هفت صبح| جک اسمیت، بازرس ویژهای که دو پرونده حساس فدرال علیه دونالد ترامپ را هدایت میکرد، در جلسهای پرتنش در کمیته قضایی مجلس نمایندگان ظاهر شد؛ جایی که جمهوریخواهان میکوشیدند او را به «سیاسیکاری» متهم کنند و اسمیت در پاسخ میگفت تنها «مسیر قانون و رهگیری مستندات و شواهد» را دنبال کرده است. او در برابر اعضای کنگره تأکید کرد که هیچیک از دو پرونده ترامپ، پرونده اسناد طبقهبندیشده و پرونده مداخله در نتایج انتخابات ۲۰۲۰، با انگیزه سیاسی شکل نگرفته و تنها پس از بازگشت ترامپ به قدرت و بر اساس «سیاست وزارت دادگستری» کنار گذاشته شدهاند؛ سیاستی که تحقیق یا پیگرد یک رئیسجمهور در حال خدمت را ممنوع میکند. اسمیت چند هفته پیش از مراسم تحلیف ژانویه ۲۰۲۵ از سمت خود استعفا داد و این جلسه نخستین بار بود که افکار عمومی آمریکا شهادت مفصل او را از زبان خودش میشنید. او گفت انتظار دارد وزارت دادگستری دولت ترامپ «سعی کند علیه او اعلام جرم کند».
پروندهها چه بودند؟
اسمیت که سابقهای طولانی در پیگرد فساد عمومی دارد، در نوامبر ۲۰۲۲ برای هدایت دو پرونده حساس منصوب شد. این پروندهها از همان ابتدا به یکی از جنجالیترین روندهای قضایی تاریخ معاصر آمریکا تبدیل شدند.
اسناد طبقهبندیشده
پرونده نخست مربوط به اتهام نگهداری غیرقانونی اسناد محرمانه دفاع ملی توسط ترامپ بود. این پرونده شامل ۳۱ فقره اتهام تحت قانون جاسوسی آمریکا بود؛ اتهاماتی که هرکدام میتوانست تا ۱۰ سال زندان داشته باشد. اتهامهای تکمیلی نیز شامل تبانی برای مانعتراشی در عدالت و ارائه اظهارات نادرست به مأموران فدرال بود. دادستانها معتقد بودند ترامپ پس از ترک کاخ سفید در سال ۲۰۲۱، دهها سند فوقمحرمانه درباره برنامههای نظامی، اطلاعات امنیت ملی و داراییهای حساس دفاعی را با خود به اقامتگاهش در «مارالاگو» برده است. تصاویر منتشرشده از جعبههایی در کنار استیج رقص اقامتگاه ترامپ، این اتهامات را بیش از پیش مضاعف کرد.
انتخابات ۲۰۲۰ و انتقال قدرت
پرونده دوم درباره تلاش ترامپ برای برهمزدن نتیجه انتخابات ۲۰۲۰ بود؛ انتخاباتی که او با اختلاف حدود ۷ میلیون رأی مردمی و ۷۴ رأی الکترال به جو بایدن باخت. اتهامات شامل چهار مورد بود: تبانی برای فریب دولت آمریکا، تبانی علیه حقوق رأیدهندگان، اقدامات مرتبط با فشار بر مقامهای ایالتی و طرح ادعاهای بیاساس تقلب و تلاش برای جلوگیری از تأیید رسمی نتایج. اسمیت، ترامپ را به «تحریک مستقیم» به شورش ۶ ژانویه متهم نکرد اما گفت رفتار او در فاصله شکست انتخاباتی تا حمله به کنگره نقشی اساسی در شکلگیری زمینههای خشونت داشت. این پرونده بیش از ۸۰۰ شاهد داشت، از مقامهای جمهوریخواه گرفته تا کارکنان ستاد انتخاباتی ترامپ.
