داستان فیلم در یک شب تا صبح در یک زندان روایت میشود که درباره 5 محکوم به اعدام است. فضای کلی «زنده شور» متفاوت از فیلمهای مرسوم دادگاهی و جنایی میباشد چرا که لحظات مربوط به یکی دو ساعت پایانی زندگی محکومین به اعدام را به خوبی میشناسم.
کارگردانی «زندهشور» بر مدار یک استراتژی بصری خاص میچرخد: ایجاد حس «خفگیِ ساختارمند». استفاده از فضاهای محدود و لوکیشنهای تکرارشونده نظیر حمام زندان، دفاتر اداری و زیرزمین، بهخوبی توانسته اتمسفر کلاستروفوبیک و فشار روانی حاکم بر لحظات آخر محکومان را به مخاطب منتقل کند.
با این حال، تحلیل دکوپاژ فیلم نشان از یک پارادوکس دارد؛ در حالی که کارگردان در القای تنش موفق است، در طراحی صحنه (میزانسن) و ترسیم جغرافیای میدان اعدام دچار نوعی سردرگمی است. فقدان نماهای دور (Wide Shot) و ابهام در نسبت فضایی فنسها و مسیرهای تردد، مخاطب را از درک کامل هندسهی میدان محروم میکند. این «گریز از عمق»، چه تصمیمی عامدانه برای حفظ ریتم باشد و چه ناشی از محدودیت در اجرا، مانعی برای شکلگیری پیوندی ارگانیک میان مخاطب و جغرافیای دراماتیک فیلم ایجاد کرده است. به نظر میرسد فیلم بیش از حد به نماهای مدیوم و مدیومکلوزآپ تکیه کرده و از «کلوزآپهای درونیساز» برای عمقبخشی به لایههای شخصیتی پرهیز کرده است.
«زندهشور» با وجود زمانِ نسبتاً طولانی (بیش از دو ساعت)، به مدد تدوین هوشمندانه و دکوپاژ دقیق، از افت ریتم مصون مانده است. تعلیقِ مستمر، تماشاگر را همراه نگه میدارد؛ هرچند که در حوزهی موسیقی متن، گاهی شاهد غلبهی احساساتگرایی بر روایت هستیم. در برخی سکانسها، موسیقی بیش از آنکه به کمک اتمسفر بیاید، به «تحمیل حس» میپردازد و فضای واقعیِ سکانس را تحتالشعاع قرار میدهد.
اما نقطه اوج کارگردانی را باید در سکانس پایانی جستوجو کرد. پلانِ داخل ماشین، بهعنوان یک «خداحافظی بصری» با قهرمان، از درخشانترین نمونههای تصویرسازی در سینمای سالهای اخیر ایران است که توانسته فراتر از مشاهدهگریِ صرف، مخاطب را به تجربهی زیستهی درونیِ شخصیت نزدیک کند.
بدون شک، وزن اصلی موفقیت «زندهشور» بر شانههای بازیگران آن است. «بهرام افشاری» و «امیر جعفری» در یک تعامل متوازن، بازیهای درخشانی ارائه دادهاند. افشاری در این اثر، با پرهیز از رفتارهای نمایشی و تکیه بر «دقت در اجرا»، احتمالاً بهترین نقشآفرینی کارنامهی هنری خود را به ثبت رسانده است. کارگردانی نیز در این بخش، با خویشتنداریِ فنی و اجازه دادن به بازیگران برای «تنفس»، بستر مناسبی برای ظهور این نقشآفرینیهای ملموس فراهم آورده است.
بهرام افشاری در جدیترین نقش دوران کاری خود
در این فیلم، بهرام افشاری پس از تجربهای متفاوت در «مرد عینکی» به کارگردانی کریم امینی، اینبار در نقشی جدی و پیچیده ظاهر شده و ایفاگر شخصیت یک معاون دادستان است؛ کاراکتری چندلایه که در عین جایگاه حقوقی، میتواند وجوهی خطرناک و پیشبینیناپذیر نیز داشته باشد. دیگر بازیگران این فیلم لیلا حاتمی، سحر دولتشاهی، سارا بهرامی، حامد بهداد، امیر جعفری، شبنم مقدمی، صدف اسپهبدی، رویا جاویدنیا، مارال فرجاد و تورج الوند هستند.
روایت زندگی محکومان به اعدام در «زندهشور»
«زندهشور» روایتگر داستان چند فرد محکوم به اعدام است که هر یک بهدلیل ارتکاب جرم، در آستانه اجرای حکم قرار دارند. فیلم با نگاهی اجتماعی و انتقادی، تلاش میکند ابعاد انسانی، اخلاقی و قضایی این سرنوشتها را به تصویر بکشد؛ رویکردی که در امتداد دغدغههای پیشین کاظم دانشی در سینمای اجتماعی و جنایی ارزیابی میشود.
کاظم دانشی در چهلمین جشنواره فیلم فجر با فیلم «علفزار» موفق به دریافت سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه شد. این فیلم با بازی پژمان جمشیدی، سارا بهرامی و ستاره پسیانی و با حضور بازیگرانی چون رؤیا جاویدنیا، مائده طهماسبی، یسنا میرطهماسب، عرفان ناصری، ترلان پروانه، مهدی زمینپرداز، الهه اذکاری، متین حیدرینیا، محمدکمال معتضدی و سیروس همتی، از آثار شاخص آن دوره جشنواره بود.
علاقه مستمر به ژانر جنایی و معمایی
دانشی در کارنامه سینمایی خود، علاقه ویژهای به فیلمهای جنایی و معمایی نشان داده است. او در سال ۱۴۰۰ فیلم «بیبدن» را نویسندگی کرد؛ اثری با بازی پژمان جمشیدی و الناز شاکردوست که در زمان اکران با استقبال قابل توجه مخاطبان روبهرو شد و جایگاه او را در این ژانر تثبیت کرد.
