هفت صبح | امسال تعطیلات نوروزی نه دو هفته، که عملاً سه هفته به درازا کشید؛ اما نه از سر سرخوشی، بلکه به دلیل شرایط خاص جنگی و تدابیر امنیتی که شهر را در وضعیتی معلق نگه داشته بود. حالا با گذشت ۲۲ روز از آغاز سال نو، ادارات و سازمانها با ظرفیت 50 درصدی نیروی انسانی کار خود را به شکلی جدیتر آغاز کردهاند تا چرخه زندگی در شهرها و کلانشهرها متوقف نشود. اما همین حضور نصفه و نیمه هم کافی بود تا غول خفته ترافیک دوباره بیدار شود. شلوغی ناگهانی بزرگراهها و ایستگاههای مترو و بیآرتی نشان داد که شهروندان کلانشهرها و بخصوص پایتختنشینان، باید منتظر بازگشت دوباره ترافیک به خیابانها و آلودگی هوا باشند. موضوعی که باعث میشود تا دوباره موضوع وضعیت حمل و نقل عمومی به صدر اخبار بازگردد.
اتوبوسها؛ از جبهه جنوب تا خطوط بیآرتی
نوسازی ناوگان اتوبوسرانی در شرایطی که تحریم و جنگ دست به دست هم دادهاند، در نوع خود موضوع قابل تاملی است. طبق آخرین آمارهای رسمی مدیریت شهری در ابتدای سال ۱۴۰۵، تهران حالا شاهد حضور بیش از ۴ هزار دستگاه اتوبوس فعال در سطح شهر است که از این میان، حدود ۳ هزار و ۵۰۰ دستگاه به طور مستقیم در خطوط شاغل هستند. این در حالی است که در سالهای ابتدایی دهه اخیر، این عدد به سختی به ۲ هزار دستگاه میرسید.
نکته دراماتیک ماجرا اینجاست که بخشی از این نوسازی، یعنی ۹۵ دستگاه اتوبوسی که اخیراً به ناوگان اضافه شدهاند، مسیر عجیبی را برای رسیدن به پایتخت طی کردهاند. ۵۰ دستگاه اتوبوس تمامبرقی و ۳۵ دستگاه اتوبوس دوکابین، روزهای سختی را در تنگه هرمز پشت سر گذاشتند. محسن هرمزی، معاون حمل و نقل شهرداری، در این زمینه گفته است؛ به دلیل درگیریهای نظامی در منطقه خلیج فارس، ترخیص و انتقال این دستگاهها با پیچیدگیهای امنیتی فراوانی همراه بود. با این حال، ۹۹ دستگاه دیگر نیز هماکنون در محدوده خلیج فارس هستند و قرار است تا پایان اردیبهشت، مجموع اتوبوسهای بیآرتی جدید را به ۲۰۰ دستگاه برسانند. در مجموع، در این دوره مدیریت شهری تاکنون ۲ هزار و ۶۴ دستگاه اتوبوس نوسازی شدهاند که یک رکورد تاریخی محسوب میشود.
زخمهای عمیق بر پیکره تاکسیرانی در جنگ رمضان
اما روی دیگر سکه، خساراتی است که جنگ به بدنه نحیف حمل و نقل خصوصی و نیمهعمومی وارد کرده است. جنگ رمضان که با تجاوزات آمریکا و صهیونیستها همراه بود، مستقیماً سفره نانِ تاکسیرانان تهرانی را هدف قرار داد. علیرضا زاکانی، شهردار تهران، صراحتاً اعلام کرده است که بخشی از تاکسیهای برقی جدید و زیرساختهای مرتبط با آنها در حملات اخیر آسیب دیدهاند.
آمارهای ارائه شده توسط علی رحیمی، مدیرعامل سازمان تاکسیرانی تهران، تکاندهنده است.
بر اساس آخرین پایشها تا نیمه فروردین ۱۴۰۵، ۹۳ دستگاه تاکسی در جریان حملات آسیب دیدهاند. از این تعداد، ۱۳ دستگاه به طور کامل تخریب شده و ۸ دستگاه نیز زیر آوار ساختمانهای فروریخته مدفون شدهاند. نباید از یاد برد که اینها فقط اعداد نیستند؛ پشت هر کدام از این تاکسیها، خانوادهای است که حالا هم وسیله امرار معاش و هم در برخی موارد، عزیزان خود را از دست داده است. گزارشها حاکی از آن است که حتی منازل برخی از این رانندگان نیز تخریب شده است. شهرداری برای جبران این فاجعه، مبالغ بلاعوض و وامهای ویژهای در نظر گرفته و از طریق شماره پشتیبانی ۰۹۰۵۶۶۱۶۲۴۰ در پیامرسان بله، فرآیند شناسایی و پرداخت خسارت را کلید زده است.
