هفت صبح، رضا نیکنام| در جهان امروز، جریانات تغییر یافته در عرصههای نظامی و امنیتی، نشاندهنده تحولی اساسی در مفهوم نبرد و عملیات نظامی است. اگر پیشتر میدانهای نبرد بهعنوان فضایی فیزیکی و مستقیم با حضور نیروهای انسانی و تجهیزات سنگین در میدان تعریف میشد، اکنون این مفاهیم دستخوش تحول عمیق شده است. فناوریهای پیشرفته، هوش مصنوعی و تحلیل همزمان دادهها، اکنون نقش اصلی را در هدایت و کنترل عملیاتها ایفا میکنند. این تغییر پارادایم، پرسشهایی اساسی را در ذهن تحلیلگران و ناظران پدید آورده است. اولا، چه کسانی در فرآیند مدیریت و هدایت نبردهای فناورانه نقش دارند؟ دوما، چرا اقبال به گیمرها در حوزههای عملیات نظامی افزایش یافته است؟ و سوما در چه سازوکاری انتقال مهارت از فضای بازیهای دیجیتال به دنیای عملیات واقعی در جنگ انجام میشود؟
در واقع تحول میدانهای نبرد باعث شکلگیری مشاغل تازهای شده که پیش از این وجود نداشتند. اپراتورهای سامانههای دورایستا – لانچرها- و هدایت کنندگان پهپادها از مهمترین این مشاغل هستند. حقوق این افراد بسته به کشور، تجربه و نوع همکاری از حدود ۳۰ هزار دلار یا یورو در سال آغاز میشود. اما ماجرا وقتی جذابتر میشود که بدانید، بسیاری از این مشاغل با حرفهای به نام «گیمری» ارتباط نزدیکی دارد.در گزارش پیش رو تلاش شده تا با نگاهی تحلیلی و جامع، ضمن بررسی فاکتورهای اساسی این تحول، نقش و جایگاه گیمرها، فرآیندهای آموزش و درآمدهای مرتبط با این حوزه، به تفصیل مطالعه و ارزیابی گردد.
نقش و جایگاه مدیران و اپراتورهای فناوری
در پشت این سیستمهای پیچیده در جنگ مدرن، نقش افراد متخصص، یعنی کسانی که بتوانند سامانهها را مدیریت و هدایت کنند، اهمیت ویژهای دارد. این افراد، در قالب «اپراتورها» شناخته میشوند. اما سوال اساسی این است که چه کسانی این نبردهای فناورانه را اداره میکنند؟پاسخ قاطع به این سوال، گیمرها، یا همان بازیکنندگان حرفهای در حوزههای نظامی و توصیفی است. این افراد، با مهارت و تجربهای که در فضای بازیهای دیجیتال کسب میکنند، بهعنوان اولین و بهترین گزینه برای مدیریت و کنترل سامانههای هوشمند به ویژه در شرایط جنگی شناخته میشوند. دلیل این استقبال، تطابق فرآیندهای تصمیمگیری سریع، تحلیل دادههای لحظهای و کار با سیستمهای تعاملی دیجیتال با مهارتهایی است که در بازیهای ویدیویی و شبیهسازیهای آنلاین کسب شده است.
در حقیقت و در این میان، مهارتهای به دست آمده در دنیای بازیهای دیجیتال برای بسیاری از نیروهای نظامی به یک منبع ارزشمند برای جذب نیرو تبدیل شده است؛ مهارتهایی که از پشت یک صفحه نمایش آغاز میشود اما در میدانهای واقعی نقش تعیین کننده پیدا میکند.
