بنزین ۵۰۰۰ تومانی چگونه انتظارات تورمی را به آتش کشید؟ دلار و طلا پناهگاه تازه مردم شدند!
با عبور دلار از مرز ۱۲۰ هزار تومان و سکه به ۱۲۸ میلیون، مردم به دنبال پناهگاهی امن برای سرمایههایشان هستند؛ اما چه عاملی پشت این جهش ناگهانی قرار دارد؟
بازار ارز و طلا روزهای طوفانی و بیسابقهای را پشت سر میگذارد. عبور دلار از مرز ۱۲۰ هزار تومان و رسیدن سکه به ۱۲۸ میلیون تومان (در آذر ۱۴۰۴)، شوک بزرگی به انتظارات تورمی وارد کرده است. در این میان، بسیاری از مردم برای حفظ ارزش سرمایه خود به سمت بازارهای امن هجوم آوردهاند.
اما ریشه اصلی این جهش چیست؟ آیا باز هم پای کانالهای تلگرامی در میان است یا متغیرهای کلان اقتصادی و تصمیمات بنزینی دولت، آتش بازار را شعلهور کردهاند؟
۱. شوک بنزین سه نرخی و بیداری غول تورم
یکی از مهمترین محرکهای اخیر بازار، خبر بنزین ۵۰۰۰ تومانی و سه نرخی شدن سوخت بوده است. اگرچه دولت ممکن است اثر تورمی مستقیم آن را ناچیز (مثلاً ۰.۲ درصد) اعلام کند، اما روانشناسی بازار ساز دیگری میزند.
یک کارشناس معتقد است: «سهنرخی شدن بنزین، ذهنیت بازار را به هم ریخت. در اقتصاد بسته ایران، هرگونه دستکاری در قیمت حاملهای انرژی، مترادف با یک موج تورمی سنگین تلقی میشود.» این اتفاق دقیقاً زمانی رخ داد که نقدینگی جهش کرده و کسری بودجه سال ۱۴۰۳ فشار خود را نشان داده بود؛ نتیجه این ترکیب، پناه بردن مردم به دلار و طلا بود.
۲. وزنکشی دلایل گرانی: اقتصاد یا سیاست؟
آیا تنشهای سیاسی مقصر دلار ۱۲۰ هزار تومانی هستند یا مشکلات ریشهای اقتصاد؟ برای پاسخ به این سوال، جدول زیر سهم هر عامل را در نوسانات اخیر (آذر ۱۴۰۴) تفکیک کرده است:
جدول ۱: مقصران اصلی جهش بازار ارز و طلا
| عامل تأثیرگذار | وزن تقریبی | مصادیق و توضیحات |