هفت صبح | آلودگی صوتی فقط کلاغهای پیر را در تهران مستقر نکرده بلکه تهران شلوغ و پر سر و صدا به اعتقاد کارشناسان، زیست ساکنان این کلانشهر را مختل کرده و اگر فکری به حال این رویه نشود، با مشکلات جدی و افزایش پرخاشگری در سطح جامعه روبهرو خواهیم شد. کنترل آلودگی صوتی در کلانشهری مثل تهران، موضوعی است که البته مورد توجه شهرداری هم قرار گرفته اما کارشناسان تاکید میکنند که قواعد نظام مهندسی ساختمان باید به نفع کنترل صداهای مزاحم و حذف آن از زندگی مردم، قدم بردارند.
تحقیقات نشان میدهد در شهرهای پرجمعیت، آلودگی صوتی موجب ناموزونی آوای پرندگان میشود. بررسیهای میدانی هم حاکی از آن است که مجموع آلودگیهای موجود در تهران سبب شده از 250 پرنده ساکن در این کلانشهر، حالا فقط کلاغهای پیری باقی بمانند که دشمن طبیعی ندارند و غذایشان را از لابهلای زبالهها به دست میآورند. پژوهشگران میگویند اگر آلودگیهای کلانشهر تهران کاهش یابد، بهطور قطع پایتخت برای پرندگان، انسانها و سایر موجودات زنده مکان بهتری برای زندگی میشود.
توجه به آلودگی صوتی
شاید به همین خاطر است که مهدی پیرهادی رئیس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای شهر تهران از لزوم توجه به آلودگی صوتی کلانشهری مثل تهران سخن میگوید. او بر این باور است که کنترل آلودگی صوتی باید از مبدأ مورد توجه قرار گیرد و در کنار سیاستگذاریهای شهری، از ورود یا تولید وسایل نقلیه با آلایندگی صوتی بالا نیز جلوگیری شود. به گفته پیرهادی، همزمان با آغاز فرآیند بازنگری طرح جامع و تفصیلی شهر تهران، موضوع آلودگی صوتی به عنوان یکی از ملاحظات مهم محیطزیستی و کالبدی، مورد توجه ویژه مدیریت شهری قرار خواهد گرفت؛ رویکردی که میتواند نقش تعیینکنندهای در کاهش مواجهه شهروندان با این آلاینده پنهان داشته باشد.
عوارض بلندمدت آلودگی صوتی
اگرچه آلودگی صوتی اثرات مخربی بر سلامت جسم و روان شهروندان میگذارد اما کمتر از سایر آلایندهها در محیطهای شهری به آن توجه شده است. حسین محمودی عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی و جامعهشناس محیطزیست در گفتوگو با هفت صبح آلودگی صوتی را عاملی میداند که در بلندمدت برای ساکنان شهرها عارضه ایجاد میکند. او میگوید تهران شهر پر استرسی است و عموما ساکنان آن به دلیل شنیدن صداهای مختلف، اعصابشان ضعیف میشود.
آلودگیهای صوتی در طول شبانهروز میزان خشم را بالا میبرد و باعث افزایش پرخاشگری میشود. این آلودگی تعامل میان افراد در سطح خانواده، خیابان و همسایهها را کاهش میدهد و دعوا ایجاد میکند. آلودگی صوتی میتواند واکنشهای نامناسب اجتماعی به همراه داشته باشد اما کمتر در این رابطه صحبت شده است. به گفته محمودی، در شرایطی که محلهها را با اتوبانها قیچی کردهایم، شهرداری در برخی نواحی صداگیرهایی نصب کرده که اصوات اتوبانها، ساکنان ساختمانهای مجاور اتوبان را اذیت نکند. زیرا این افراد در طول شبانهروز در معرض صدا هستند و زندگیشان مختل شده است.
او میگوید تمرکز در خانههایی که در مجاور منابع صوتی هستند، کار سادهای نیست و استراحت افراد با سر و صدا مختل میشود. نزدیکی به منابع آلودگی صوتی هزینه خانوار را هم بالا میبرد زیرا افراد مجبور میشوند از پنجره دو جداره استفاده یا فضای مسکونی را آکوستیک کرده و از عایق صدا استفاده کنند. به گفته این جامعهشناس محیط زیست؛ آلودگی صوتی در بلندمدت بر شنوایی تاثیر میگذارد. این پدیده مثل سرطان بوده و ممکن است برخی افراد را درگیر نکند اما روی افراد حساس اثرگذار است.
دشواری کنترل آلودگی صوتی
این عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی، کنترل آلودگی صوتی در کلانشهری مثل تهران را بسیار دشوار توصیف میکند زیرا همانطور که نمیتوانیم جلوی موتورها را بگیریم تا به حریم ما در پیادهروها تجاوز نکنند، جلوی آلودگی صوتی در کلانشهری مثل تهران را هم نمیتوان گرفت اما برای کاهش اثرات آلودگی صوتی در ساعات کار یعنی از هشت صبح تا چهار بعدازظهر باید در شهر شلوغی مثل تهران محیطهایی که امکان فاصله گرفتن از منابع آلاینده صوتی را بهوجود میآورند، تدارک ببینیم و چنین محیطهایی را افزایش دهیم.
به اعتقاد او، فاز اول طرح ژینایی رود دره فرحزاد خیلی موثر بوده و داخل این محدوده اصلا صدا از دو اتوبان اطراف شنیده نمیشود. در دره فرحزاد پوشش گیاهی توانسته آلودگی صوتی را کنترل کند. این دره آب دارد و خود آب هم صدایی تولید میکند که عملا تمرکز افراد را روی صدای آب میبرد. اما افزایش سرانه فضای سبز در تهران که متاسفانه از ابتدا درگیر مشکلات شهرسازی بوده، کار بسیار دشواری است.
او از دست رفتن معماریهای قدیمی را هم عامل دیگری میداند که سبب شده آلودگی صوتی بیشتر مردم کلانشهری مثل تهران را درگیر کند. در گذشته محل استراحت افراد از مکانهای تردد یک فاصلهای داشت اما اکنون چنین ملاحظاتی در معماری وجود ندارد. محمودی رویکردهای نظام مهندسی را در کاهش آلودگیهای صوتی کلانشهری مثل تهران بسیار موثر توصیف میکند. این مجموعه در دو دهه قبل بر اساس استانداردهای بینالمللی چیزهایی را به اصول ساختمانسازی اضافه کرده اما شهرداری و کسانی که مجوز ساخت میدهند، باید اجرای این استانداردها را برای سازندگان ساختمانها اجباری کنند. باید استفاده از عایقهای صوتی در ساختمان الزامی شود. این سوداگری خانهسازهاست که به استانداردهای نظام مهندسی توجهی نمیکنند.
او معتقد است که میتوان در خانهها با افزایش اندک هزینه ساخت، تجهیزاتی را به کار برد که آلودگی صوتی را کاهش دهد و اثر مثبت بر سلامت افراد داشته باشد. استاد دانشگاه شهید بهشتی میگوید تغییر اقلیم و گرم شدن هوا معضلات اکولوژیکی و مشهودی دارد و بسیار مورد توجه قرار گرفته اما مسائلی که بر رفتار انسانها تاثیرگذار است، اصلا دیده نمیشود . در جامعهای که مرتب خشمهای اجتماعی داشته و طاقت همیشگی را ندارد، سر و صدای بلند قابل تحمل نیست. اکنون برای جامعه ما ایجاد آرامشهای این چنینی، خیلی ضروری است.
