هفت صبح، ناصر غریب نژاد | بازار ارزهای دیجیتال در روزهای اخیر شاهد رشد آرام و کنترلشدهای بوده است؛ رشدی که بیش از آنکه نشانه بازگشت پرقدرت سرمایه باشد، بازتابی از فضای محتاطانه و پرریسک اقتصاد جهانی است. تنشهای ژئوپلیتیکی، نوسانات بازارهای مالی و نگرانی نسبت به آینده اقتصاد جهانی باعث شده سرمایهگذاران همچنان با احتیاط در بازار رمزارزها فعالیت کنند و تصمیمات معاملاتی خود را با رویکردی محافظهکارانه اتخاذ کنند.
در چنین فضایی، سرمایهها همچنان به سمت داراییهای امن در حرکتاند. طلا و نقره دو پناهگاه سنتی سرمایه در روزهای اخیر با افزایش تقاضا مواجه شدهاند و رکوردهای قیمتی جدیدی را ثبت کردهاند. این روند نشان میدهد که سطح نگرانی نسبت به آینده اقتصاد جهانی همچنان بالاست و همین موضوع بازگشت اعتماد کامل به بازارهای پرریسک را به تعویق انداخته است.
با وجود این شرایط، بازار کریپتو در روزهای اخیر عملکردی نسبتاً مثبت داشته است.
بیتکوین در محدوده 89.200دلار رسیده و اتریوم نیز در محدوده 2.930دلار معامله میشود. ارزش کل بازار ارزهای دیجیتال نیز با رشد 0.15 درصدی به 3.01 تریلیون دلار رسیده است که نشان میدهد بخشی از سرمایهگذاران دوباره وارد بازار شدهاند، اما حجم سرمایهگذاری همچنان محدود و محتاطانه است.
با این حال، شاخص ترس و طمع همچنان روی عدد ۳۵ قرار دارد که بیانگر تداوم فضای ترس در بازار است. این وضعیت نشان میدهد که اگرچه فشار فروش کاهش یافته، اما اعتماد عمومی هنوز بازسازی نشده و معاملهگران ترجیح میدهند با ریسک کنترلشده و نظارت دقیق بر تحولات پیش بروند.
آیا بیتکوین جهش میکند؟
در روزهای اخیر، بیتکوین در محدوده 88.900تا 89.200دلار نوسان کرده است، در حالی که طلا به سمت 5هزار دلار حرکت کرده و نقره برای نخستین بار از ۱۰۰ دلار عبور کرده است. این رفتار متضاد نشاندهنده غلبه جو ریسکگریز در بازارهای جهانی است. در همین حال، ETFهای اسپات بیتکوین شاهد ورود ۱.۶ میلیارد دلار سرمایه بودهاند، اما آلتکوینهایی مانند اتریوم با افت یکدرصدی مواجه شدهاند. این اختلاف عملکرد نشان میدهد که سرمایهگذاران نهادی بیشتر بر بیتکوین متمرکز شدهاند و ریسکپذیری نسبت به آلتکوینها کاهش یافته است. همبستگی اخیر بیتکوین با فلزات گرانبها، نقش آن را بهعنوان پوشش تورمی برجستهتر کرده است، هرچند نوسانات کوتاهمدت ناشی از تقویت ین ژاپن و نگرانیها درباره جنگ تعرفهای آمریکا همچنان بر بازار سایه انداخته است.
برخی تحلیلگران معتقدند که در سال ۲۰۲۶، با افزایش پذیرش نهادی و رشد نقدینگی، بیتکوین میتواند به سمت ۱۵۰ هزار دلار حرکت کنـــد. چانگپنگ ژائو (CZ)، بنیانگذار بایننس، نیز در گفتوگویی با CNBC اعلام کرده که بیتکوین ممکن است در سال ۲۰۲۶ وارد یک ابرچرخه شود و الگوی سنتی چهار ساله هالوینگ را پشت سر بگذارد. به گفته او، تقاضای ساختاری نهادها، افزایش نقدینگی و پذیرش پایدار میتواند زمینهساز این چرخه صعودی طولانیمدت باشد. این دیدگاه با پیشبینی مدیرعامل ریپل نیز همخوانی دارد که انتظار دارد تا پایان ۲۰۲۶ رکوردهای جدیدی برای بیتکوین ثبت شود. تحلیلگران شرکت اوچ ونچر نیز سناریوی صعود بیتکوین به ۱۵۰ هزار دلار را محتمل میدانند و معتقدند که ورود سرمایه نهادی و بلوغ بازار میتواند چنین جهشی را ممکن کند.
رابطه بازار رمزارزها و بورسهای جهانی
رابطه بازار رمزارزها و بورسهای جهانی یک رابطه خطی و ساده از جنس «همراهی یا واگرایی» نیست، بلکه بیشتر شبیه یک گفتوگوی دائمی میان دو دنیای ریسک است. هر دو بازار مستقیماً تحتتأثیر انتظارات سرمایهگذاران از آینده اقتصاد جهانی، سیاستهای پولی و ریسکهای ژئوپلیتیک قرار دارند، اما شدت واکنش، زمانبندی و عمق نوسان در آنها با یکدیگر تفاوت دارد، برای درک این رابطه باید چند لایه مهم را بررسی کرد.