از مانیتور بازی تا اتاق فرمان عملیات جنگ
با گسترش نبردهای فناوری محور، کشورها برای هدایت پهپادها، سامانههای شناسایی و عملیاتهای دورایستا به نیروهایی نیاز دارند که سرعت واکنش بالا، تمرکز طولانی و مهارت کار با محیطهای دیجیتال داشته باشند. به همین دلیل بسیاری از نیروهای نظامی و شرکتهای پیمانکار دفاعی به سراغ گیمرها رفتهاند. اما شاید برای شما هم این سوال پیش آمده باشد که حقوق گیمرهایی که وارد حوزههای نظامی و اپراتوری سامانههای دورایستا میشوند چقدر است و این درآمد در کشورهای مختلف چه تفاوتی دارد؟
واقعیت این است که میزان درآمد و شرایط کاری این گروه، در مقایسه با نیروی نظامی سنتی، تفاوتهای قابلتوجهی دارد. این اپراتورها، اغلب در قالب شرکتهای خصوصی و پیمانکاران نظامی فعالیت میکنند و صرفا با حقوقهای قابلتوجه و مزایای خاص، جذب میشوند. بر اساس تحلیلهای موجود، نکات برجستهای در این زمینه وجود دارد. بر این اساس درآمد اپراتورهای پهپاد در ارتشها در جهان از حدود ۴۰ هزار دلار در سال آغاز میشود. در بسیاری از کشورها، گیمرها پس از طی دورههای آموزش نظامی و فنی، در قالب اپراتور سامانههای دورایستا، کنترلکننده پهپاد یا تحلیلگر عملیات جنگ فعالیت میکنند. این شغل در ارتشها به عنوان Drone Operator یا UAV Operator شناخته میشود.
بر اساس دادههای منتشر شده از وزارت دفاع آمریکا، گزارشهای استخدامی ارتشها و پایگاههای کاریابی دفاعی، حقوق این افراد بسته به تجربه و سطح تخصص متفاوت است که در ادامه به نمونههایی از آن اشاره می کنیم. طبق یافتهها و تحقیقات رسمی و براساس گزارش سایتهای کاریابی دفاعی مانند Glassdoor و Indeed، میانگین درآمد در این شرکتها برای اپراتورهای پهپاد در قالب نیروهای رسمی یا پیمانکار در نیروی هوایی و زمینی آمریکا، فعالیت میکنند بدین قرار است.
میانگین حقوق سالانه آنان اگر نیروهای تازه کار باشند حدود ۴۰ تا ۵۵ هزار دلار در سال، اگر اپراتورهای با تجربه باشند از حدود ۶۰ تا ۹۰ هزار دلار در سال و اگر جزو اپراتورهای ارشد یا تحلیلگران عملیات جنگی باشند بین ۹۰ تا ۱۲۰ هزار دلار در سال میرسد. البته این را هم باید گفت که در شرکتهای پیمانکار دفاعی و جنگی مانند شرکتهای فعال در حوزه فناوری نظامی، این رقم بیشتر است و گاهی به بیش از ۱۵۰هزار دلار در سال نیز میرسد. این افراد اغلب در بخشهایی همچون کنترل پرندههای هدایت پذیر، تحلیل دادههای شناسایی، هدایت عملیات دورایستا و مدیریت سامانههای شبیه ساز فعالیت دارند.
شروع درآمد اپراتورهای پهپاد در اروپا از ۳۰ هزار یورو
در کشورهای اروپایی نیز روند جذب نیروهای دارای مهارت دیجیتال به نحو قابل توجهی افزایش یافته است. براساس بررسی دادههای بازار کار دفاعی اروپا در بریتانیا شروع حقوق افراد تازه کار حدود ۳۰ هزار پوند درسال و درآمد سالیانه اپراتور با تجربه از ۴۵ تا ۶۵ هزار پوند، در آلمان سطح مبتدی حدود ۳۵ هزار یورو، سطح حرفهای از ۵۰ تا ۷۵هزار یورو، در فرانسه شروع حقوق از حدود ۲۸ هزار یورو است و تا سطح ارشد با حقوق حدود ۵۰هزار یورو تفاوت دارد.
آموزش نظامی شرط اصلی ورود به این شغل است
با وجود شباهت مهارتها، گیمرها مستقیما وارد عملیات نظامی نمیشوند. آنها باید دورههای تخصصی را پشت سر بگذارند. این مراحل معمول شامل مواردی همچون آموزش پایه نظامی، آموزش کار با سامانههای هدایت، تمرین در شبیه سازهای پیشرفته، حضور در ماموریتهای کنترل شده و این دورهها ممکن است ۶ ماه تا ۲ سال برای هر فرد زمان ببرد.با این حال کارشناسان سلامت میگویند با وجود درآمد قابل توجه، این شغل فشار روانی و استرس بالایی دارد. اپراتورها ساعتهای طولانی پشت سامانههای کنترل مینشینند و باید تصمیمهایی در لحظه بگیرند که پیامدهای واقعی و غیر قابل جبران دارد. به همین دلیل بسیاری از نیروهای نظامی برای این گروه خدمات روانشناسی و دورههای استراحت ویژه در نظر گرفتهاند.
