ژانر جنایی یکی از پر آدرنالینترین ژانرهای سینمایی است. این نوع سینمایی همانند وسترن قدمتی به اندازهی تاریخ سینما دارد. ژانر جنایی سینما مدیون ادبیات است، چراکه اولین بار این داستانهای جنایی بودند که به سینما این فرصت را دادند تا روایتهای پر از تعلیق و ترس در چارچوب تصویر به حرکت درآیند. جنایی یک ژانر مادر است که از آن زیرژانرهای متعددی بوجود آمدند. نوآر، پلیسی، مافیایی و کاراگاهی مهمترین زیرژانرهایی بودند که بخاطر ایجاد الگوهایی تازه و پر تکرار از این ژانر متولد شدند.
ژانر جنایی مثل همهی گونههای سینمایی کدهای خودش را دارد، یک قتل، یک دزدی و یک جنایت. کاراگاه و پلیسی که بهدنبال پیدا کردند ضدقهرمان میروند و در انتها نیز یک پیچش داستانی که در انتظار همه شکل گرفته است. ما در این لیست به بررسی و معرفی بهترین فیلمهای جنایی پرداختهایم.
۱۰. فیلم مخمصه
فیلم Heat
- کارگردان: مایکل مان
- بازیگران: آل پاچینو، رابرت دنیرو
- سال انتشار: ۱۹۹۵
- میانگین امتیازات Heat در ۸٫۳IMDB
یک سارق در حال برنامهریزی برای سرقتی بزرگ است که کاراگاه کارکشتهای ردشان را میزند.
مخمصه مهمترین و بهترین فیلم کارنامهی مایکل مان است. مایکل مان در شرایطی این فیلم را ساخت که بهترین بازیگران تاریخ سینما را در اختیار داشت. هم یک قصهی عالی و هم بازیگرانی که خوراکشان سینمای جنایی و گنگستری است و حتی از خود خلافکاران هم بهتر با این دنیای زیرزمینی آشنایی دارند! در این فیلم آل پاچینو نقش کاراگاهی را بازی میکند که شغلاش تبدیل به منتهای زندگیاش شده است و از آن طرف هم رابرت دنیرو در نقش گنگستری ظاهر میشود که پاچینو بهدنبالاش است و ازقضا هم او نیز تعلق خاطر خاصی نسبت به شغلاش دارد.
رویارویی این دو جهان متفاوت که اشتراکات و پیچیدگیهای خودشان را دارند، جهان هولناک و ازهم گسستهی این فیلم را میسازد. فیلم مخصمه با سکانسهای اکشن و زدوخوردهایش بسیار مورد توجه این ژانر است اما بیش از هر چیزی این فضاسازی روایت است که به چشم میآید. از همان ابتدا فضای نوآری مخمصه راوی قصهای پرتلاطم خواهد بود.
۹. فیلم رفتگان
فیلم The Departed
- کارگردان: مارتین اسکورسیزی
- بازیگران: جک نیکلسون، لئوناردو دیکاپریو، مت دیمون
- سال انتشار: ۲۰۰۶
- میانگین امتیازات The Departed در ۸٫۵IMDB
یکی از ماموران پلیس ماموریت پیدا میکند که با نفوذ در یک گروه گنگستری سردستهشان را تحت نظر بگیرد.
رفتگان همانند دیگر فیلمهای مهم اسکورسیزی فیلمی پر بازیگر البته با چهرههای مشهوری است. از همه مهمتر اینکه اسکورسیزی با این فیلم سرانجام توانست، به جایزه اسکار بهترین کارگردانی برسد. فرصتی که این آکادمی با فیلمهای گنگستری خوب دیگر اسکورسیزی از او دریغ کرده بود. این فیلم که از روی یک اثر هنگکنگی به نام اعمال شیطانی ساخته شده است با بودجهی ۹۰ میلیونی خود چندین برابر آن را فروخت.
این فیلم جنایی و پلیسی از یک پیچش داستانی خیرهکننده برخوردار است، عنصری که به دور از کلیشههای رایج ژانری در درون روایت میخزد و در بهترین زمان ممکن خودش را رو میکند. رفتگان از نظر کارگردانی پر از سکانسهایی با ترکیببندیهای فوقالعادهای است. جائی که بیلی برای اولین بار به هویت کالین پی میبرد یکی از خیرهکنندهترین سکانسهای این فیلم از نظر کارگردانی است. اسکورسیزی در این قاببندی همهی آنچه که در جهان این فیلم میگذرد را بهتصویر میکشد.
