هفت صبح| فرش سیاه گسترده شده در سواحل لاوان و مارو حاصل جنگی است که تمام داشتههای ایران را هدف قرار داده است. آلودگی نفتی ایجاد شده در این سواحل به این راحتیها قابل پاکسازی نیست. به اعتقاد کارشناسان، در صورت همکاری تمام دستگاههای ذیربط، محیط زیست هرمزگان دست کم تا دو سالی درگیر تبعات ناشی از این آلودگی خواهد بود.
اگرچه فعلا گزارشی از تلفات آبزیان جنوب منتشر نشده اما کارشناسان بر این باورند که در صورت عدم پاکسازی سواحل، این آلودگی قابل انتقال به ماهیانی است که گوشتشان توسط انسان مورد استفاده قرار میگیرد و به دلیل نشت این آلودگی، پستانداران دریایی به بیماریهای تنفسی و پوستی مبتلا شده و خطر مرگ و میر در آنها افزایش مییابد.
منابع محلی میگویند که حتی بعد از اعلام آتش بس هم سواحل جنوب ایران از تعرض دشمن در امان نبوده و انفجار انبار نفت پس از قول دشمن برای ترک درگیری، آلودگی گسترده نفتی در سواحل جزایر مارو و لاوان ایجاد کرده است. تصاویر منتشر شده توسط فعالان محیط زیست نشان میدهد که فرشی سیاه در سواحل این دو جزیره گسترده شده که تبعات آن میتواند تا سالها محیط زیست این مناطق را درگیر کند.
عدم گزارش مرگ لاکپشت
اگرچه مسیحی تازیانی مدیرکل حفاظت محیط زیست هرمزگان به رسانههای استانی خبر میدهد که تاکنون تلفاتی در میان لاکپشتها گزارش نشده، اما این مقام مسئول بر این باور است که آلودگیهای نفتی به سرعت از اکوسیستم پاک نمیشوند و اثرات مخرب و ماندگاری بر سواحل و مرجانهای منطقه بر جای خواهند گذاشت.
مدیرکل حفاظت محیط زیست هرمزگان تایید میکند که حمله دشمن زمینه نشت مواد نفتی به خلیج فارس را فراهم کرده و آثار این آلودگی، هماکنون در سواحل لاوان و مارو مشاهده میشود. آنچه حائز اهمیت است، آن است که به گفته مسیحی تازیانی، پاکسازی سواحل صخرهای از آلودگیهای نفتی به دلیل سختی سطح آنها، کار بسیار دشواری است اما بخشی از آلودگیهای نفتی، طی روزهای اخیر از سواحل این دو جزیره جمعآوری شده است.
سکوت معاون دریایی سازمان محیط زیست
تماس خبرنگار هفت صبح با احمدرضا لاهیجانزاده، معاون محیط زیست دریایی و تالابهای سازمان حفاظت محیط زیست برای کسب اطلاع از اقدامات این سازمان در رابطه با آلودگی نفتی ایجاد شده، بدون پاسخ باقی میماند. کارشناسان حوزه آلودگی دریا به تماسهای خبرنگار هفت صبح پاسخ نمیدهند و ترجیح میدهند در شرایط فعلی در برابر این فاجعه محیط زیستی سکوت اختیار کنند.
در این میان محمدشریف رنجبر رئیس پارک زیست فناوری خلیج فارس اگرچه تخصصش در رابطه با حوزه آلودگیهای دریایی نیست اما در گفتوگو با هفتصبح توضیح میدهد که چندین بار برای بازدید به سواحل جزیره لاوان رفته و اکنون شرایط به نحوی است که نفت در داخل ماسههای این جزیره نفوذ کرده است.
به گفته او، برای حذف آلودگیهای نفتی سه روش فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیک وجود دارد. روشهای فیزیکی و شیمیایی زمانی به کار برده میشود که لکه نفتی روی آب دریا قرار دارد. در چنین شرایطی ابتدا سعی میکنند با این دو روش تا حدودی آلودگی نفت را جمعآوری کنند اما از آنجا که در روش شیمیایی، ترکیباتی به کار میرود که برای محیط زیست خطرناک و مضر است و گاهی آسیب این روش به مراتب بیشتر از زمانی است که خود نفت به طبیعت وارد میکند، ترجیح آن است که از روشهای شیمیایی استفاده نشود.
رئیس پارک زیست فناوری خلیج فارس میگوید که برای حذف آلودگیهای نفتی، یک روش بیولوژیک هم وجود دارد که از باکتریهای نفتخوار برای حذف آلودگی استفاده میشود. این باکتریها نفت را تجزیه کرده و در محیط از بین میبرند. آنچه در لاوان اتفاق افتاده، این است که نفت در داخل ماسهها نشسته و در نتیجه با روش فیزیکی نمیتوان آن را حذف کرد. بنابراین بهتر است از روش بیولوژیک برای حذف آلودگی استفاده شود.