تفاوتهای ساختاری میان اپراتورهای نسل قدیم و جدید
در عرصه عملیاتی، تفاوتهای عمدهای میان نسلهای مختلف اپراتورها وجود دارد که میتوان آنها را در ابعاد مختلف بررسی کرد. در اپراتورهای نسل جدید مهارتها، بیشتر بر اساس فناوریمحور، تحلیل دادهها، تصمیمگیری سریع، سامانههای هوشمند، شبیهسازهای پیشرفته، پیچیده و مبتنی بر فناوری است در صورتی که اپراتورهای نسل قدیم بر اساس ساختار سازمانی و آموزشهای نظامی پایه، سامانههای دستی و ساده، ابزارهای استفاده محدود و سنتی استوار گشته است. این تفاوتها نشانگر تغییر اساسی در نیازها و مهارتهای مورد انتظار است و گویای اهمیت جایگاه فناوری در توسعه حرفهای این اپراتورها است.
گیمرهای حرفهای؛ ستونهای جدید جنگهای مدرن
کیوان نقرهکار، کارشناس، کارآفرین و فعال حوزه فناوری اطلاعات، در گفتوگویی تفصیلی با هفت صبح، از نقش بیبدیل گیمرهای حرفهای در جنگهای ترکیبی سخن میگوید. به گفته وی، این افراد با تواناییهای خاص خود میتوانند در هدایت پهپادهای جنگی نقش تعیین کنندهای داشته باشند. نقرهکار در ابتدای این گفتوگو توضیح میدهد: «جنگهایی که امروزه در دنیا اتفاق میافتد، فارغ از جنگ سخت و نظامی، به عنوان جنگهای ترکیبی شناخته میشوند. وقتی از جنگهای ترکیبی صحبت میکنیم، منظور استفاده از ابزارهای مختلف و حتی تخصصهای گوناگون است. دیگر صرفاً نظامیان در این جنگها حضور ندارند و ممکن است افرادی با تخصصها و مهارتهای مختلف در این عرصه حضور داشته باشند.» وی میافزاید: «یکی از مواردی که در جنگهای جدید و نوین شاهد آن هستیم، بهرهگیری از افرادی است که به عنوان گیمرهای حرفهای شناخته میشوند. اینها کسانی هستند که با توجه به تخصصهایی که دارند، میتوانند در جنگها مورد استفاده قرار بگیرند.»
پنج دلیل کلیدی برای بهکارگیری گیمرها در میدان نبرد
این کارآفرین حوزه فناوری اطلاعات پنج دلیل اصلی برای استفاده از گیمرهای حرفهای در هدایت پهپادها بیان میکند:«دلیل نخست به عادت این افراد به کار با کنترلرومها بازمیگردد. آنها عادت دارند که در یک کنترلروم بنشینند و با استفاده از ابزارهای کنترلی مثل جویاستیکها و از راه دور، هدایت وسایل جنگی را پیش ببرند. چون با این موضوع آشنا هستند، پس میتوانند به راحتی این کنترل را انجام بدهند.»
دلیل دوم شباهت محیط بازی با محیط کنترل پهپادهاست. وی ادامه میدهد: «در محیط جنگ واقعی، در اتاق عملیات جنگی جایی که پهپادها هدایت میشوند، یک اپراتور با موارد مختلفی ارتباط دارد: یکی با خود پهپاد، دومی با یک نمای سهبعدی از زمین با توجه به زاویههای دوربین پهپاد و ابزارهای هدفگیری دقیق. تمام اینها مشابه آنچه است که در بازیهای حرفهای داریم. پس در کنار ابزارهای کنترلی، فضای اتاق و فضای سهبعدی هم یکی دیگر از موضوعاتی است که یک گیمر حرفهای کاملاً با آن آشنا است و میتواند در یک محیط واقعی آن را پیادهسازی کند.»
