بزرگترین رویداد فوتبالی جهان، دیگر صرفاً یک میدان رقابت برای بازیکنان نیست. جام جهانی ۲۰۲۶ را باید یکی از عظیمترین پروژههای اقتصادی کره زمین دانست که هم کشورهای میزبان و هم فیفا را به درآمدی سرشار میرساند. این تورنمنت فراتر از مستطیل سبز، از راههای گوناگونی مثل گردشگری، حملونقل، خدمات گسترده، تبلیغات کلان و ایجاد اشتغال، اثرات عمیق و غیرقابلانکاری بر اقتصاد جهانی خواهد گذاشت.
بر اساس گزارشی که «حسامالدین ابرقویی» و «سپیده صابری» در اکوایران منتشر کردهاند و مستند به آمار فیفا، ابعاد مالی این دوره از جام جهانی واقعاً حیرتآور است. طبق این گزارش، جام جهانی ۲۰۲۶ نزدیک به ۸۰ میلیارد دلار درآمد ناخالص برای اقتصاد جهان به همراه خواهد داشت. افزون بر این، سهم این رویداد از تولید ناخالص داخلی جهانی رقمی در حدود ۴۱ میلیارد دلار برآورد شده است. در کنار این ارقام عظیم، پیشبینی میشود بیش از ۹ میلیارد دلار نیز به عنوان درآمد مالیاتی عاید دولتهای مختلف شود. شاید مهمترین اثر اجتماعی این رویداد، ایجاد ۸۲۴ هزار شغل تماموقت باشد. به عبارت سادهتر، جام جهانی فقط یک مسابقه نیست، بلکه یک زنجیره عظیم اقتصادی است که از فروش بلیت گرفته تا اقامت، حملونقل و مصرف خدمات را درگیر میکند.
بلیتهای گرانتر و تجربهای پرهزینهتر؛ سود جدید فیفا از جیب هواداران
اما آنچه این دوره را از همه جامهای قبلی متمایز میکند، تغییرات بنیادین در شیوه فروش بلیت و هزینههای سرسامآور آن است. برای اولین بار در تاریخ، فیفا کنترل مستقیم فروش بلیت را در دست گرفته و از روش «قیمتگذاری پویا» استفاده میکند. مکانیسم این روش به این شکل است که هرچه تقاضا برای یک مسابقه خاص بالاتر برود، قیمت بلیت همان مسابقه نیز افزایش مییابد. علاوه بر این، فیفا یک بازار رسمی برای خرید و فروش مجدد بلیت راهاندازی کرده که از هر دو طرف معامله (فروشنده و خریدار) ۱۵ درصد کارمزد دریافت میکند.
نتیجه طبیعی این تغییرات، افزایش چشمگیر هزینه تماشای حضوری بازیهاست. برآوردهای موجود نشان میدهد که میانگین قیمت رسمی بلیت برای بازیهای مرحله گروهی حدود ۲۰۰ دلار خواهد بود. این رقم در مقایسه با جام جهانی قبلی در قطر، تقریباً سه برابر شده است. اما ارقام برای مراحل حذفی و به خصوص فینال بسیار نجومیتر میشود. قیمت بلیت بازی پایانی میتواند تا دو هزار دلار و حتی بیشتر هم برسد. برای هوادارانی که قصد دارند هر سه بازی تیم ملی کشور خود را در مرحله گروهی تماشا کنند، هزینه نهایی در برخی کشورها به چند هزار دلار خواهد رسید. این اعداد و ارقام به وضوح نشان میدهند که جام جهانی ۲۰۲۶ به یکی از گرانترین رویدادهای ورزشی تاریخ تبدیل شده است.
فیفا و سهمخواهی از سفره میلیارد دلاری
در پشت صحنه این ارقام نجومی، فیفا نیز سهم بسیار زیادی از این کیک بزرگ خواهد برد. عمدهترین منبع درآمد فدراسیون جهانی فوتبال همچنان حق پخش تلویزیونی مسابقات است، اما در این دوره، فروش مستقیم بلیت و بازار بازفروش نیز درآمد فیفا را به میزان قابل توجهی افزایش داده است.
البته در سوی دیگر، هزینههای فیفا هم رشد کرده و مهمترین اقلام هزینهای، جوایزی است که به تیمها پرداخت میشود. بودجه اختصاصیافته برای جوایز جام جهانی ۲۰۲۶ از مرز ۷۰۰ میلیون دلار عبور کرده است. از آنجا که تعداد تیمهای حاضر در این دوره از ۳۲ تیم به ۴۸ تیم افزایش یافته، این رقم نسبت به دورههای قبلی رشد قابل ملاحظهای داشته است.
جزئیات جالبتر اینکه، تیم قهرمان ۵۰ میلیون دلار دریافت خواهد کرد و این مبلغ میان فدراسیون، کادر فنی و خود بازیکنان تقسیم میشود. بر اساس برآوردها، سهم هر بازیکن تیم قهرمان میتواند به حدود ۶۰۰ هزار دلار برسد. این ارقام ثابت میکند که جام جهانی، فراتر از یک رقابت فوتبالی، یک پروژه عظیم اقتصادی با گردش مالی میلیارد دلاری است.
نگاهی به سویه انتقادی ماجرا
واقعیت امروز جهان این است که فوتبال دیگر فقط سرگرمی و هیجان نیست. جام جهانی ۲۰۲۶ به وضوح نشان میدهد که این ورزش محبوب میتواند کیک اقتصاد جهانی را بزرگتر کند، برای کشورهای میزبان درآمدهای کلان ایجاد کند و حتی موتور رشد اقتصاد ورزش باشد. اما در همین حال، افزایش سرسامآور هزینهها و تجاریسازی افراطی این رویداد، انتقادهای جدی را هم برانگیخته است. بسیاری معتقدند جام جهانی به نهادی لوکس و گرانقیمت تبدیل شده که فقط افراد متمول توانایی تماشای حضوری آن را دارند. با این حال، واقعیت غیرقابل انکار این است: جام جهانی یکی از مهمترین موتورهای اقتصادی ورزش در جهان باقی مانده و اثرات آن از زمین فوتبال بسیار فراتر میرود.
