بهشمار میآید. این تحرکات تنها چند روز پس از آن صورت میگیرد که ترامپ به خبرنگاران گفت «شرکتهای بسیار بزرگ نفتی ایالات متحده» قرار است «میلیاردها دلار» در ونزوئلا هزینه کنند.
با این حال، به گفته تحلیلگران بازار و مقامهای صنعت انرژی، مدیران این شرکتها همچنان نسبت به ورود به کشوری با حاکمیت سوسیالیستی بدبیناند؛ کشوری که پس از آنکه نیروهای آمریکایی در پایان هفته گذشته نیکلاس مادورو، رهبر قدرتمند ونزوئلا را بازداشت کردند، دچار آشوب سیاسی تازهای شده است.
این تردیدها در شرایطی مطرح میشود که صنعت نفت ملیشده ونزوئلا دهههاست با فرسودگی و بیتوجهی روبهرو بوده است. دو مقام صنعتی که به دلیل نداشتن مجوز صحبت با رسانهها نخواستند نامشان فاش شود، میگویند شرکتها همزمان در حال بررسی این موضوعاند که چه مشوقهایی میتواند آنها را به بازگشت به ونزوئلا ترغیب کند. از جمله این مشوقها میتوان به امضای قراردادهایی از سوی دولت آمریکا برای تضمین پرداختها و امنیت، یا ایجاد مشارکتهای دولتی-خصوصی اشاره کرد.
یکی از مدیران پیشین یک نهاد دولتی آمریکا که به شرط ناشناس ماندن صحبت کرده، میگوید حتی اگر شرکتها هنوز تصویر روشنی از شرایط مطلوب خود نداشته باشند، اصرار ترامپ را نمیتوان نادیده گرفت. او میافزاید: «بیشتر شرکتها مدتی است به این موضوع فکر میکنند. تقریبا همه بازیگران بزرگ احتمالا خیلی جدی در حال بررسی آن هستند. وقتی رئیسجمهور ایالات متحده میگوید من از شما میخواهم این کار را انجام دهید. شنیدن این حرف از ترامپ و گذر از آن تبعات زیادی دارد.»
در موضعگیریهای رسمی، کاخ سفید با اعتمادبهنفس از این رویکرد دفاع کرده است. تیلور راجرز، سخنگوی کاخ سفید، در بیانیهای گفت: «همه شرکتهای نفتی ما آماده و مایلاند سرمایهگذاریهای بزرگی در ونزوئلا انجام دهند تا زیرساختهای نفتی این کشور را که توسط رژیم نامشروع مادورو نابود شده، بازسازی کنند.
شرکتهای نفتی آمریکایی کار فوقالعادهای برای مردم ونزوئلا انجام خواهند داد و نماینده شایستهای برای ایالات متحده خواهند بود.» به گفته یکی از منابع، دولت همچنین «امیدوار است» مؤسسه نفت آمریکا، تشکل قدرتمند نماینده شرکتهای نفتی فعال در ایالات متحده، کارگروهی برای مشاوره به کاخ سفید درباره بهترین راههای احیای تولید نفت ونزوئلا تشکیل دهد. این منبع تأکید میکند: «به طور تقریبی در همه موارد، این تماسها نخستین ارتباط رسمی دولت درباره ونزوئلا با شرکتهاست.»
جاستین پرندرگست، سخنگوی مؤسسه نفت آمریکا، در واکنش به پرسشها اعلام کرد این نهاد «تحولات مربوط به ونزوئلا و پیامدهای احتمالی آن برای بازارهای جهانی انرژی را از نزدیک دنبال میکند». او افزود: « چنین رویدادهایی اهمیت رهبری قدرتمند انرژی از سوی آمریکا را برجسته میکند. در سطح جهانی، شرکتهای انرژی تصمیمهای سرمایهگذاری خود را بر اساس ثبات، حاکمیت قانون، نیروهای بازار و ملاحظات عملیاتی بلندمدت میگیرند.»
ترامپ روز یکشنبه به خبرنگاران گفت «پیش و پس از» عملیات نظامیای که به بازداشت مادورو و انتقال او به نیویورک انجامید با شرکتهای نفتی آمریکا گفتوگو کرده است. او گفت: «آنها میخواهند وارد شوند، برای مردم ونزوئلا کار بزرگی انجام دهند و نماینده خوبی برای ما باشند.» با این حال، مدیران صنعت نفت روز دوشنبه به خبرگزاری رویترز گفتند هیچگونه تماس رسمی با غولهای نفتی مانند اکسون موبیل، کونوکو فیلیپس و شورون که همگی سابقه فعالیت در میادین نفتی ونزوئلا را دارند، برقرار نشده است.
