به گزارش هفت صبح، گزارشهای میدانی از بازارهای میوه و ترهبار در روز پنجم جنگ، حکایت از افزایش عجیب قیمت سیبزمینی در برخی مناطق کشور دارد. قیمت این محصول که تا پیش از بحران در محدوده 40 تا 50 هزار تومان در هر کیلو عرضه میشد، در برخی نقاط به 150 هزار تومان نیز رسیده است؛ رشدی نزدیک به 300 درصد. این جهش قیمتی در حالی رخ داده که مسئولان وزارت جهاد کشاورزی پیش از این از وفور محصول و ذخایر کافی برای ماههای آینده خبر داده بودند. پس چه شد که سیبزمینی، این کالای ساده و پراستفاده، ناگهان تا سه برابر گران شد؟
فعالان بازار سه دلیل اصلی برای این افزایش قیمت برمیشمارند. نخست، اختلال در زنجیره حملونقل؛ با آغاز جنگ و ناامنی در جادهها، بسیاری از رانندگان کامیون از حمل بار به مقاصد دور خودداری میکنند. این موضوع باعث کاهش عرضه در بازارهای مصرف و افزایش قیمت شده است. دوم، احتکار و سوداگری است. تجربه روزهای ابتدایی جنگ نشان داده که برخی سوداگران با خرید عمده کالاهای اساسی و انبار کردن آنها، به انتظار گرانی بیشتر مینشینند. سیبزمینی به عنوان یک کالای پرمصرف، در صدر این فهرست قرار گرفته است. سوم، افزایش تقاضا است. مردم در روزهای ابتدایی جنگ، به دلیل ترس از کمبود، به خریدهای احتیاطی روی آوردند. سیبزمینی که یک کالای با ماندگاری نسبتاً بالا و مصرف روزانه است، در صدر سبد خریدهای اضطراری قرار گرفت.
با انتشار خبر جهش قیمت سیبزمینی، دستگاههای مسئول وارد عمل شدند. وزارت دادگستری و سازمان تعزیرات حکومتی به موضوع ورود کردهاند و مسئولان در تلاش هستند با افزایش نظارتهای میدانی و برخورد قاطع با متخلفان، از التهاب بازار بکاهند. یکی از اصلیترین اقدامات، تعیین سقف قیمت جدید برای سیبزمینی بوده است. دولت با اعلام نرخ مصوب، از مصرفکنندگان خواسته که بالاتر از این قیمت خرید نکنند. در عین حال، توزیع سیبزمینی تنظیم بازار در برخی استانها مانند ایلام آغاز شده تا عرضه افزایش یابد و قیمتها تعدیل شود. قوه قضاییه نیز در این روزها هشدار داده است که امید داریم در این شرایط، افرادی در راستای امیال دشمن عمل نکنند و کار به برخورد قاطع و شدید با آنها نکشد. این هشدار، نشاندهنده عزم دستگاه قضا برای مقابله با سوءاستفادهگران در روزهای سخت جنگ است.
توان نظارتی دولت کاهش یافتهاست ؟
اما مساله اینجاست؛ آیا در شرایط جنگی که تمرکز دولت بر امنیت و مسائل کلان است، میتوان انتظار نظارت مؤثر بر بازار را داشت؟ تجربه نشان داده که در روزهای بحران، توان نظارتی دولت کاهش مییابد و فرصت برای سوداگران بیشتر میشود. فعالان بازار میگویند که در روزهای اخیر، بازرسان کمتری در میادین میوه و ترهبار دیده شدهاند و بسیاری از فروشندگان با سوءاستفاده از این خلأ، قیمتهای خود را افزایش دادهاند. از سوی دیگر، نگرانی اصلی نه فقط سیبزمینی، که سایر کالاهای اساسی است. اگر امروز سیبزمینی سه برابر شده باشد، فردا نوبت به برنج، روغن و گوشت میرسد.
گرانی ۳ برابری سیبزمینی خبر کوچک اما پراهمیت و زنگ خطری است برای وضعیت معیشت در روزهای سخت پیش رو. دولت وعده برخورد قاطع با گرانفروشان را داده و دستگاه قضا نیز هشدارهای لازم را صادر کرده است. اما در شرایطی که تمرکز اصلی بر مسائل امنیتی و نظامی است، آیا نظارتها میتواند مؤثر باشد؟ تجربه نشان داده که در روزهای جنگ، نه فقط میدان نبرد، که بازار نیز به صحنه تقابل تبدیل میشود. تقابل میان نان مردم و سود سوداگران. شاید امروز نوبت سیبزمینی است، اما فردا هر کالای دیگری میتواند هدف موج بعدی گرانی باشد. و در پایان این مسیر، همیشه مردم هستند که هزینه را میپردازند.
