هفت صبح، مرتضی کلیلی| در برگی از تاریخ طبق رویه هر روزمان به رویدادهایی که درگذشته رخ داده میپردازیم. از تولد و درگذشت مشاهیر گرفته تا حوادثی که رخ داده. امروز 17 دی چند تولد و درگذشت داریم؛ مروری کوتاه داریم بر تولد جواد فکوری و آزاده صمدی و محمدرضا لطفی و در سالروز درگذشت غلامرضا تختی یادی از او کردیم و به درگذشت اشرف پهلوی هم پرداختیم.
از جواد فکوری چه میدانیم؟
متولد 17 دی 1317 محله چرنداب در تبریز بود؛ خلبان جسور جنگنده اف -4. باهوش و باذکاوت که سال 1338 با وجود قبولی در رشته پزشکی اما به دلیل علاقه به خلبانی بیخیال دکتری میشود. در مهر ماه همان سال، به استخدام دانشکده خلبانی نیروی هوایی درآمد و جهت تکمیل دوره تخصصی پرواز به آمریکا اعزام شد و پس از طی کردن دورههای لازم با رتبه ممتاز، به ایران برگشت و با درجه ستوان دومی در پایگاه یکم شکاری مهرآباد مشغول خدمت شد. سمتهای او را به یاد بیاورید؛ فرمانده پایگاه دوم شکاری تبریز، فرمانده پایگاه یکم شکاری مهرآباد و فرمانده نیروی هوایی در سال1359. فکوری هفتم مهر ماه 1360 بر اثر سانحه سقوط سی-130 در نزدیکی کهریزک به شهادت رسید.
از آزاده صمدی چه میدانیم؟
بازیگر محبوب و پرطرفدار اهل شهر لاهیجان است؛ 47 ساله. متولد 17 دی 1357. از شاگردان پرویز پرستویی در عرصه بازیگری محسوب میشود. نزدیک به 20 فیلم سینمایی در کارنامه دارد. با 7 بازی در سریالهای شبکه نمایش خانگی. آزاده اما یک تئاتری بالفطره است؛ دوره کارشناسی تئاتر را در دانشگاه سوره گذرانده.
کارنامه تئاتری او بالغ بر 20 نمایش میشود. بعد از آشنایی با هومن سیدی بود که فعالیت حرفهایاش در سینما آغاز شد و همین به ازدواج آنها در سال 1385 منجر شد اما 7 سال بعد یعنی سال 92 از هم جدا شدند. اولین نقشآفرینی خانم آزاده در سینما سال 1389 در فیلم «آفریقا» بود. آخرین فیلم آزاده صمدی سال 1403 و فیلم صددام بود که در آن نقش حلیمه رسن را بازی کرد.
از محمدرضا لطفی چه میدانیم؟
متولد 17 دی 1325 در گرگان بود. از یک خانواده فرهنگی؛ پدر و مادرش هر دو معلم بودند. از لطفی به عنوان پدر زیباییشناسی جدید در موسیقی ایرانی و به خاطر تسلطش بر تار و سهتار شناخته میشد. محمدرضا تحصیلات خود را در هنرستان ملی زیر نظر حبیبالله صالحی و استاد علیاکبر شهنازی آغاز کرد و موسیقی کلاسیک غربی و ویولن را هم فرا گرفت که همین منجر به همکاری او در ارکسترهای مختلف شد. البته در بدو ورود به هنرستان این مرتضی حنانه بود که او را تشویق به تحصیل در زمینه موسیقی با خودش کرد.
او به صورت رسمی در ۱۳۶۲با انتشار آلبوم به یاد درویشخان سهتار نوازی را شروع و در سال 1342 لطفی اولین جایزه خود را در جشنواره موسیقیدانان جوان ایران دریافت کرد. لطفی خلق شاهکارهای بیشماری چه به عنوان یک هنرمند تکنواز و چه همکاری با هنرمندان بزرگی مانند محمدرضا شجریان، شهرام ناظری، حسین علیزاده و پرویز مشکاتیان را در کارنامه دارد. لطفی ۱۲اردیبهشت ماه ۱۳۹۳ در 67سالگی و بر اثر سرطان درگذشت.