در سطح کلان، هر دو بازار آینهای از اشتهای ریسک سرمایهگذاران هستند. زمانی که بانکهای مرکزی سیاستهای انقباضــی مانند افزایش نرخ بهره را اجرا میکنند، نگرانی از رکود اقتصادی بالا میرود یا تنشهای ژئوپلیتیک تشدید میشود، سرمایهگذاران معمولاً از داراییهای ریسکی مانند سهام، رمزارزها و برخی کالاها خارج شده و به سمت داراییهای امنی همچون طلا، اوراق قرضه دولتی، دلار یا ین حرکت میکنند. در چنین شرایطی شاخصهای سهام جهانی مانند S&P500، نزدک، داکس یا نیکی تحت فشار قرار میگیرند و بازار رمزارزها نیز همزمان یا حتی شدیدتر واکنش نشان میدهد. به همین دلیل در بسیاری از دورهها همبستگی مثبت میان بیتکوین و شاخصهای سهام، بهویژه شاخصهای تکنولوژیمحور، مشاهده شده است؛ یعنی زمانی که بورسها سقوط میکنند، رمزارزها نیز افت میکنند و زمانی که بورسها جان میگیرند، بازار کریپتو نیز نفس تازه میکند.
رمزارزها نوسان بیشتری نسبت به بورس دارند
با این حال، رمزارزها معمولاً نوسان مشابه بورس دارند. عمق بازار، نقدشوندگی و حضور گستردهتر سرمایهگذاران خرد، باعث میشود ورود یا خروج سرمایه در کریپتو روندی صعودی داشته باشد. از سوی دیگر، پایه ارزشگذاری در رمزارزها در حال افزایش است. سهام پشتوانه سود، دارایی و صورتهای مالی دارند، اما بسیاری از رمزارزها پشتوانه بانکهای مرکزی را دارند، چون بسیاری از کشورها در سالهای اخیر ذخایر رمزارزی خود را افزایش دادهاند. بنابراین جهت حرکت اغلب بازارهای مالی مشابه است، اما دامنه نوسان در کریپتو بیشتر است.
نقش سیاست پولی آمریکا نیز نقطه اتصال مهمی میان بورس و کریپتو است. فدرال رزرو بهعنوان مهمترین متغیر مشترک، با افزایش نرخ بهره هزینه پول را بالا میبرد و ارزش فعلی سودهای آینده را کاهش میدهد؛ در نتیجه سهام، بهویژه سهام رشدی، تحت فشار قرار میگیرند. در همین زمان، رمزارزها جذابیت خود را تا حدودی حفظ میکنند و گاهی سرمایه بورس وارد آنها میشود، اما زمانی که صحبت از کاهش نرخ بهره، توقف سیاستهای انقباضی یا آغاز چرخه جدید تسهیل پولی مطرح میشود، سرمایهگذاران بیشتر به سمت داراییهای ریسکی برمیگردند و در این فاز معمولاً رمزارزها رشد شدیدتری نسبت به بورس تجربه میکنند. به همین دلیل بیتکوین را گاهی «نسخه لوریجشده بازار سهام تکنولوژی» میدانند.
تفاوت کریپتو و بازارهای مالی
با این حال، یک تفاوت در بازارهای مالی کلیدی وجود دارد؛ کریپتو فقط تابع اقتصاد نیست، بلکه تابع روایت از وضعیت آینده نیز هست. بورسهای جهانی در نهایت به سود شرکتها، رشد اقتصادی، نرخ بهره و جریان نقدی وابستهاند، اما در کریپتو روایتها از آینده بازارها گاهی از واقعیت اقتصادی مهمتر میشوند. روایتهایی مانند «بیتکوین بهعنوان طلای دیجیتال»، «اتریوم بهعنوان زیرساخت اقتصاد غیرمتمرکز» یا «وب۳، دیفای و متاورس» میتوانند باعث شوند که میزان سرمایه به این بازارها افزایش یابد و حتی رمزارزها از بورس جدا شوند. در چنین دورههایی حتی اگر بورسها درجا بزنند یا اصلاح کنند، کریپتو ممکن است بهدلیل یک موج روایی از نگرانیهای ریسکهای سیستماتیک مانند ETF اسپات بیتکوین، هاوینگ، پذیرش نهادی یا قانونگذاری مثبت رشد کند.
روند صعودی بازارهای مالی چگونه است؟
اینطور نیست که هر زمان بورس سقوط کند، کریپتو نیز سقوط کند، اتفاقا در سناریوهای شوک شدید مانند جنگ، بحران بانکی یا سقوط ناگهانی یک اقتصاد بزرگ، تقریباً همه داراییهای ریسکی جذب سرمایه میکنند، هرچند ورود سرمایه به سمت دلار، اوراق دولتی و طلا نیز بالا میرود. در سناریوی رکود تدریجی با سیاست پولی انقباضی، بورسها تحت فشار قرار میگیرند اما کریپتو چندان همراه نمیشود، از طرف دیگر در مقاطعی بهدلیل روایتهای خاص موقتاً کریپتو روندی جدا پیدا میکند. در دوره رشد اقتصادی با تورم کنترلشده و سیاست پولی ملایم، بورسها رشد میکنند اما کریپتوها رشد بیشتری را تجربه میکند، چون همواره سرمایهگذاران به دنبال بازدهی بالاتر هستند.
در مقابل باید توجه داشت که در سناریوی بحران اعتماد به سیستم مالی سنتی مانند زنجیره تحریمها علیه یک کشور، کریپتو میتواند رفتار متفاوتی نشان دهد؛ اگر مردم به بانکها، دولتها یا پول ملی بیاعتماد شوند، بخشی از سرمایه به سمت بیتکوین و استیبلکوینها میرود، حتی اگر بورسها در رکود باشند. از این رو میتوان پیشبینی کرد با توجه به تداوم تحریمها علیه روسیه، ایران، کره شمالی و حتی ونزوئلا و برخی کشورهای دیگر به بهانههای حقوق بشر و ... شاهد این خواهیم بود که از کریپتو برای مبادلات بیشتر استفاده خواهند شد و رشد میکنند.