مهمترین نکات از جلسه شهادت اسمیت در کنگره
«هیچکس نباید بالاتر از قانون باشد»
اسمیت در آغاز سخنان خود گفت: «ما از حقایق پیروی و از قانون تبعیت کردیم. تحقیقات ما به شواهدی فراتر از تردید منطقی رسید که نشان میداد رئیسجمهور ترامپ مرتکب اقدامات مجرمانه شده است.» او تأکید کرد اگر با همین شواهد موجود، امروز دوباره به او مأموریت داده میشد، بدون توجه به جمهوریخواه یا دموکرات بودن فرد، همان مسیر پیگرد را انتخاب میکرد. اسمیت توضیح داد تصمیم نگرفتن برای اتهام «شورش» به ترامپ مربوط به محدودیتهای حقوقی بوده؛ اتهامی که مجلس نمایندگان در جریان استیضاح ترامپ پیگیری کرد اما سنا او را تبرئه کرد.
پرونده «کَسیدی هاچینسون» و نبرد روایات
یکی از جنجالیترین بخشهای تحقیقات درباره وقایع ۶ ژانویه، شهادت دستیار سابق کاخ سفید، کَسیدی هاچینسون بود. او گفته بود ترامپ در مسیر بهسمت کنگره، قصد داشته فرمان خودروی ریاستجمهوری را بگیرد تا راننده را وادار کند به کنگره برود. جمهوریخواهان این روایت را «غیرقابل اتکا» خوانده بودند. در این جلسه، جیم جوردن، رئیس جمهوریخواه کمیته، از اسمیت پرسید: «آیا کَسیدی هاچینسون دروغگو است؟» اسمیت پاسخ داد روایت او «دستدوم» بوده و هیچیک از مأموران سرویس مخفی حاضر در خودرو آن را تأیید نکردهاند. اما افزود که تیم او «هنوز تصمیم نهایی درباره این شهادت را نگرفته بودند». جمهوریخواهان این پاسخ را نشانه «اشتیاق بیمهار برای انتقامگیری سیاسی» دانستند اما اسمیت گفت بزرگترین چالش پرونده این بوده که از میان صدها شاهد، روایت دادگاه مختصر و قابل فهم باقی بماند. او یادآور شد: «برخی از قویترین شاهدان ما جمهوریخواهانی بودند که به ترامپ رأی داده و حتی برایش کمپین کرده بودند.»
تهدید برای دموکراسی
یکی از نمایندگان دموکرات، پرامیلا جایاپال، از اسمیت پرسید اگر رفتار رئیسجمهور پیشین بدون پاسخ بماند، چه تهدیدی متوجه دموکراسی آمریکا میشود. اسمیت گفت: «اگر قدرتمندترین افراد جامعه از پاسخگویی فرار کنند، نتیجه فاجعهبار خواهد بود. این پیام را به مردم میدهد که قانون برای برخی لازمالاجرا نیست.» اسمیت هشدار داد که عدم برخورد با چنین جرمهایی میتواند کارکنان انتخابات را در معرض تهدید قرار دهد، روند انتخابات را تضعیف کند و در نهایت «دموکراسی را در خطر» بگذارد.
«من نمیفهمم چرا عفو میکنی»
اسمیت شدیدترین بخش سخنانش را به عفو دستهجمعی صدها فرد محکوم در حوادث ۶ ژانویه اختصاص داد؛ اقدامی که ترامپ در نخستین روز ریاستجمهوری دوم انجام داد. او گفت بسیاری از این افراد بعدها دوباره مرتکب جرم شدهاند و افزود:«نمیفهمم چرا باید کسانی را که به مأموران پلیس حمله کردهاند، دستهجمعی عفو کنید. هرگز درک نخواهم کرد.» گفتنی است، طبق گزارشها، حداقل ۱۴۰ افسر پلیس در حمله به کنگره مصدوم شدند.
واکنش فوری ترامپ
ترامپ، که جلسه را لحظه به لحظه دنبال میکرد، همزمان در پلتفرم «تروثسوشال» حملههای تندی به اسمیت کرد. او نوشت: «جک اسمیت روانی، زیر حملات جمهوریخواهان نابود شده… او زندگی بسیاری را به اسم قانون از بین برد.» ترامپ بار دیگر پروندهها را «کلاهبرداری دموکراتها» توصیف کرد و گفت عوامل آن باید «تاوان سنگینی بدهند». او در ماههای گذشته نیز بارها از وزارت دادگستری خواسته بود منتقدانش را «تعقیب و محاکمه کند».
