هفت صبح| در حالی که حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به ایران و پاسخهای موشکی تهران وارد روز سوم و مرحلهای شدیدتر شده و دامنه درگیری به لبنان نیز کشیده شده است، رئیسجمهور آمریکا اعلام کرده آماده گفتوگو با رهبران باقیمانده ایران است. این موضعگیری در شرایطی مطرح میشود که تلفات انسانی در دو سوی درگیری افزایش یافته و تبعات اقتصادی جنگ، بازارهای جهانی را متأثر کرده است. گزارشها تا لحظاتی که این گزارش تنظیم میشود، حاکی از آن است که تا کنون دستکم ۵۵۰ نفر از هموطنان عزیزمان به شهادت رسیدهاند.
ترامپ: «با آنها گفتوگو خواهم کرد»
دونالد ترامپ روز یکشنبه اعلام کرد آماده است با رهبران کنونی ایران گفتوگو کند؛ اظهاراتی که پس از به شهادت رسیدن آیتالله سیدعلی خامنهای، بیان شد. ترامپ در گفتوگو با مجله آتلانتیک گفت: «آنها میخواهند صحبت کنند و من هم موافقت کردهام، بنابراین با آنها گفتوگو خواهم کرد. ایران باید زودتر این کار را میکرد» از سوی دیگر، ترامپ پیشتر گفته بود حملات آمریکا ۴ روز به طول خواهد انجامید اما در مصاحبهای دیگر با دیلیمیل، او احتمال داد درگیری با ایران ممکن است تا چهار هفته آینده ادامه یابد، از احتمال افزایش تلفات آمریکایی سخن گفت و وعده داد مرگ نظامیان آمریکا را تلافی خواهد کرد.
در مقابل، علی لاریجانی، دبیر شورایعالی امنیت ملی ایران، اعلام کرد تهران با آمریکا مذاکره نخواهد کرد و گزارشها درباره تلاش برای آغاز گفتوگو با دولت ترامپ را تکذیب کرد. لاریجانی همچنین تأکید کرد نیروهای مسلح ایران آغازگر این جنگ نبودهاند. به علاوه، در پاسخ به این پرسش که آیا ایران مسیر تعامل دیپلماتیک را دنبال خواهد کرد یا نه، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران به الجزیره گفت تهران پیشتر دو بار تلاش دیپلماتیک انجام داده است: یکبار در قالب مذاکرات سال ۲۰۲۵ که با حملات آمریکا و اسرائیل متوقف شد و بار دیگر در حالی که ایران در انتظار دو دور جدید مذاکرات با آمریکا و آژانس بینالمللی انرژی اتمی بود اما همزمان هدف حملات قرار گرفت.
از این رو، در حال حاضر مشخص نیست آیا راهحل دیپلماتیکی برای این رویارویی وجود خواهد داشت یا نه. همزمان، امیرسعید ایروانی، سفیر ایران در سازمان ملل، در نشست اضطراری شورای امنیت گفت صدها غیرنظامی در حملات آمریکا و اسرائیل کشته یا زخمی شدهاند و این حملات عامدانه محلههای مسکونی را هدف قرار داده است. رسانههای دولتی ایران گزارش دادند که در حملهای به یک مدرسه ابتدایی دخترانه در شهر میناب، ۱۶۵ نفر کشته شدهاند؛ رقمی که انتظار میرود با ادامه بمبارانها افزایش یابد.
تلفات و گسترش جبههها
در حملات متقابل موشکی ایران، تاکنون ۹ اسرائیلی کشته شدهاند. نیروهای آمریکایی نیز نخستین تلفات خود را تأیید کردند: سه کشته و پنج زخمی بر اثر اصابت ترکش، بدون اعلام جزئیات محل وقوع حادثه. در روز سوم و تا لحظه تنظیم این گزارش نیز ایران، کشورهای حاشیه خلیج فارس که میزبان پایگاههای نظامی آمریکا هستند را هدف قرار داده است.
نقاط مختلفی از کویت، ابوظبی، دوحه و دوبی در پی اصابت موشک آسیب دیده و تعطیل شدند که یکی از شدیدترین اختلالها در صنعت هوانوردی جهانی طی سالهای اخیر را رقم زده است. روز دوشنبه درگیری به لبنان نیز کشیده شد؛ جایی که ابتدا لبنان موشک و پهپاد به شمال اسرائیل و به ویژه حیفا حمله کرد و سپس اسرائیل مواضع حزبالله را هدف قرار داد.