۸. فیلم مخمل آبی
فیلم Blue Velvet
- کارگردان: دیوید لینچ
- بازیگران: ایزابلا روسلینی، کایل مک لاکلن
- سال انتشار: ۱۹۸۶
- میانگین امتیازات Blue Velvet در ۷٫۷IMDB
دانشجویی در یک زمین متروکه تکهای از گوش بریدهی انسان را پیدا میکند.
مخمل آبی در کارنامهی دیوید لینچ به معنای شروع یک مسیر تازه برای او بود. کسی که فیلم کلهپاککن را ساخته بود، حالا از آن سینما رد شده بود و خودش را برای سینمای جنایی آماده میکرد. این فیلم را میتوان بهترین اثر دیوید لینچ نامگذاری کرد، چراکه خیلی سرراست و ساده بهسراغ جهان مورد نظر صاحباش میرود. جهان هولناک مخمل آبی همهی آن چیزی از تاریکی است که لینچ دوست دارد، بهتصویر بکشد.
در دنیای سورئال مخمل آبی که توهم و واقعیت در حال کمرنگ کردن مرز میان خودشان هستند، قهرمان قصه با پیدا کردن یک گوش بریده شده بهسوی دنیای تبهکاران کشیده میشود. جائی که کارکترها از لحاظ روانشناختی و ایدههای فرویدی توسط فیلمساز پرداخت شدهاند و برای مخاطب نمایانگر جهانی پر از پیچیدگی و مالیخولیا هستند.
۷. فیلم مظنونین همیشگی
فیلم The Usual Suspects
- کارگردان: برایان سینگر
- بازیگران: استیون بالدوین، بنیسیو دل تورو، کوین اسپیسی
- سال انتشار: ۱۹۹۵
- میانگین امتیازات The Usual Suspects در ۸٫۵IMDB
فیلم مظنونین همیشگی نیز یکی دیگر از فیلمهای مهم و البته شناخته شدهی این لیست است. این فیلم نیز جلوتر از زمان خود ساخته شد و توانست چند جایزه اسکار را هم ببرد. مظنونین همیشگی صاحب یکی از بینقصترین فیلمنامههای تاریخ سینماست. روایتی غیرخطی که به بررسی یک پروندهی پر از قتل و خشونت میپردازد. این فیلم جنایی که با زیرژانر معمایی نیز همپوشانی دارد، داستان چند خلافکار را در این بین پی میگیرد که همزمان با یکدیگر دستگیر میشوند.
مظنونین همیشگی که یکی از برترین پایانبندیهای تاریخ سینما را همراه خود دارد، بهعنوان یک دفترچه راهنما نیز عمل میکند، بهطوری که بسیاری از فیلمهای زیرژانر جنایی و سرقت از سکانس دزدی الماس در این فیلم ایدهیابی کردند. پیچش داستانی قدرتمند، بازیهای جذاب، قصهای حسابشده و معمایی که خیلی جذاب حل میشود، این فیلم را تبدیل به اثری برای تمام دوران کرده است.
۶. فیلم محله چینی ها
فیلم Chinatown
- کارگردان: رومن پولانسکی
- بازیگران: جک نیکلسون، فی داناوی
- سال انتشار: ۱۹۷۴
- میانگین امتیازات Chinatown در ۸٫۱IMDB
یک کاراگاه خصوصی متخصص در خیانتهای زناشویی بهطور اتفاقی درگیر یکی از پروندههای پیچیدهی قتلی در نیویورک میشود.
فیلم محله چینیها نیز یکی دیگر از آثار مشهور و شناختهشدهی این لیست است. محله چینیها اثری ماندگار و مهم در طیف آثار جنایی است که که بهعنوان یک دفترچهی راهنما برای سازندگان این دستهی ژانری عمل میکند. این فیلم روزهای اوج رومن پولانسکی را بهتصویر میکشد، روایتی دربارهی قدرت، فساد و یک جک نیکلسون و فی داناوای که در منتهای توانایی خودشان هستند. در محله چینیها جک نیکلسون نقش یک کاراگاه خصوصی را بازی میکند. یک کاراگاه سنتی و کلاسیک. او که متخصص در پروندهی خیانتهای زناشویی است، پایش به یک پروندهی قتل پیچیدهای کشیده میشود.
این فیلم همهی المانهای سینمای جنایی را همراه خود دارد. از پیچش داستانی عمیق و قدرتمندش گرفته تا جرم و جنایت و قتل. این نکته را هم باید در نظر داشت که فیلم در زیرمتنی از مشکلات زیستمحیطی، سیاسی و اجتماعی اتفاق میافتد که همین رویکرد، اثر را استخواندارتر میکند و از کلیشههای ژانر نجات میدهد.
