هفت صبح| ‌‌بررسی‌ آگهی‌های درج شده در سایت دیوار نشان می‌دهد که با وقوع جنگ، روند واگذاری حیوانات خانگی به صورت رایگان به همراه تمام تجهیزات، رو به افزایش بوده و به نظر می‌رسد که برخی صاحبان حیوانات خانگی، قصد دارند سرپرستی حیوانشان را به دیگران واگذار کنند. اقدامی که از نگاه فعالان حقوق حیوانات رفتاری نادرست است زیرا اشخاص اساسا قبل از به سرپرستی گرفتن هر موجود زنده‌ای، باید درباره رفاه حیوان حتی در روزهای سخت هم تدابیری بیاندیشند. فعالان حقوق حیوانات بر این باورند که این واگذاری‌ها بر وضعیت روحی و بهداشتی حیوانات خانگی تاثیر می‌گذارد. البته یک دامپزشک معتقد است که رفتار گربه و سگ با یکدیگر متفاوت بوده و بالطبع تاثیر این واگذاری‌ها بر شرایط روحی این حیوانات هم متفاوت خواهد بود.

 

جنگ دوازده روزه که تمام شد، گزارش‌های متعددی درباره رها شدن حیوانات خانگی در خیابان‌ها به گوش می‌رسید. شهروندان گزارش می‌کردند که در خانه آنها باز بوده و یک گربه نژاددار به خانه‌شان پناه آورده است یا سگ‌هایی که از سوی صاحبانشان رها شده بودند، در جاده‌ها به تمام ماشین‌های مشابه صاحب قبلی، واکنش نشان می‌دادند و منتظر بودند کسی که آنها را رها کرده، باز هم به سراغشان بیاید.

 

این رفتار، صحنه‌هایی را رقم می‌زد که دل هر انسان مسئولی را به درد می‌آورد. با شروع جنگ رمضان هم به نظر می‌رسد روند واگذاری حیوانات خانگی رو به افزایش گذاشته است. این روزها سایت دیوار پذیرای تعداد بیشتری آگهی واگذاری حیوان خانگی به صورت رایگان و با تجهیزات کامل است. آیا افزایش این آگهی‌ها هشداری برای تشدید رهاشدگی این حیوانات است و احتمال دارد که باز هم حیوانات خانگی، پس از جنگ، بدون سرپناه و حامی به حال خود رها شوند و اساسا چرا صاحبان حیوانات خانگی در شرایط بحرانی به چنین رفتارهایی روی می‌آورند؟

 

لزوم توجه به رفاه حیوان خانگی


شاهین سپنتا فعال حقوق حیوانات در گفت‌وگو با هفت صبح تاکید می‌کند که هر فردی که قصد تهیه حیوان خانگی دارد، در گام نخست باید به شرایط ایجاد شده حتی در روزهای سخت هم فکر کند و اگر قصد دارد حیوانی را به‌عنوان یک همدم یا عضوی از محیط زندگی به خانه‌اش بیاورد، باید به سرنوشت حیوان متعهد باشد و به رفاه حیوان شامل جای استراحت، غذا، آرامش و امنیت کافی فکر کند.


به اعتقاد سپنتا در جنگ‌ها، همان‌طور که انسان‌ها آسیب می‌بینند، حیوانات هم دچار آسیب می‌شوند و این دور از ذهن نیست اما در همه شرایط باید دل نگران حیوان خانگی بود و دلسوزانه و مسئولانه از آن مراقبت کرد. در جنگ ممکن است انسان‌ها به قدری درگیر نگرانی‌های خود شوند که ترجیح بدهند حیوان را رها کرده یا واگذار کنند. بنابراین مهم است که موجود زنده به چه کسی واگذار می‌شود و سرنوشتش چه خواهد شد. 


او تاکید می‌کند که اگر توان نگهداری حیوان در شرایط بحرانی وجود ندارد، حداقل باید آن را در شهرهایی مثل اصفهان، تهران و مشهد که پانسیون یا محل نگهداری حیوانات بی‌سرپرست وجود دارد، به این مراکز تحویل دهند و در مناطقی که چنین مراکزی وجود نداشته باشد، باید برای نگهداری از حیوان یک فرد دلسوز و مسئول پیدا کنند.

 

احتمال آسیب دیدن حیوان پس از واگذاری


این فعال حقوق حیوانات نگهداری فصلی از حیوانات را رفتاری نادرست می‌داند که بین برخی دانشجویان و دانش‌آموزان رایج است و می‌گوید که همواره تلاش کرده چنین افرادی را منصرف کند تا سرپرستی حیوانی را بر عهده نگیرند. زیرا بعد از پایان تعطیلات، چنین افرادی زمان کافی برای نگهداری از آن حیوان در اختیار ندارند. ضمن آنکه اگر حیوانی به سرپرستی گرفته شود، این حیوان از نظر عاطفی و جسمی به صاحبش وابسته می‌شود و رها کردن آن سبب ایجاد بحران عاطفی و جسمی برای حیوان می‌شود.