حمله حزبالله، گشایش جبههای تازه
اکنون تأیید شده است که پرتابههای شلیکشده از سوی حزبالله در واکنش به شهادت رهبر معظم انقلاب و پس از آغاز حملات اسرائیل و آمریکا به ایران در بامداد شنبه انجام شده است. این اقدام پایانی بر آتشبسی است که در ظاهر از نوامبر ۲۰۲۴ برقرار بود و اسرائیل صدها بار آن را نقض کرده بود. اکنون و در سومین روز درگیریها، جبههای دیگر در لبنان گشوده شده است. بیش از ۱۵ ماه، حزبالله یک آتشبس عملی و یکجانبه را رعایت و هر روز حملات اسرائیل را بدون پاسخ تحمل کرد. با این حال، حزبالله تمامی فشارهای دولتی و خارجی را تحمل کرد و آماده تسلیم نبود. این گروه موضعی سرسختانه اتخاذ کرد و تمامی درخواستها برای خلع سلاح را رد کرد.
اکنون حزبالله دست به اقدام تلافیجویانه زده است؛ نهتنها در پاسخ به نقضهای اسرائیل، بلکه برای آنکه آنچه از توانمندیهایش باقی مانده را در کنار ایران در جنگ جاری منطقهای قرار دهد. ایران حامی اصلی حزبالله است و اعضای حزبالله، از صدر تا ذیل، همواره خود را سربازان رهبر شهید ایران خواندهاند. از این رو، سرنوشت نبرد ایران با آمریکا و اسرائیل برای حزبالله اهمیتی حیاتی دارد.
این گروه لبنانی همچنین ممکن است در پی تغییر موازنه قدرتی باشد که به اسرائیل آزادی عمل نظامی در خاک لبنان داده. با این حال، مشخص نیست که حزبالله بتواند آسیب قابلتوجهی به اسرائیل وارد کند یا کمک معناداری به ایران در این درگیری ارائه دهد. حمله اولیه این گروه مقاومت شامل چند راکت بوده که تلفاتی در پی نداشت. مخالفان داخلی حزبالله، از جمله میشل عون، رئیسجمهور و نواف سلام، نخستوزیر لبنان، این حمله به اسرائیل را محکوم کرده و گفتهاند چنین اقدامی تنها به تشدید نقضهای اسرائیل علیه لبنان منجر خواهد شد.
صدها هزار نفر در لبنان در حال فرار از خانههای خود
در پاسخ به حمله حزبالله به حیفا و مناطق شمالی سرزمین اشغالی، ارتش اسرائیل دستور تخلیه اجباری صادر کرده و صبح روز گذشته، صدها هزار نفر در حال جابهجایی در جنوب لبنان هستند. ضاحیه که اسرائیل دستور تخلیه آن را صادر کرده، محل سکونت صدها هزار نفر از شیعیان لبنان است. مردم در حال جمعآوری وسایل ضروری خود هستند و بهسوی مناطقی که تصور میکنند امنتر است، حرکت میکنند. ضاحیه از پایگاههای اصلی حزبالله محسوب میشود. این منطقه در جریان جنگ سال ۲۰۲۴ بارها هدف حمله قرار گرفت و پس از آن نیز چندین بار دیگر بمباران شد. اوضاع در این منطقه آشفته است.
نتانیاهو: حملات تشدید میشود
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر چنایتکار رژیم اسرائیل، پس از آنکه تلآویو و سایر شهرهای اسرائیل مورد اصابت سهمگین موشکهای ایرانی قرار گرفت، وعده داده حملات هوایی به ایران را تشدید خواهد کرد. در مقابل، ترامپ گفت آماده گفتوگو با رهبران ایران است. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی ایران، اعلام کرد نتانیاهو و ترامپ با به شهادت رساندن رهبر معظم انقلاب، «از خط قرمز عبور کردهاند» و «بهای آن را خواهند پرداخت».
