ماجرا از ۳۰ اردیبهشت ماه امسال کلید خورد؛ وقتی وزارت جهاد کشاورزی قیمت هر کیلوگرم شیر خام با ۳.۲ درصد چربی را ۶۰ هزار و ۵۰۰ تومان اعلام کرد. این نرخ از اول خردادماه مبنای افزایش قیمت محصولات لبنی قرار گرفت. محمد فربد – سخنگوی انجمن صنایع فرآوردههای لبنی ایران – در همان زمان هشدار داده بود که با توجه به افزایش قیمت شیرخام، قیمت تمام شده تولید بالا میرود و محصولات لبنی ۲۰ درصد رشد قیمت خواهند داشت.
آمارها از یک واقعیت تلخ حکایت دارد: افزایش ۴۰ درصدی در برخی محصولات
با وجود اعلام رسمی رشد ۲۰ درصدی، گزارشهای میدانی نشان میدهد قضیه پیچیدهتر از این حرفهاست. افزایش هزینههای تولید – از شیرخام گرفته تا بستهبندی، انرژی و دستمزد – فشار سنگینی روی صنعت لبنیات انداخته است. نتیجه: نرخ فروش برخی محصولات لبنی با افزایش حدود ۴۰ درصدی همراه شده است. فعالان این صنعت میگویند این جهش قیمت ریشه در رشد بهای تمامشده تولید دارد.
یک نمونه تلخ: افزایش ۹۱ به ۱۲۷ هزار تومان
بر اساس گزارشهای موجود، نرخ فروش انواع محصولات لبنی یکی از شرکتهای بزرگ این حوزه از ۹۱ هزار و ۵۰۰ تومان به ۱۲۷ هزار تومان افزایش یافته است. محاسبه ساده نشان میدهد این افزایش چیزی حدود ۴۰ درصد است. در همین حال، ۶۹ درصد فروش این شرکت مربوط به بازار داخلی بوده و ۳۱ درصد باقیمانده از محل فروش صادراتی و سازمانی تأمین میشود.
علی احسان ظفری: افزایش قیمت به سود تولیدکننده نیست
علی احسان ظفری – رئیس هیأت مدیره اتحادیه تعاونیهای صنایع لبنی کشور – در گفتوگو با ایسنا به تفصیل دلایل این افزایش قیمت و وضعیت آشفته واحدهای تولیدی را تشریح کرده است.
ظفری در این باره اظهار کرد:
«افزایش قیمت شیرخام، مواد بستهبندی، گرانولهای پتروشیمی مورد استفاده در تولید ظروف، حقوق و دستمزد و همچنین هزینه حاملهای انرژی، مجموعاً موجب افزایش هزینه تمامشده تولید محصولات لبنی شده است. قیمت شیرخام حدود ۴۰ تا ۴۳ درصد افزایش یافته و در بخش مواد بستهبندی نیز برخی اقلام با رشد قابل توجه قیمت مواجه بودهاند. همچنین هزینههای حقوق و دستمزد و انرژی نیز به هزینههای تولید اضافه شده و در نهایت افزایش قیمت محصولات لبنی را رقم زده است.»
هشدار: واحدهای کوچک تعطیل شدهاند
ظفری با تأکید بر اینکه افزایش قیمتها به معنای سودآوری بیشتر واحدهای تولیدی نیست، گفت:
«تولیدکنندگان صنایع لبنی نیز از این شرایط آسیب میبینند، چراکه کاهش قدرت خرید مردم باعث افت مصرف شده و بخشی از تولیدات با ظرفیت کامل به فروش نمیرسد. عمده واحدهای کوچک و متوسط به طور کلی متوقف شدهاند و یا ظرفیت آنها به زیر ۵۰ درصد کاهش یافته است. کاهش مصرف لبنیات صرفاً به این صنعت مربوط نیست، بلکه به شرایط اقتصادی خانوارها و اولویتبندی هزینههای زندگی بازمیگردد.»
انتقاد از روند قیمتگذاری
رئیس هیأت مدیره اتحادیه تعاونیهای صنایع لبنی کشور در ادامه از روند تعیین قیمت شیر خام انتقاد کرد و گفت:
«تصمیمات مربوط به قیمتگذاری باید مبتنی بر بررسیهای کارشناسی دقیق باشد، زیرا این موضوع بر تمام زنجیره تولید، از دامدار تا صنایع فرآوری، شبکه توزیع و در نهایت مصرفکننده اثر مستقیم دارد.»
وی همچنین به افزایش هزینه مواد پتروشیمی مورد استفاده در بستهبندی محصولات لبنی اشاره کرد و اظهار داشت که رشد قیمت مواد اولیه بستهبندی، فشار مضاعفی بر صنعت لبنیات وارد کرده و هزینههای تولید را افزایش داده است.
پیشنهاد تخصیص کالابرگ لبنیات
ظفری در پایان با اشاره به کاهش سرانه مصرف لبنیات در کشور، هشدار داد:
«برآوردها نشان میدهد سرانه مصرف لبنیات به کمتر از ۵۰ کیلوگرم رسیده و در صورت ادامه شرایط فعلی، احتمال کاهش بیشتر آن نیز وجود دارد. دولت میتواند مشابه برخی دورههای گذشته، بخشی از محصولات لبنی را از طریق کالابرگ یا حمایتهای غیرنقدی در اختیار خانوارها قرار دهد تا امکان دسترسی اقشار بیشتری به این محصولات فراهم شود.»