دلیل سوم به ویژگیهای شخصیتی این افراد مربوط میشود. دلیلی که نقرهکاردر توضیح آن میگوید: «کسانی که در نبردهای پهپادی در قسمت کنترل این پهپادها حضور دارند، باید ساعتها بتوانند روی صندلی بنشینند و با تمرکز بالا این پهپادها را از راه دور مدیریت و کنترل و هدایت کنند. ویژگیای که گیمرهای حرفهای دارند همین است؛ یعنی آنها میتوانند چندین ساعت در جای خودشان بنشینند و تمرکز بالایی برای این هدایتها داشته باشند.»
دلیل چهارم توانایی پیشبینی و تحلیل است. به گفته این کارشناس این افراد میتوانند همزمان پیشبینی کنند عملیات مختلف را یا یک سری موضوعاتی که ممکن است از طرف دشمن به وجود بیاید. آنها میتوانند حدس بزنند که ممکن است از کدام سمت به آنها حمله شود یا دید ۳۶۰ درجهای داشته باشند. حتی به قولی پشت سر خودشان را هم میتوانند ببینند و این به واسطه حرفهای بودن خودشان در بازیهاست. پس هر جور تحرکات مشکوک، تحلیل تصاویر سهبعدی، دید پشت دیوار و مواردی از این دست یا پیشبینیهای مختلف، همه از جمله مواردی است که میتواند در ویژگی شخصیتی انتخاب این افراد مهم باشد.» و بالاخره دلیل پنجم توانایی انجام همزمان چندین کار است. نقرهکار تأکید میکند: «آنها افرادی هستند که میتوانند با خونسردی تمام چندین کار را همزمان انجام بدهند و این بسیار در نبردهای فیزیکی مهم است که کسی بتواند چندین کار را به شکل همزمان انجام بدهد و بتواند خونسردی خودش را هم حفظ بکند.
چون سالها آنها به واسطه این بازیها توانستند که این فرآیند را در ذهن خودشان ایجاد کنند.» این کارآفرین در جمعبندی این بخش میگوید: «اگر بخواهیم یک خلاصه داشته باشیم، میتوانیم بگوییم این افراد مهماند از این لحاظ که ترکیبی هستند از تمرکز بالا، پردازش سریع، دید سهبعدی، تسلط بر روابط پیچیده، واکنش سریع، سردی روانی و کار تیمی چندلایه. بهخصوص جایی که شاید لازم باشد با افراد دیگری همزمان کار کنند و آنها این تجربه را در بازیهای مختلف دارند که بتوانند همزمان با چند نفر همکاری هم داشته باشند. این ویژگیها بسیار مهم هستند.»
نقرهکار در بخش دیگری از این گفتوگو به نکتهمهمی اشاره میکند: «به هر حال وقتی صحبت میشود از جنگهای واقعی، نیاز است که این افراد یک سری آموزشهای نظامی را هم در نظر گرفته و آموزش دیده باشند. بنابراین صرف این که اینها از آن فضای بازیهای آنلاین به فضای جنگی بیایند کفایت نمیکند و باید این فاصله به عنوان یک مسیر آموزشی و حتی بازیهای سهبعدی یا محیطهای شبیهسازیشده جنگی واقعی در آنها قرار بگیرد و بعد وارد جنگهای واقعی شوند.»
توجه جهانی به این موضوع
این کارآفرین در پایان تصریح میکند:«این موضوع آنقدر جذاب است که در دنیا توجه ویژهای به گیمرهای حرفهای میشود. بحثمان نظامی است ولی در حوزههای مختلف هم از این افراد به دلایلی که گفتیم استفاده میکنند. خیلی از سازمانها و شرکتها با توجه به اینکه این افراد میتوانند تمرکز بالایی داشته باشند و نکاتی که گفتیم و ویژگیهای شخصیتی و جسمی که دارند، میتوانند در حیطههای مختلف مورد استفاده قرار بگیرند. اما در حوزههای نظامی این روزها در کشورهای پیشروی جنگی بسیار مورد استفاده قرار میگیرند و انتخاب آنها هم در مسابقات مختلف این موضوع هست و هم به عنوان کشف استعداد از آنها استفاده میشود. مسابقات داخلی در کشورها و مسابقات بینالمللی، بهخصوص با رویکردهایی که پهپادهای جنگی هم هستند، میتواند فرصت بسیار مناسبی برای دولتها و نظامیون باشد تا بتوانند این افراد را انتخاب کنند و از آنها در این عرصهها استفاده کنند.»
