هفت صبح| محیطبانان در شرایطی به گشتزنی در مناطق چهارگانه تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست ادامه میدهند که قوانین کار درباره آنها به درستی اجرا نمیشود و تعیین ساعات کارشان برخلاف قانون به صورت سلیقهای و استانی، طبق نیاز مناطق تعیین میشود. آنها اگرچه ساعات بیشتری نسبت به سایر کارمندان دولت انجام وظیفه میکنند، اما مزد این زحمات را دریافت نمیکنند، چون مدیران کل بر اساس منابع مالی موجود و نه ساعات حضور آنها در طبیعت، اضافه کار پرداخت میکنند! محیط بانان میگویند باوجود آنکه دو سال قبل در شبکه سلامت مسئولان وعده دادهاند که جیره آنها سه میلیون تومان باشد، تا امروز این رقم را به چشم ندیدهاند و عدد دریافتی برای جیره غذایی در فروردین امسال دو میلیون و 500 هزار تومان بوده است.
نبض حیات در مناطق چهارگانه محیط زیست در دستان محیط بانانی میزند که از شرایط حقوق و دریافتی خود ناراضی بوده و با مشکلات عدیدهای دست و پنجه نرم میکنند. در شرایطی که تعداد اسلحه مجاز با ظرفیت شکار در ایران همخوان نیست، نبردی نابرابر بین حیات وحش و شکارچیان غیرمجاز شکل میگیرد و محیطبانان که در صف اول این نبرد قرار دارند، بیشترین آسیب را متحمل میشوند.
بیش از 154 شهید محیطبان نشان میدهد که یک جای کار میلنگد و قوانین حمایتی کافی برای این قشر وجود ندارد. اما این همه ماجرا نیست. محیطبانان به هفت صبح میگویند که قوانین کار هم درباره آنها به درستی اجرا نمیشود و برخورد سلیقهای با ساعات کار آنها و عدم پرداخت اضافهکار بر اساس ساعات حضور در طبیعت، این روزها به لیست مشکلاتشان اضافه شده است.
کاهش توان اقتصادی کشور و افزایش فشار بر محیطبانان
بر اساس قانون خدمات کشوری، نیروهایی که به صورت شیفتی کار میکنند، باید بعد از 24 ساعت کار، 48 ساعت استراحت کنند اما این قاعده اگرچه در گذشته درباره محیطبانان اجرا میشده، اما به تدریج با توجه به کمبود نیرو در این بخش تغییراتی در آن اعمال میشود و این روزها که کاملا به نظر فرماندهان یگان حفاظت گره خورده است.
ماجرا از آنجا شروع میشود که گروهی از محیطبانان معترض به عدم اجرای قانون، به دیوان عدالت اداری شکایت میکنند تا حقوقشان را زنده کنند؛ اما سازمان محیط زیست نه تنها حقوقها را اصلاح نمیکند، بلکه اضافه کارها را هم با این توجیه که بودجه ندارد، کاهش میدهد. محیطبانانی که به دیوان عدالت شکایت میبرند، میتوانند رای به نفع خود بگیرند اما سازمان محیط زیست تا جایی که میتواند، معترضان را تبعید کرده و آنها را اذیت میکند؛ ولی به تدریج با اعمال سیاستهای انقباضی، میزان نارضایتی در میان محیطبانان افزایش مییابد و تعداد شکایات خیلی بالا میرود.
محیطبانان قدیمیتر به خاطر میآورند که در گذشته اگرچه ساعات زیادی در طبیعت مشغول به کار بودهاند اما اضافه کار آنها گاها حتی بیشتر از حقوقشان میشده و همه حق و حقوق خود را تمام و کمال دریافت میکردهاند؛ اما به تدریج با ضعیف شدن بنیه اقتصادی در کشور، پرداخت اضافه کارها هم آب رفته و ساعات کاری افزایش مییابد. در گذشته نیروهای محیطبان 18 شبانه روز کار میکردند و 12 روز استراحت داشتند و از نظر رفاهی به دلیل پرداخت درست اضافه کار، شرایط بهتری نسبت به جوانترها داشتند. آنها توانسته بودند خانه و ماشین بخرند اما نسل بعدی که به مشکلات اقتصادی بر میخورد، نه تنها حقوق کافی دریافت نمیکند، بلکه ساعات کارش هم جابهجا میشود.
شانه خالی کردن از اجرای قانون
سال گذشته پس از تلاشهای گسترده محیطبانان برای احقاق حقوقشان، امید حاجتی معاون توسعه مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست در نامهای به سراسر کشور اعلام میکند که از این پس شیفت محیطبانان قانونی میشود و مدل 24 ساعت کار و 48 ساعت استراحت اجرایی میشود. یا اینکه در هر منطقه با نظر روسای آن مناطق، باید 12 ساعت کار و 24 ساعت استراحت برای محیطبانان اعمال شود.