قانونگذاران آمریکایی بهدنبال محدود کردن اختیارات ترامپ
در آمریکا، آدام شیف اعلام کرده است به دیگر قانونگذاران خواهد پیوست تا رأیگیری درباره قطعنامه اختیارات جنگی را به جریان بیندازد؛ قطعنامهای که میتواند اختیارات دونالد ترامپ برای حمله به ایران را محدود کند. شیف در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «قدرت اعلام جنگ در اختیار کنگره است، نه رئیسجمهور.» او افزود به سناتورهایی چون تیم کین، رند پال و چاک شومر خواهد پیوست تا رأیگیری درباره این قطعنامه را تحمیل کنند و روشن سازند که کنگره این استفاده از نیروی نظامی را مجاز ندانسته است. در صورت تصویب در مجلس نمایندگان و سنا، رئیسجمهور برای حملات آینده باید مجوز کنگره را دریافت کند. با این حال، ترامپ میتواند چنین مصوبهای را وتو کند، مگر آنکه با اکثریت دوسوم در هر دو مجلس تصویب شود؛ مانعی که دستیابی به آن بعید بهنظر میرسد. بر اساس قانون اساسی آمریکا، تنها کنگره اختیار اعلام جنگ را دارد.
فرانسه آماده جنگ میشود
وزیر امور خارجه فرانسه اعلام کرد پاریس در صورت لزوم آماده است از کشورهای خلیج فارس و اردن در برابر ایران دفاع کند. ژان-نوئل بارو گفت: « فرانسه آماده است در قبال کشورهای متحدی که هدف موشکها و پهپادهای سپاه پاسداران قرار گرفتهاند و به جنگی کشیده شدهاند که خود انتخاب نکردهاند، شامل عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، عراق، بحرین، کویت، عمان و اردن، حمایت کامل و همبستگی تام خود را ابراز کند. فرانسه آماده است در دفاع از آنها مشارکت کند.»
آژانس بینالمللی انرژی اتمی: نشانهای از هدف قرار گرفتن تأسیسات هستهای ایران نداریم
آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرد هیچ نشانهای در دست ندارد که حملات اسرائیل و آمریکا به ایران، تأسیسات هستهای این کشور را هدف قرار داده باشد. رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، در بیانیهای به شورای حکام ۳۵ کشوری این نهاد گفت: «هیچ نشانهای نداریم که هیچیک از تأسیسات هستهای آسیب دیده یا هدف قرار گرفته باشند.» او افزود تلاشها برای تماس با نهادهای نظارتی هستهای ایران ادامه دارد اما تاکنون پاسخی دریافت نشده است.
لغو بیش از ۳۴۰۰ پرواز؛ بسته ماندن حریم هوایی خلیج فارس
با ادامه بسته بودن حریم هوایی بخشهای وسیعی از منطقه، بیش از ۳۴۰۰ پرواز در روزهای نخست درگیری لغو شده است. فرودگاههای مهم منطقه از جمله فرودگاه بینالمللی دوبی، فرودگاه شارجه، فرودگاه بینالمللی ابوظبی و فرودگاه بینالمللی حمد فعالیت خود را متوقف کردهاند. در مجموع شش یا هفت فرودگاه اصلی منطقه تعطیل شدهاند. برآورد میشود حدود ۳۰۰ هزار نفر در منطقه خلیج فارس سرگردان مانده باشند. گزارش شده است که بریتانیا تیمهایی را برای کمک به تخلیه شهروندان خود اعزام کرده است.
تعطیلی این مراکز هوانوردی تأثیری زنجیرهای بر سفرهای هوایی جهانی گذاشته است؛ زیرا هابهای خاورمیانه نقش اتصالدهنده اصلی میان اروپا، آسیا، آفریقا و سایر مناطق را ایفا میکنند.با توقف فعالیت آنها، اختلالها بهسرعت در سراسر جهان گسترش یافته است. شبکههای اجتماعی مملو از تصاویر و روایتهای مسافران سرگردان در فرودگاههای دوحه، دوبی و ابوظبی است. بسیاری از مسافران از صفهای طولانی برای رزرو مجدد پرواز، دریافت کوپن هتل یا کمکهای اضطراری خبر دادهاند و برخی ناچار شدهاند در داخل ترمینالها شب را سپری کنند. تا زمانی که حریم هوایی منطقه بسته بماند و درگیری ادامه یابد، هزاران مسافر همچنان در وضعیت بلاتکلیف خواهند ماند.
