شب پنجم محرم‌الحرام، در میان شب‌های پرفیض دهه اول این ماه، به نام سه تن از شهدای والامقام کربلا شناخته می‌شود: عبدالله بن حسن(ع)، فرزند خردسال امام حسن مجتبی(ع) و برادرزاده امام حسین(ع) که در آغوش عمویش جان باخت؛ زهیر بن قین، دلاوری که از حامی خلیفه سوم به یکی از فرماندهان سپاه امام تبدیل شد؛ و حبیب بن مظاهر، پیرمرد شجاعی که تا آخرین نفس از امام خود دفاع کرد. این نام‌گذاری‌ها که توسط مداحان و ذاکران اهل بیت(ع) با گذشت زمان شکل گرفته، بر اساس جایگاه رفیع این شخصیت‌ها در واقعه کربلا صورت گرفته است.

عبدالله بن حسن(ع)؛ کودک خردسالی که در آغوش عمویش به شهادت رسید

عبدالله بن حسن(ع) یا عبدالله بن الحسن، فرزند امام حسن مجتبی(ع)، در روز عاشورا کودکی ۸ تا ۱۱ ساله بود که در شمار آخرین شهیدانی است که پیش از شهادت امام حسین(ع) در ظهر عاشورا به فیض شهادت نایل آمد. داستان شهادت این کودک، یکی از دلخراش‌ترین صحنه‌های کربلاست که نشان از ظلم بی‌نهایت دشمنان اهل بیت(ع) دارد.

وقتی در روز عاشورا، امام حسین(ع) بر زمین افتاد و دشمنان او را محاصره کردند، عبدالله بن حسن(ع) خیمه‌گاه را ترک کرد و شتابان به سوی عموی خود دوید. امام حسین(ع) با دیدن او به حضرت زینب(س) فرمود: «خواهرم، این کودک را نگهدار.» اما عبدالله خود را از دست عمه رها کرد و فریاد زد: «به خدای سوگند از عمویم جدا نخواهم شد.»

در این هنگام، «بحر بن کعب» از سپاه دشمن قصد کشتن امام حسین(ع) را داشت که عبدالله مانع شد و با شمشیر دشمن، دستش از بدن جدا شد. در همین حال، «حرمله بن کاهل اسدی» گلوی آن کودک را هدف تیر خود قرار داد و او را در آغوش امام حسین(ع) به شهادت رساند.

زهیر بن قین؛ از فرماندهی سپاه امام تا شهادت در ظهر عاشورا

زهیر بن قین، از بزرگان قبیله بجیله در کوفه، ابتدا طرفدار عثمان بود. در سال ۶۰ هجری قمری، هنگام بازگشت از سفر مکه، با کاروان امام حسین(ع) هم‌مسیر شد. امام(ع) خواستار ملاقات با او شد و زهیر با توصیه همسرش، این درخواست را پذیرفت. این دیدار مسیر زندگی زهیر را تغییر داد؛ او پس از این ملاقات، دستور داد خیمه خود را به کنار خیمه امام حسین(ع) منتقل کنند و با همسرش وداع کرد و گفت: «من عازم شهادت همراه حسین بن علی هستم.»

در روز عاشورا، امام حسین(ع) پس از نماز صبح، یاران خود را سازماندهی کرد و زهیر را به فرماندهی جناح راست سپاه برگزید که نشان از لیاقت و شایستگی نظامی او داشت. از صحنه‌های به‌یادماندنی پیکار زهیر، زمانی است که شمر و گروهی از دشمنان قصد آتش زدن خیمه‌های امام را داشتند و زهیر به همراه ده نفر دیگر از یاران، آنان را از خیمه‌ها دور کردند.

در ظهر عاشورا، زهیر و سعید بن عبدالله حنفی جان خود را سپر کردند تا امام حسین(ع) نماز خوف را به جای آورد. زهیر پس از نبردهای دلیرانه، سرانجام به دست «کثیر بن عبدالله شعبی» و «مهاجر بن اوس» به شهادت رسید.

حبیب بن مظاهر؛ پیرمرد شجاعی که ۶۲ تن از دشمنان را به درک واصل کرد

حبیب بن مظاهر، یکی از یاران باوفای امام علی(ع) و امام حسین(ع) و از شجاع‌ترین شخصیت‌های کربلا بود. در روز عاشورا، امام حسین(ع) جناح چپ سپاه خود را به حبیب سپرد. در ظهر عاشورا، حبیب وارد میدان نبرد شد و در پیکاری سخت، جان ۶۲ نفر از دشمنان را گرفت. سرانجام، مردی از بنی تمیم با نیزه به حبیب حمله کرد و او را بر زمین انداخت و «حصین بن تمیم» نیز با ضربه شمشیر، وی را به شهادت رساند. پس از شهادت، سر مبارک حبیب را از تن جدا کردند و به گردن اسب آویختند.

جدول نام‌گذاری شب‌های دهه اول محرم

شب نام‌گذاری به مناسبت
شب اول حضرت مسلم بن عقیل(ع)
شب دوم ورود امام حسین(ع) به کربلا
شب سوم حضرت رقیه(س)
شب چهارم حضرت حر بن یزید ریاحی(ع) و فرزندان حضرت زینب(س)
شب پنجم عبدالله بن حسن(ع)، زهیر بن قین و حبیب بن مظاهر(ع)
شب ششم حضرت قاسم بن الحسن(ع)
شب هفتم حضرت علی اصغر(ع)
شب هشتم حضرت علی اکبر(ع)
شب نهم حضرت ابوالفضل العباس(ع) (شب تاسوعا)
شب دهم امام حسین(ع) (شب عاشورا)