این نامه موجی از خوشحالی و انگیزه در میان محیطبانان ایجاد میکند زیرا آنها توانسته بودند با وجود همه مقاومتها، حقشان را زنده کرده و قانون را در رابطه با شغل سختشان، اجرایی کنند؛ اما با گذشت چند ماه از اجرای این دستور، اعتراض روسای مناطق به کمبود نیرو و از دست رفتن مناطق حفاظتی آغاز میشود. در اجلاسی که تنها چند ماه بعد از ابلاغ جدید، در قم برگزار میشود، فرماندهان یگان حفاظت سراسر کشور در حضور شینا انصاری رئیس سازمان حفاظت محیط زیست به اجرای قانون اعتراض میکنند و در این جلسه هیچکس از حق محیطبانان دفاع نمیکند.
پس از این جلسه نیز حاجتی برکنار میشود و علی شاهنظری به سمت معاون توسعه مدیریت سازمان محیط زیست منصوب میشود. مدیر جدید از ابتدای امسال اختیار تعیین ساعات کار محیطبانان را به استانها تفویض میکند تا هر استانی شیفت خود را بچیند. این تصمیم، آغاز تغییرات ناعادلانه در ساعات کار محیطبانان میشود. به این ترتیب حل اختلاف بر سر ساعات کار محیطبانان به استانها محول میشود و شکایات هم باید علیه مدیر کل هر استان مطرح شود. با این نامه، سازمان محیط زیست از حل مشکل ساعات کار محیطبانان، شانه خالی میکند.
افزایش ساعات کاری محیطبانان در شرایط جنگی
بعد از نامه شاهنظری و استانی شدن تصمیمگیری درباره ساعات کار محیطبانان، برخی استانها که پیشتاز در اجرای دستورات بودند، این تصمیم که کاملا بر علیه منافع محیطبانان بود را اجرایی میکنند. در شرایطی که هنوز آتشبس نشده بود و دستگاههای اجرایی دیگر، در راستای حفظ جان پرسنل خود، نیروهایشان را دور کار کرده بودند، ادارات پیشتاز محیطزیست برای محیط بانان فراخوان میزنند تا ساعات کاری آنها را افزایش دهند. در حال حاضر برخی استانها 48 ساعت کار و 48 ساعت تعطیلی برای محیط بانانشان در نظر گرفتهاند. برخی مدل 6 روز کار و هشت روز استراحت را اجرا میکنند و در مواردی هم محیطبانان 24 ساعت کار کرده و 24 ساعت استراحت میکنند.
بیش از 100 ساعت اضافه کار پذیرفته نمیشود
به گفته محیطبانان، در سازمان حفاظت محیط زیست اصلا اضافه کار بالای 100 ساعت را نمیپذیرند زیرا در نامهای که ساعات کاری آنها 24 ساعت و استراحتشان 48 ساعت اعلام شده بود، اشاره میشود که باید حداقل اضافه کار 60 و حداکثر آن 100 ساعت باشد؛ در حالی که اگر ساعات کاری محیطبانان بر اساس همان مدل درج شده در نامه اجرایی میشد هم میزان اضافه کار آنها از سقفهای تعیین شده فراتر میرفت.
اما بعد از اصلاحاتی که شاهنظری اعمال میکند و مسئولیت امور را به استانها میسپارد، تعیین ساعات اضافه کار بر اساس بودجه در اختیار مدیر کل هر استان، انجام میشود و طبق نظر سازمان حفاظت محیط زیست، توزیع منابع باید به صورت عادلانه انجام شود. در نتیجه مدیران کل استانها بدون توجه به ساعات اضافه کار محیطبانها، منابع مالی را بر اساس پولی که در اختیار دارند و به صورت یکسان، بین همه توزیع میکنند.
بلاتکلیفی جیره غذایی
محیطبانان میگویند که دو سال پیش، محبت خانی فرمانده یگان حفاظت سازمان حفاظت محیط زیست در شبکه سلامت، روبهروی مشاور رسانهایاش مینشیند و خبر خوشی را به محیطبانان اعلام میکند. او میگوید که جیره غذایی این قشر به سه میلیون تومان افزایش یافته است. در حالی که از آن تاریخ تا امروز، هیچ یک از محیطبانان این رقم را دریافت نکردهاند و امسال هم تکلیف رقم جیره غذاییشان مشخص نیست. برای جیره فروردین ماه -در صورتی که هنوز تعیین مبلغ جیره بلاتکلیف است- دو میلیون و 500 هزار تومان به حساب محیطبانان واریز شده است.