به اعتقاد رنجبر، دولت یا شرکتهای نفتی میتوانند با مجموعههایی که در رابطه با تکثیر این باکتریها فعال هستند، قرارداد ببندد و سپس با اسپری کردن این باکتریها بر روی ماسههای اطراف جزیره، به این موجودات فرصت بدهند که نفت را حذف کند. البته این اقدام زمانبر بوده و حذف نفت از منطقه ممکن است یک یا حتی دو سال طول بکشد. ولی کم خطرترین روش، همان حذف آلودگی نفتی با باکتری است.
وزارت نفت، مسئول رفع آلودگی
در شرایط غیرجنگی، رفع آلودگی نفتی محیط زیست بر عهده آلوده کننده محیط است. نفتکشها یا تاسیسات نفتی که عامل آلایندگی محیط زیست به دلیل نشت نفت هستند، باید در صورت بروز حادثه این مشکل را رفع کنند. آیا در شرایط کنونی که حمله دشمن عامل بروز آلودگی است، باز هم وزارت نفت مکلف به رفع آلودگی در محیط است؟
رئیس پارک زیست فناوری خلیج فارس در این رابطه توضیح میدهد که به نظر او هنوز هم شرکت نفت مسئول است و باید تلاش کند که این آلودگی را رفع کند. وزارت نفت میتواند با دستگاهها دیگر مثل کشتیرانی و نیروهای نظامی، یک مجموعهای را تشکیل داده و نسبت به حذف آلودگی نفتی اقدام کند. این وزارتخانه میتواند متولی باشد و با کمک دیگران به سرعت برای حل مشکل آلودگی اقدام کنند.
رنجبر یادآوری میکند که لاوان و سیری بعد از خارک دو جزیره نفتی مهم ایران هستند و جزیره لاوان از نظر اهمیت در صادرات نفت، رتبه دوم را به خود اختصاص میدهد. این جزیره سالهاست که منبع درآمد کشور بوده و بخش بزرگی از بار اقتصاد ایران بر روی دوش خارک، لاوان و سیری بوده است. بنابراین کل کشور به این جزایر و محیط زیستش بدهکار و مدیون هستند و اگر کاری برای حذف آلودگی از این جزایر انجام میشود، در واقع یک انجام وظیفه است زیرا سالهاست که این جزایر به ایران خدمات دادهاند و حالا وقت آن است که این خدمات جبران شود.
احتمال افزایش مرگ پستانداران دریایی
آلودگیهای نفتی بدون شک تبعات درازمدتی بر محیط زیست جزایر لاوان و سیری خواهند داشت و چرخه زیستی در این سواحل را تحت تاثیر قرار میدهند. هاله عابدی مدیر عامل انجمن میداف در گفتوگو با هفت صبح درباره این تاثیرات توضیح میدهد: در صورت تداوم آلودگی نفتی در سواحل جزایر لاوان و سیری، امکان وارد شدن این آلودگی به چرخه غذای انسان و ماهیانی که صید میشوند، وجود دارد.
به اعتقاد عابدی، حتی آلودگیها میتواند روی پوست پستانداران دریایی اثر بگذارد. رسوب این آلودگیها روی سوراخ تنفسی این موجودات میتواند نفس کشیدن برای آنها را سخت کند و حتی احتمال نشت مواد نفتی در ریه پستانداران دریایی وجود دارد.او تاثیر بر زاد و ولد آبزیان، ایجاد تغییر در هورمونهای جنسی و ... را از دیگر تبعات آلودگیهای نفتی بر پستانداران دریایی معرفی میکند و یادآور میشود که برای بررسی اثرات آلودگی نفتی ایجاد شده در سواحل لاوان بر پستانداران دریایی، باید پروژههای مطالعاتی انجام شود تا این تاثیر در قالب مطالعات مشخص شود. بنابراین اکنون نمیتوان درباره تبعات حادثه اخیر با قاطعیت نظر داد.
عابدی میگوید: با توجه به اینکه مسیر انتشار آلودگی نفتی علاوه بر دریا به سواحل نیز آسیب جدی وارد میکند و جزایر لاوان و مارو یکی از مکانهای مهم تخمگذاری لاکپشتهای دریایی است، به دلیل همپوشانی فصل تخمگذاری و آلودگی پیش آمده، این مورد باید به صورت جدی و اصولی بررسی شود.
او با تاکید بر اینکه امکان حضور در مناطق آلوده را نداشته است خبر میدهد که بر اساس اطلاعاتی که دریافت کرده، پیگیریهایی توسط محیط زیست استان هرمزگان برای رفع آلودگی انجام شده اما نمیدانیم اقدامات انجام شده در چه سطحی است.با توجه به تبعات گسترده آلودگیهای نفتی بر محیط زیست، امنیت غذایی و حتی معیشت جامعه محلی، بهتر است دستگاههای مسئول هرچه سریعتر نسبت به عقد قرارداد برای رفع آلودگیهای نفتی این جزایر اقدام کنند؛ زیرا افزایش مدت زمان ماندگاری ترکیبات نفتی در سواحل، میتواند دایره تاثیرات منفی این پدیده را گستردهتر و جبرانناپذیرتر کند.