وضعیت تاکسیهای تهران؛ آمارها چه میگویند؟
برای اینکه بدانیم تهران در چه وضعیتی قرار دارد، باید به آمارهای کلان نگاه کنیم. طبق آخرین گزارشهای تحلیلی سازمان تاکسیرانی در اواخر سال ۱۴۰۴ و فروردین ۱۴۰۵، پایتخت حدود ۸۰ هزار تاکسی فعال دارد. با وجود شعارهای مربوط به برقیسازی، واقعیت کف خیابانها نشان میدهد که هنوز راه درازی در پیش است. تا این لحظه، تنها ۳۲۰ دستگاه خودروی برقی و ۱۰ دستگاه ون برقی به طور رسمی تحویل ناوگان شدهاند. اگرچه هدفگذاری شهرداری برای ورود هزاران تاکسی برقی چینی و داخلی بسیار بلندپروازانه بود، اما شرایط جنگی و اختلال در زنجیره تامین قطعات، سرعت این تحول را کم کرده است. با این حال، ورود ۵۰ اتوبوس برقی جدید نشان میدهد که مدیریت شهری همچنان بر سیاست «ناوگان پاک» پافشاری میکند تا حداقل بخشی از آلودگی هوای پایتخت را در کنار دودِ ناشی از انفجارها و بحرانهای زیستمحیطی مهار کند.
تابآوری شهری در برابر آلایندهها و حملات
حسن عباسنژاد، مدیرکل محیط زیست تهران، معتقد است که ورود ناوگان برقی در این شرایط، یک تیر و دو نشان است. او میگوید افزایش سهم اتوبوسهای برقی میتواند اثرات مخرب ناوگان دیزلی را کاهش دهد و در عین حال، در زمان بحران که تامین سوختهای فسیلی ممکن است با اختلال روبهرو شود، پایداری حمل و نقل را تضمین کند. از نظر او، «تابآوری شهری» یعنی همین که شهر بتواند در اوج فشار نظامی، خدمات پایه خود را با کیفیت بهتری ارائه دهد.
مترو؛ زندگی در عمق زمین ادامه دارد
در حالی که آسمان تهران گاهی ناامن به نظر میرسد، در عمق زمین تلاش برای توسعه مترو متوقف نشده است. ایستگاه ورزشگاه تختی که یکی از استراتژیکترین ایستگاههای شرق تهران است، قرار است تا پایان همین ماه افتتاح شود. همچنین تست گرم بخش جنوبی خط ۶ مترو در دو هفته آینده انجام خواهد شد. این یعنی حتی در شرایطی که شهر با حداقل ظرفیت اداری فعالیت میکند، کارگران و مهندسان در خط ۱۰ مترو همچنان مشغول حفاری هستند. مترو حالا نه فقط یک وسیله حمل و نقل، بلکه به عنوان یک پناهگاه امن در ذهن شهروندان جای گرفته است و توسعه آن اهمیت دوچندان پیدا کرده است.
شهری که تسلیم نمیشود
تهران در هفته آخر فروردین ۱۴۰۵، ترکیبی از اضطراب و امید است. از یک سو تاکسیرانانی که در بله به دنبال ثبت خسارت خودروهای منهدم شده خود هستند و از سوی دیگر، شهروندانی که با تعجب سوار بر اتوبوسهای برقی نونوار میشوند. تهران با بیش از ۴ هزار اتوبوس فعال و ناوگان تاکسیرانی که به کندی اما پیوسته به سمت برقی شدن میرود، نشان داده است که قصد ندارد زیر بار فشارهای خارجی کمر خم کند.
اگرچه جنگ رمضان زخمهای عمیقی بر چهره شهر نشانده، اما استمرار پروژههای عمرانی در مترو و ورود ناوگان جدید به خطوط بیآرتی، پیامی روشن به همراه دارد: تهران، حتی با نیمی از ظرفیت انسانیاش، باز هم بزرگتر و زندهتر از آن است که متوقف شود. مسافران ایستگاه تختی و رانندگان تاکسیهای آسیبدیده، هر دو بخشی از واقعیت امروز پایتخت هستند؛ شهری که یاد گرفته است چگونه میان باروت و باتری، تعادل برقرار کند.