از غلامرضا تختی چه میدانیم؟
پیش از ظهر روز دوشنبه ۱۸ دیماه ۱۳۴۶ پیکر بیجان غلامرضا تختی در اتاق ۲۳ هتل آتلانتیک در خیابان تختجمشید پیدا شد. وقتی تختی چشم از جهان فروبست، درست یک سال و نیم بود که از کشتی کناره گرفته بود. ۵ ماه پس از آن نیز در ۱۲ آبان ۴۵ ازدواج کرد. شهلا توکلی همسرش، دختری از خانوادهای متجدد و متمول بود که در رشته علوم آزمایشگاهی تحصیل میکرد. شکاف طبقاتی و فرهنگی میان دو خانواده از زمین تا آسمان بود.
تختی دو خواهر مجرد داشت: یکی در میان دهه ۳۰ و دیگری نزدیک به ۴۰ ساله. مادر غلامرضا هرگز با این ازدواج موافقت نکرد و خواهرانش که خرج زندگیشان را تختی میپرداخت، درس خواندن یک زن را بیمعنی و خارج از عرف میدانستند. از هنگام پیدا شدن جسد تختی، تب شایعات بالا گرفت و فرضیهها یکی پس از دیگری قطار میشدند. خودکشی جهانپهلوان را مردم باور نمیکردند، اصلا در مخیلهشان نمیگنجید که پهلوانشان به جایی رسیده باشد که بخواهد به زندگیاش خاتمه دهد؛ اما گمانه خودکشی هم مطرح بود؛ وصیتنامه برجای گذاشته و دستخطهای آخرش در هتل از ملال روحیاش خبر میداد.
او که در روزهای آخر نیز با قهر از خانه بیرون آمده بود. گفته میشد اختلافات خانوادگی موجب این خودکشی شده؛ اما سرخوردگیهای تختی در اواخر عمر از اجتماع گرفته تا ورزش حرفهای و سیاست آنقدری بود که اختلافات خانوادگی در میان آن همه چندان به چشم نیاید که بخواهد به گرفتن جان خود منتهی شود.
شهلا که در دیماه ۱۳۴۶ به خبرنگار مجله زن روز گفته بود تختی در اواخر زندگی احساس تنهایی، انزوا و شکست میکرده، ناامید و سرگردان و بدبین شده بوده و علت بگومگوهای خانوادگی نیز همین تزلزل روحی او بوده است. با این حال دل او از دخالت خواهرشوهرهایش در زندگیشان خون بود و یکی از عوامل خودکشی تختی را نیز همین دخالتهای بیجای آنان میدانست.
از اشرف چه میدانیم؟
اشرف خواهر دوقلوی محمدرضا بود و مادرش تاجالملوک همسر دوم رضاخان بود. دو خواهر و برادر دیگر او شمس و علیرضا بودند. اشرف به فاصله پنج ساعت بعد از برادرش محمدرضا در چهارم آبان 1298 در تهران به دنیا آمد. نامش هنگام تولد زهرا بود و بعد به اشرفالملوک و سپس اشرف تغییر پیدا کرد. 15سال و نیم داشت که به دستور پدرش با پسر یکی از شیوخ عشایر حاشیه خلیج فارس ازدواج کرد و خیلی زود این ازدواج را فسخ و به تهران بازگشت. اشرف17 ساله بود که با علی قوام ازدواج کرد.
خب بیبندوباریها و فساد اشرف برکسی پوشیده نیست؛ برای همین این ازدواج اجباری خیلی دوام نیاورد و اشرف پس از تبعید رضاخان در شهریور 1320 از قوام جدا شد. اشرف که ثریا میگفت هیچ وقت از دسیسهچینیهای او در دربار مخصوصا در مسئله ولایتعهدی به خاطر اینکه نتوانسته بود فرزندی به دنیا بیاورد، در امان نبود. اشرف که به خاطر جاهطلبیهایش او را پلنگ سیاه یا به تعبیر خودش ماده ببر خطاب میکردند. اشرف 17دی 1394 در 96 سالگی در مونتکارلو درگذشت.