به گفته سپنتا، طبیعت‌گراها و افرادی که واقعا عاشق طبیعت هستند، هرگز حیوانات را به حال خود رها نمی‌کنند اما مدعیان دروغینی که به ظاهر و برای ژست، خود را علاقه‌مند به حیوانات نشان می‌دهند، به گربه‌ها و سگ‌های خیابانی غذا می‌دهند و سعی می‌کنند خود را مدافع حیوانات نشان بدهند. این گروه سوء رفتار دارند و ممکن است حیوان را در محیط شهر رها کرده و به سرنوشت مبهمی که در انتظار این موجود زنده است، توجهی نمی‌کنند در نتیجه به حیوانات لطمه می‌زنند.

 

واگذاری حیوان، یک گام رو به جلو


پیام محبی، دامپزشک در گفت‌وگو با هفت‌صبح اگرچه بر این باور است که فعلا خیلی زود است درباره رهاشدن حیوانات به دلیل تبعات ناشی از جنگ سخن گفت، اما افزایش آگهی‌های واگذاری حیوان در بازار را هم یک گام رو به جلو و بهتر از رهاشدگی حیوان توصیف می‌کند. او با تاکید بر تغییر رفتار جامعه، می‌گوید که دو دهه قبل وقتی انسان‌ها در خیابان از کنار گربه‌ها عبور می‌کردند، حیوان فرار می‌کرد اما اکنون شاهد چنین واکنش‌هایی از سوی حیوانات شهری نیستیم. این نشان می‌دهد که گربه‌ها در خیابان آزار ندیده‌اند؛ برای همین از انسان نمی‌ترسند. از سوی دیگر اگر کسانی به حیوانات شهری آسیب برسانند، مردم با آنها دعوا می‌کنند.


این دامپزشک تاکید می‌کند که حتی اگر حیوان خانگی را از محیط شهری جدا کرده باشید، دیگر نمی‌توانید آن را رها کنید اما افزایش آگهی واگذاری حیوان خانگی می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد. جنگ مهاجرت انسانی ایجاد می‌کند، شغل افراد از دست می‌رود و شرایط اقتصادی دستخوش تغییر می‌شود. خیلی از این واگذاری‌ها می‌تواند به دلیل مسائل اقتصادی باشد. گاهی انسان‌ها حتی به خاطر نبود تمکن مالی، بچه خود را در سبد می‌گذارند و روی آن یک نامه می‌گذارند که یک فرد مناسب سرپرستی این بچه را به عهده بگیرد. این دامپزشک می‌گوید: وقتی فردی حیوانش را به جای رها کردن واگذار می‌کند، نشان می‌دهد که هنوز علقه‌ای وجود دارد اما به دلایل مختلف امکان سرپرستی این حیوان وجود ندارد.

 

تفاوت رفتار حیوانات خانگی


محبی رها شدن حیوانات خانگی را ناشی از رفتار غیرمسئولانه انسان‌ها می‌داند و درباره آسیب‌های روحی به حیوانات پس از واگذاری توضیح می‌دهد که رفتار گربه و سگ در این رابطه کاملا متفاوت است و به راحتی نمی‌توان درباره آن قضاوت کرد. سگ به مالک خود وابستگی پیدا می‌کند و اگر مالکش عوض شود، ممکن است چند روز رنجور شود. ولی باید این نکته را در نظر داشت که سگ فردی را به‌عنوان مالک می‌پذیرد که به او غذا می‌دهد.

 

مثلا اگر فرزند یک خانواده سگی را به سرپرستی بگیرد اما پدر و مادر خانواده به این سگ غذا دهند، سگ، آن پدر و مادر را به‌عنوان مالک می‌پذیرد. در حالی که گربه‌ها بیشتر به مکان وابسته می‌شوند. گربه یک حیوان اهلی نیست و بیشتر یک حیوان رام شده است و همان انزوا، گوشه‌گیری و خودپرستی خود را حفظ می‌کند و فرمول حیوانات اهلی را ندارد. گربه اگر جایش تغییر کند، ناراحت می‌شود و به صاحبش وابسته نیست. بنابراین اگر صاحب آن گربه خانه‌اش را عوض کند، گربه ترجیح می‌دهد که با صاحبش جابه‌جا نشود و در همان خانه قبلی باقی بماند. نگهداری از حیوانات خانگی پیچیدگی‌های خاص خود را دارد.

 

تهیه این حیوانات از مراکز خرید و فروش به بازار تجارت حیوانات خانگی و بهره‌کشی از والد دامن می‌زند؛ ضمن آنکه بار مسئولیتی را بر دوش انسان‌ها قرار می‌دهد که شانه خالی کردن از آن، به هیچ وجه اخلاقی نیست. بنابراین عموما فعالان حقوق حیوانات توصیه می‌کنند که اگر کسی مایل به نگهداری از حیوان است، به جای مراجعه به مراکز فروش، حیوانات بدون صاحب را به سرپرستی بگیرد و قبل از هر اقدامی به سرنوشت این حیوان در روزهای پرتلاطم زندگی انسان‌ها نیز فکر کند. حیوانات پس از ورود به خانه، دیگر قابل رهاسازی در محیط‌های قبلی نیستند و باید در صورت بروز مشکل، برای آنها سرپرست جدید پیدا کرد.