۵. فیلم سکوت بره ها
فیلم The Silence of the Lambs
- کارگردان: جاناتان دمی
- بازیگران: جودی فاستر، آنتونی هاپکینز
- سال انتشار: ۱۹۹۱
- میانگین امتیازات The Silence of the Lambs در ۸٫۶IMDB
استارلینگ برای پیدا کردن یک قاتل زنجیرهای با دکتر لکتر، یک نابغهی خطرناک ملاقات میکند.
سکوت برهها یک اثر ترکیبی در حیطهی ژانر است. این فیلم ایدههای سینمای جنایی، پلیسی و وحشت را در یکدیگر میآمیزد و آنچه حاصل میشود یکی از بهترین فیلمهای روانشناختی در حوزهی قاتلان سریالی است. سکوت برهها یکی از معدود فیلمهایی بود که بسیار جلوتر از زمان خودش ساخته شد. این فیلم که براساس رمانی بههمین نام و نوشتهی توماس هریس ساخته شده است، اثری که در همهی شاخههای اصلی اسکار برندهی جایزه شد.
سکوت برهها یکی از بهترین تدوینهای موازی تاریخ سینما را در خود جای داده است، زمانی که پلیس به دنبال یک قربانی میگردد و به اشتباه در یک خانهی دیگر را میزند. این فیلم همچنین از لحاظ مطالعهی شخصیتی اثری بهشدت عمیق است. فیلمی که در طراحی بکگراندهای چالشبرانگیز برای کارکترهایش خیلی خوب عمل میکند. سکوت برهها روایت ترسناکی است به اعماق روان انسانها. تروماهایی که آیندهی آدمی را رقم میزنند.
۴. فیلم راننده تاکسی
فیلم Taxi Driver
- کارگردان: مارتین اسکورسیزی
- بازیگران: رابرت دنیرو، جودی فاستر
- سال انتشار: ۱۹۷۶
- میانگین امتیازات Taxi Driver در ۸٫۲IMDB
تراویس برای ادامهی شعار جنگ ویتنام دست به خشونت میزند و قصد پاکسازی جامعه را دارد.
راننده تاکسی را دیگر همه میشناسند. پروژهای که بزرگان تاریخ سینما را دور هم جمع کرد تا چنین اثر محشری ساخته شود. پل شریدر برای اسکورسیزی این فیلم را نوشت و با همین فیلم توانست عمده شهرتاش را بدست آورد. جالب اینجاست که این اولین تجربهی نویسندگی او در حیطهی سینمای بلند بود. راننده تاکسی یک تریلر نئونوآر روانشناسانه با ایدههای سینمای جنایی است که یکی از مشهورترین شخصیتهای تاریخ سینما یعنی تراویس بیکل را همراه خود دارد. این فیلم تبدیل به یکی از جنجالبرانگیزترین و پرچالشترین فیلمهای تاریخ سینما شد، اثری که هنوز هم نقدهای بسیاری در رابطهاش مینویسند.
دنیای راننده تاکسی، جهانی کثیف و پر از شرارت است. تراویس که از مشکل بیخوابی رنج میبرد رانندهی تاکسی شبهای نیویورک است. او بخاطر شغلاش با انواع و اقسام جنایتهای این شهر آشنا میشود. این فیلم از جنبههای گوناکونی ارزش دیدن دارد. اول اینکه راننده تاکسی یک اثر شخصیتمحور است، فیلمی که در خلق یک شخصیت پیچیده، بهشدت عالی عمل کرده است. درواقع همه چیز این فیلم را شخصیت تراویس جلو میبرد. تروماهایش، تاریکیاش، خشونتاش، نافرمانیاش، طغیاناش. این فیلم ضدجنگ درنهایت تبدیل به تصویری از یک جامعهی نابود شده در دوران پس از جنگ میشود.
۳. فیلم پنجره عقبی
فیلم Rear Window
- کارگردان: آلفرد هیچکاک
- بازیگران: جیمز استوارت، گریس کلی
- سال انتشار: ۱۹۵۴
- میانگین امتیازات Rear Window در ۸٫۵IMDB
یک عکاس خبری که با دوربیناش همسایههای خود را دید میزند، متوجه اتفاقاتی مشکوک در اطرافاش میشود.