طبق برآورد شرکت تحلیل انرژی ریستاد انرژی، بازگرداندن تولید نفت ونزوئلا از سطح کنونی حدود یک میلیون بشکه در روز به اوج تاریخی سه میلیون بشکه در روز، دستکم به ۱۸۳ میلیارد دلار سرمایهگذاری و بیش از یک دهه زمان نیاز دارد.هرچند دولت ونزوئلا ممکن است بخشی از این هزینه را تأمین کند اما برای رسیدن به این هدف، شرکتهای بینالمللی باید طی چند سال آینده حدود ۳۵ میلیارد دلار هزینه کنند. ریستاد انرژی در یادداشتی برای مشتریان خود اعلام کرده است: «برای آنکه تولید نفت خام ونزوئلا طی ۱۵ سال آینده تنها در سطح ۱.۱ میلیون بشکه در روز ثابت بماند، حدود ۵۳ میلیارد دلار سرمایهگذاری در بخش بالادستی نفت و گاز و زیرساختها لازم است. عبور از سطح ۱.۴ میلیون بشکه در روز ممکن است اما نیازمند سرمایهگذاری پایدار سالانه ۸ تا ۹ میلیارد دلار از سال ۲۰۲۶ تا ۲۰۴۰، علاوه بر هزینههای تثبیت تولید، خواهد بود.»
دنیس نوس، سخنگوی کونوکو فیلیپس، در بیانیهای گفت «برای گمانهزنی درباره فعالیتها یا سرمایهگذاریهای آینده زود است»، اما تأکید کرد این شرکت پیامدهای احتمالی تحولات ونزوئلا بر عرضه و ثبات انرژی جهانی را زیر نظر دارد. او افزود کونوکو فیلیپس همچنان در تلاش است بیش از ۱۰ میلیارد دلار غرامتی را که در داوری بینالمللی بابت مصادره داراییهایش در سال ۲۰۰۷ به آن تعلق گرفته، وصول کند.
اکسون موبیل و شورون به درخواستها برای اظهارنظر پاسخ ندادند. شرکتهای خدمات میادین نفتی هالیبرتون و بیکر هیوز نیز واکنشی نشان ندادند و شرکت اسالبی از اظهارنظر خودداری کرد. تنها شرکتی که بهطور علنی از علاقهمندی به ونزوئلا سخن گفته، شرکت کانتیننتال ریسورسز است؛ شرکتی که توسط هارولد هم، متحد ترامپ و مشاور غیررسمی انرژی او، اداره میشود. او هم روز یکشنبه به فایننشال تایمز گفت: «با بهبود ثبات مقرراتی و حکمرانی، قطعا سرمایهگذاری آینده را مدنظر قرار میدهیم.»
کانتیننتال ریسورسز که نقشی کلیدی در توسعه فناوری شکست هیدرولیکی داشته، تاکنون خارج از ایالات متحده فعالیت نکرده است؛ هرچند روز دوشنبه اعلام کرد توافقی برای خرید داراییهایی در آرژانتین امضا کرده است. فعالان صنعتنفت میگویند یکی از نگرانیهای اصلی این است که ونزوئلا به اندازه کافی باثبات نیست تا امنیت کارکنان و تجهیزات شرکتها را تضمین کند.
به گفته آنها، شرکتها خواهان آن هستند که پیش از ورود، دولت آمریکا مستقیما با آنها قرارداد ببندد. یکی دیگر از مدیران صنعتی که به شرط ناشناس ماندن صحبت کرده، میگوید: «ما به امنیت میدانی و امنیت مالی نیاز داریم. اینها در صدر فهرست خواستههاست.» این منبع همچنین میگوید تصمیم ترامپ برای باقی گذاشتن دلسی رودریگز، معاون مادورو و رئیسجمهور موقت و دیگر اعضای دولت مادورک در رأس دولت ونزوئلا، تردید مدیران صنعت را تشدید کرده است. رودریگز و خانوادهاش در میانه دهه ۲۰۰۰، در دوران هوگو چاوز، بخشی از دولتی بودند که داراییهای شرکتهای نفتی خارجی را مصادره کرد. کلمبیا، کانادا، اتحادیه اروپا و ایالات متحده به دلیل اتهام تضعیف انتخابات ونزوئلا علیه او تحریمهایی وضع کردهاند.
این مدیر صنعتی میپرسد: «در نهایت چه کسی اینجا بازی را اداره میکند؟ اگر قرار است او و همان آدمهای قبلی در قدرت بمانند، چه تضمینی هست که اوضاع تغییر کند؟ آن سه موضوع امنیت فیزیکی، امنیت مالی و امنیت سیاسی، باید پیش از ورود هر شرکتی حلوفصل شود.» الیوت آبرامز، چهره باسابقه سیاست خارجی جمهوریخواهان و نماینده ویژه ترامپ در امور ونزوئلا در دوره نخست ریاستجمهوری او، میگوید رئیسجمهور احتمال بازگشت شرکتها به ونزوئلا را «بزرگنمایی» میکند؛ آن هم با توجه به ریسکها و سرمایه عظیم موردنیاز.
آبرامز که اکنون پژوهشگر ارشد مطالعات خاورمیانه در شورای روابط خارجی است، میگوید: «رئیسجمهور طوری صحبت میکند که انگار خودش تصمیم میگیرد، اما این درست نیست؛ هیأتمدیره شرکتها تصمیمگیر نهاییاند.» او در پایان میافزاید: «احتمالا خواهید دید که همه آنها بگویند ‹این فوقالعاده است، فرصت بزرگی است و تیممان آماده رفتن به ونزوئلاست›، اما این سیاست است. این حرفها لزوما به معنای سرمایهگذاری واقعی نیست.»
