شوک دوباره جنگ ایران به بازارها | روند صعودی قیمت نفت و حرکت نزولی بورسهای جهان
حملات تازه آمریکا به ایران و احتمال پاسخ متقابل تهران، بازارهای جهانی را وارد فاز ریسکگریزی کرد؛ قیمت نفت بالا رفت، بازده اوراق افزایش یافت و بورسهای آمریکا، اروپا و آسیا تحت فشار قرار گرفتند. نگرانی اصلی بازار احتمال تشدید اختلال در حملونقل نفت از تنگه هرمز است.
آمریکا شامگاه سهشنبه ۱ سپتامبر ۲۰۲۶ موج تازهای از حملات را علیه اهداف نظامی ایران انجام داد. طبق اعلام رسمی سنتکام، اهداف شامل مواضع پدافند هوایی، سامانههای راداری، تأسیسات ارتباطی، تجهیزات دریایی و زیرساختهای مرتبط با مینگذاری سپاه در منطقه تنگه هرمز بود. آمریکا میگوید این حملات در واکنش به تلاشهای اخیر سپاه برای حمله به کشتیهای تجاری در هرمز و تهدید نیروهای آمریکایی انجام شده است. گزارشها همچنین از حمله به دو نفتکش دولتی ایران خبر میدهند.
دونالد ترامپ هم از این حملات حمایت کرده و آن را اقدامی کاملاً موجه توصیف کرده است. او هشدار داده اگر ایران در پاسخ حمله کند، آمریکا با شدت بیشتری واکنش نشان خواهد داد. همزمان، سنتکام تأکید کرده که هدف عملیات، مقابله با تهدید علیه کشتیرانی و باز نگه داشتن مسیر عبور و مرور در تنگه هرمز بوده است؛ موضوعی که اهمیت اقتصادی زیادی دارد، چون پیش از تشدید درگیریها نزدیک به ۲۰ درصد نفت جهان از این مسیر عبور میکرد.
بازگشت نفت به مدار صعود
بازار نفت بلافاصله به خبر تشدید درگیریها واکنش نشان داد. قیمت نفت برنت در معاملات امروز به حدود ۹۶.۶ دلار در هر بشکه رسید و بیش از ۲ درصد نسبت به روز قبل افزایش داشت. نفت خام آمریکا، WTI، نیز در محدوده بالای ۹۰ دلار معامله شد.
این افزایش بعد از جهش حدود ۵ درصدی نفت در جلسه معاملاتی قبلی اتفاق افتاده است. در واقع بازار طی دو جلسه معاملاتی اخیر بخش قابلتوجهی از ریسک ناشی از تشدید جنگ را دوباره وارد قیمت نفت کرده است.
آمریکا؛ سهام تحت فشار قیمت نفت
در والاستریت، افزایش قیمت نفت و رشد بازده اوراق خزانه باعث شد سرمایهگذاران محتاطتر شوند. در آخرین معاملات، S&P ۵۰۰ حدود ۰.۳ درصد و داوجونز حدود ۰.۷ درصد افت کردند؛ در مقابل Nasdaq ۱۰۰ اندکی رشد داشت، اما فضای کلی بازار همچنان تحت تأثیر نگرانیهای ژئوپلیتیکی و تورمی بود.
نگرانی اصلی برای بازار سهام آمریکا این است که نفت گرانتر میتواند تورم را دوباره بالا ببرد و در نتیجه دست فدرال رزرو را برای کاهش نرخ بهره ببندد.
اروپا؛ نگرانتر از همیشه
در اروپا نیز واکنش اولیه منفی بود. شاخص STOXX ۶۰۰ تحت فشار قرار گرفت، در حالی که سهام شرکتهای انرژی از افزایش قیمت نفت منتفع شدند. رویترز گزارش داده بود که در معاملات اخیر، سهام بخش انرژی اروپا حدود ۰.۶ درصد رشد کردند، در حالی که بازار کلی با افزایش نفت و بازده اوراق تحت فشار قرار داشت.
اروپا از یک جهت آسیبپذیرتر است: افزایش قیمت انرژی مستقیماً هزینه تولید و تورم را بالا میبرد؛ بنابراین بازار سهام اروپا همزمان با نفت گرانتر، با نگرانی درباره رشد اقتصادی و نرخ بهره مواجه است.
آسیا؛ موج ریسکگریزی شدیدتر شد
بازارهای آسیایی امروز بیش از همه تحت فشار قرار گرفتند. شاخص سهام آسیا-اقیانوسیه بدون در نظر گرفتن ژاپن حدود ۱.۵ درصد افت کرد و KOSPI کره جنوبی بیش از ۳ درصد پایین آمد. بازارهای ژاپن، هنگکنگ و سایر اقتصادهای آسیایی نیز در مسیر نزولی قرار گرفتند.
برای اقتصادهای آسیایی، نفت گران یک مشکل جدی است؛ چون بسیاری از آنها واردکننده انرژی هستند؛ بنابراین افزایش قیمت نفت میتواند هم هزینه واردات را بالا ببرد و هم فشار تورمی ایجاد کند.بازار هند نیز امروز تقریباً ۱ درصد افت کرد و افزایش قیمت نفت در کنار تشدید تنشهای خاورمیانه از عوامل اصلی فشار بر بورس این کشور بود.