هیچکاک را که دیگر همه میشناسند. پدر همهی تریلرهای سینما! کسی که عنصر تعلیق را در سینمایش به حد اعلا رساند و باعث شد که ژانر تریلر و یا همان تعلیق پا بگیرد و به دست ما برسد. فیلم پنجره عقبی که عنوان یکی از بهترین فیلمهای دلهرهآور تاریخ سینما را همراه خود دارد بخاطر عنصر جنایت با ژانر جنایی نیز همپوشانی میکند.
این فیلم که تنها در یک تک لوکیشن اتفاق میافتد روایت یک عکاس خبری است که حالا بخاطر شکستگی پایش خانهنشین شده و دوران بهبودیاش را طی میکند. او از شمهی خبرنگاریاش استفاده میکند و آپارتمانهای روبهروی پنجرهی اتاقاش را دید میزند. تا اینکه روایت وارد بحران میشود و خبرنگار قصه چیزی که نباید ببیند را میبیند. جیمز استوارت، گریس کلی و معمایی که هر لحظه پیچیدهتر میشود و در ساختار فیلم نفوذ میکند عناصری هستند که اثر را تبدیل به یکی از بهترین فیلمهای کارنامهی هیچکاک میکنند.
۲. فیلم خاطرات قتل
فیلم Memories of Murder
- کارگردان: بونگ جون هو
- بازیگران: سونگ کانگ هو، کیم سانگ کیونگ
- سال انتشار: ۲۰۰۳
- میانگین امتیازات Memories of Murder در ۸٫۱IMDB
دو کاراگاه مسئول رسیدگی به پروندهی قتل چند زن میشوند. آنها هیچ ایدهای برای پیدا کردن قاتل ندارند و تنها مظنونان را کتک میزنند.
تریلرها و آثار جنایی کرهای در دنیای امروز سینما بیش از فیلمهای جنایی کلاسیک غربی مخاطب و دنبالکننده دارند. این فیلمها با فاصله گرفتن از پارادایمهای سنتی سینمای پلیسی و جنایی دست به نوآوریهایی زدهاند که به جهان واقعی این روزها نزدیکتر است. تریلرهای کرهای جهانهای تیره و تاری برای مخاطب خلق میکنند، نور امیدی در آنها تابیده نمیشود و این تنها تباهی و سیاهی است که در این میان جولان میدهد.
فیلم خاطرات قتل داستان کاراگاهانی است که در پیدا کردن یک قاتل زنجیرهای عاجز ماندهاند. در دنیای این فیلم زنها بهسان آنچه که در دیگر تریلرهای کرهای اتفاق میافتد، قربانی هستند. ماموران پلیس هیچ عرضهای از خود نشان نمیدهند و گاها باعث مزاحمت نیز برای دیگران میشوند. خاطرات قتل که بر پایهی یک پروندهی واقعی ساخته شده است از آن فیلمهایی بود که توجه منتقدان را به سوی تریلرهای کرهای جذب کرد.
۱. فیلم هفت
فیلم Seven
- کارگردان: دیوید فینچر
- بازیگران: برد پیت، مورگان فریمن
- سال انتشار: ۱۹۹۵
- میانگین امتیازات Seven در ۸٫۶IMDB
دو کاراگاه بخش جنایی برای به دام انداختن یک قاتل سریالی با یکدیگر همکاری میکنند.
رتبهی اول این لیست به اثر مهم و مشهور دیوید فینچر اختصاص دارد. فیلم هفت یک تریلر روانشناختی و نئونوآر مهم در میان آثار جنایی است. فیلمی با بازیهای پرطپش، شخصیتپردازیهای عمیق و روایتی پیچیده همراه با تعلیقهایی دراماتیک. از همه مهمتر اینکه سون فینچر اثری نمادگراست و از این طریق هم برای منتقدان و مخاطبانی که بهدنبال تحلیلهای استعاری هستند، جذاب خواهد بود. فیلم هفت، از مضامین و ایدههای روانشناسانه بهره میگیرد و از این روش یکی از معروفترین بدمنهای سینما را خلق میکند.
روایت این فیلم مانند آثار نوآر در شهری رو به زوال و نابودی اتفاق میافتد، جائی که یک قاتل زنجیرهای با اتکا به هفت گناه کبیره مسیحیت دست به قتل میزند. جالب اینجاست که اندرو واکر نویسندهی این فیلم، فیلمنامهاش را طبق تجربیات شخصی زندگی خودش نوشته است، زمانی که برای مدتی مجبور بوده در حومهی شهر زندگی کند. این فیلم با توجه به بودجهی خود به فروشی چند برابری رسید. فیلم هفت دومین فیلم فینچر بود که او را به شهرت رساند و عنوان سومین فیلم پرفروش کارنامهی او را هم به خود اختصاص داد.
