هفت صبح| پروفایل امروزمان را به دکتر عبدالکریم قریب پدر علم زمینشناسی ایران اختصاص دادیم. راستش این روزها همچون چند سال گذشته مرد محترمی مهمان ما در روزنامه است و برایمان دستنوشتههایی از نوههایش آنالی و یاسمن و نیکا جهت چاپ در جریدهمان میآورد. از دکتر فرهاد قریب میگویم؛ فرزند دکتر عبدالکریم قریب. عبدالکریم بزرگ که سه نسل استاد زمینشناسی تربیت کرده است و حالا نتیجههای او در دانشگاههای تورنتو راه جدشان را به خوبی ادامه دادهاند و مشغول تدریس کانیها و سنگها هستند.
از عبدالکریم قریب چه میدانیم؟
متولد سال ۱۲۹۱ در محله عینالدوله تهران بود؛ فرزند میرزا مصطفیخان مستوفی و پدربزرگش میرزا عبدالکریم مستوفی گرکانی و مادرش دختر میرزا شکراللهخان که کاردار سفارت ایران در دولت عثمانی بود. عبدالکریم چهارمین فرزند خانواده گرکانی وقتی دو ساله بود بعد از بازنشستگی پدر، به دهستان گَرکان در نزدیکی شهر آشتیان در حومه اراک بازگشتند...
شاگرد دکتر حسابی
عبدالکریم در 17سالگی از دبیرستان پشت مسجد سپهسالار دیپلم گرفت. پدر زمینشناسی ایران، دانشآموز نمونه مدرسه بود و مهارت خاصی در درسهای فیزیک، شیمی و ریاضی داشت. قریب، فیزیک را نزد زندهیاد پروفسور محمود حسابی آموخته بود. همچنین دکتر عبدالکریم قریب توانست با کمک استادانی مانند دکتر احمد پارسا، دکتر فریدون فرشاد، دکتر یدالله سحابی و استاد فرانسوی پروفسور ریمون فورون با نوشتن کتاب کانیهای جزیره هرمز در سال 1332 از رساله دکترای خود دفاع و درجه دکترایش را اخذ کند. پس از این موفقیت عمر گرانمایه خود را به تحقیق و تفحص علم اندوزی و علمآموزی سپری کرد و تا آخر عمر پر مایهاش 38 جلد کتاب تألیف و ترجمه و 400 مقاله علمی از خود باقی گذاشت. دکتر عبدالکریم قریب که تمام پیشرفتهای خود را مدیون همسر فرهنگی خود فرنگیس قرهگوزلو میدانست.
خلاصهای از شرح زندگی عبدالكريم قريب به قلم خودش
من عبدالكريم قريب در ارديبهشت سال 1291 در تهران و در خانواده يك مستوفي بازنشسته به نام ميرزامصطفي خان متولد شدم. او با من در سال 1305 هنگامي كه از زيارت مشهد مقدس به گركان برميگشتيم، در تهران فوت كرد. مادرم دختر ميرزا شكرالله خان كاردار دولت ايران در دولت عثماني بود. خانواده او اصلا اهل «سينك» از توابع لواسان تهران و از خويشان امينالدوله بوده است. پدرم پس از مشروطيت بازنشسته شد و از تهران به گرکان ولايت پدري و اجدادي خود مهاجرت كرد.
خانواده من در گركان، خانوادهاي نسبتا مرفه بود و پدرم به باغها و قناتهايي كه پيش از بازنشستگي در گركان خريده بود، در اين زمان (بازنشستگي) زير نظر خودش اداره ميكرد. در گركان با آنكه در آن زمان چند مكتب نسبتا خوب وجود داشت، پدرم تدريس ابتدايي من را خود برعهده گرفت و كتابهايي مانند گلستان و بوستان سعدي و... را بنا برتوصيه عمويم حجتالاسلام ميرزا ابوالحسن مجتهد كه براي رفتن من به حوزه علميه مورد نياز بود، درس میداد.
پس از پايان دبستان، به دبيرستان علميه رفتم و در آنجا به اخذ ديپلم علمي نايل آمدم و سپس به دانشسراي عالي در رشته علوم طبيعي به تحصيل ادامه دادم تا آنكه در سال 1317 به دريافت ليسانس در اين رشته موفق شدم و براي مدت يك سال در اهواز تدريس کردم و پس از آن به خدمت نظام وظيفه رفتم و در سال 1320 خدمت وظيفه را به پايان رساندم و به دبيري دبيرستانهاي تهران منصوب شدم.
از سال 1320 دبیر دبیرستانهای تهران شدم و از سال 1322 به عنوان دبیر دانشگاه به دانشکده علوم دانشگاه تهران منتقل شدم و زیر نظر دکتر یدالله سحابی استاد کانیشناسی و سنگشناسی دانشکده علوم دانشگاه تهران به تدریس عملی کانیها و سنگها اشتغال داشتم. سال 1342 با رتبه استادی تمام وقت و ریاست گروه زمینشناسی و معاونت دانشسرای عالی دانشگاه تربیت معلم مشغول بودم. در سال 1349 با تقاضای خود بازنشسته شدم و به تاسیس مدرسه عالی علوم اراک (دانشگاه علوم اراک امروز) پرداختم و تا سال 1354 اداره این مدرسه را برعهده داشتم.
بازگشت به آسمان از آشتیان
دکتر عبدالکریم قریب گرکانی، پس از سالها فعالیت علمی و تحقیقاتی، در هفدهم بهمن 1381، دار فانی را وداع گفت و در دانشگاه آزاد اسلامی واحد آشتیان به خاک سپرده شد. روحش شاد...
شما هم دعوتید
بیست و چهارمین سالگرد درگذشت دکتر عبدالکریم قریب پدر علم زمینشناسی ایران روز شنبه 18 بهمن از ساعت 9 الی 11 طی مراسمی در موزه و کتابخانه دانشگاه آزاد اسلامی آشتیان در جوار آرامگاه ایشان برگزار خواهد شد. بدینوسیله از علاقهمندان به علم و دانش و فرهیختگان دعوت میشود در این مراسم شرکت فرمایند.
