بورس از نگاه دلاری؛ رکوردزنی شاخص‌ها در سایه افت ارزش واقعی بازار
شاخص‌های بورس در ماه‌های اخیر رکوردهای تازه‌ای ثبت کرده‌اند، اما نگاه به این رشدها با عینک دلاری، تصویری متفاوت از وضعیت بازار نشان می‌دهد. با وجود مثبت‌شدن بازدهی دلاری شاخص کل و هم‌وزن و بازگشت ورود پول حقیقی پس از پنج سال، ارزش دلاری کل بازار و معاملات خرد هنوز فاصله قابل‌توجهی با سقف‌های تاریخی سال ۱۳۹۹ دارند.
چرا نگاه دلاری مهم است؟
در شرایط تورم بالا و نرخ بهره حقیقی منفی، ارقام اسمی و سود ریالی به‌تنهایی تصویر دقیقی از عملکرد بازار به دست نمی‌دهند؛ به‌ویژه آنکه همزمان با رشد شاخص‌ها، نرخ دلار نیز افزایش یافته و ارزش ریال کاهش پیدا کرده است. به همین دلیل، چهار شاخص اصلی بازار — جریان پول حقیقی، ارزش معاملات، بازدهی دلاری و ارزش دلاری کل بازار — باید در کنار هم ارزیابی شوند تا مشخص شود این رشد چقدر «واقعی» بوده است.
بازگشت پول حقیقی به محدوده مثبت
میانگین خالص ورود پول حقیقی به بازار سهام — که برای نخستین بار پس از سال ۱۳۹۹ مثبت شده — به محدوده ۴.۵ میلیون دلار رسیده است. این رقم در حالی است که در اوج بازار سال ۱۳۹۹ میانگین ورود پول حقیقی به حدود ۷.۹ میلیون دلار رسیده بود؛ یعنی جریان ورود سرمایه امروز تقریباً نیمی از سطح دوره اوج است.
معاملات خرد دلاری؛ هنوز ۸۱ درصد پایین‌تر از اوج
ارزش معاملات خرد بورس از سال ۱۴۰۳ روندی صعودی داشته و به ۱۶۴.۸ میلیون دلار رسیده است؛ اما این رقم هنوز تنها حدود ۱۹ درصد از اوج تاریخی سال ۱۳۹۹ است. البته باید بین این دو شاخص تمایز قائل شد: ورود پول، جهت خالص جریان سرمایه حقیقی‌ها را نشان می‌دهد، در حالی که ارزش معاملات، حجم کل خریدوفروش بازار را اندازه می‌گیرد؛ بنابراین مثبت‌شدن جریان پول لزوماً به معنای بازگشت فعالیت بازار به سطوح تاریخی نیست.
بازدهی دلاری شاخص‌ها برای نخستین‌بار بعد از ۱۳۹۹ مثبت شد
شاخص هم‌وزن از ابتدای سال جاری تاکنون ۴۲ درصد و شاخص کل ۳۹ درصد بازدهی دلاری ثبت کرده‌اند. شاخص کل برای نخستین بار پس از سال ۱۳۹۹ بازدهی دلاری مثبت را تجربه می‌کند و شاخص هم‌وزن نیز پس از بازدهی ۵ درصدی در سال ۱۴۰۲، امسال به محدوده مثبت بازگشته است. این ارقام نشان می‌دهد رشد بازار صرفاً به جهش نرخ دلار محدود نبوده و شاخص‌ها پس از تعدیل ارزی نیز افزایش یافته‌اند.
ارزش دلاری بازار در پایین‌ترین سطح دوره بررسی‌شده
ارزش دلاری کل بازار سهام به حدود ۱۰۳ میلیارد دلار رسیده که در پایین‌ترین سطح دوره مورد بررسی قرار دارد.
همچنین بخوانید
مرز باریک برد و باخت در بورس آبان/ سیگنال‌های متناقض در بازار سهام
این وضعیت با بازدهی مثبت دلاری شاخص‌ها تناقض ظاهری دارد، اما دو مفهوم متفاوت‌اند: بازدهی دلاری تغییر شاخص‌ها را پس از تعدیل با ارز نشان می‌دهد، در حالی که ارزش دلاری بازار، اندازه کل بازار بر مبنای دلار است. ممکن است شاخص‌ها رشد کنند، اما ارزش کل بازار همچنان پایین‌تر از سقف‌های تاریخی بماند.
آیا رشد ادامه‌دار است؟
مجموع این شاخص‌ها نشان می‌دهد بورس از منظر دلاری نشانه‌هایی از بهبود ثبت کرده است؛ اما پایداری روند صعودی به دو عامل بستگی دارد: افزایش ورود پول حقیقی و ارزش معاملات دلاری در کنار بهبود سودآوری شرکت‌ها. رشد شاخص‌ها بدون تقویت این عوامل، لزوماً به معنای شکل‌گیری یک روند پایدار نیست. در کنار این‌ها، مسیر نرخ دلار، تورم، نرخ بهره و ریسک‌های سیاسی و اقتصادی — از جمله پیامدهای احتمالی ادامه جنگ و محاصره — همچنان بر چشم‌انداز بازار اثرگذارند؛ دلار می‌تواند از مسیر رشد درآمد ریالی شرکت‌ها به نفع سهام باشد، اما محدودیت‌های تجاری و نااطمینانی اقتصادی این اثر را کم‌رنگ می‌کنند. قضاوت درباره تداوم رشد، تنها با بررسی همزمان روند پول، معاملات، ارزش بازار و گزارش‌های مالی شرکت‌ها ممکن است، نه فقط با رکوردزنی شاخص کل و سبزپوشی نمادها.
سلب مسئولیت: مطالب ارائه شده در این سایت صرفاً جنبه اطلاع‌رسانی و آموزشی دارد و به هیچ عنوان نباید به عنوان توصیه سرمایه‌گذاری یا مشاوره مالی تلقی شود. مسئولیت تصمیم‌گیری برای هرگونه خرید یا فروش بر عهده خود کاربر است. توصیه می‌شود پیش از هرگونه فعالیت، تحقیقات لازم را انجام دهید.
