ماجرای قاچاق «گشت ۲» و اتفاقات بعد از آن نشان داد موضوع حلنشده قاچاق فیلمهای سینمایی آتش زیر خاکستر است و هر لحظه میتواند به جنجال تازهای منجر شود؛ اما نگاهی دقیقتر به سه مورد «گشت ۲»، «فروشنده» و «۵۰ کیلو آلبالو» نشان میدهد قاچاقچیان هدفی به جز کسب درآمد دارند و میخواهند به هر ترتیب ممکن به فروش برخی فیلمها لطمه بزنند. جالب است که این اتفاق نیز در فاصله رسیدن فیلم به شبکه نمایش خانگی میافتد، زمانی که به دلایل مختلف فیلم به برخی ارگانها ارائه میشود.
امسال و سال گذشته، «گشت ۲» با فروش نزدیک به ۲۰ میلیارد تومان (پرفروشترین فیلم حال حاضر سینمای ایران)، «فروشنده» با فروش بیش از ۱۵ میلیارد تومان (پرفروشترین فیلم سال ۹۵) و «۵۰ کیلو آلبالو» با فروش نزدیک به ۱۵ میلیارد تومان به صورت غیرقانونی منتشر شدهاند.
اما فصل مشترک این سه فیلم کجاست؟ با نگاهی به حواشی پیش آمده برای آنها متوجه جنجالهایی میشویم که از سوی جریان خاصی به روند اکران این فیلمها تحمیل شده است. این فیلمها چه پیش از نمایش عمومی و چه در زمان اکران انگها و برچسبهای مختلفی را به خود دیدهاند.
هنوز «فروشنده» اصغر فرهادی به نمایش درنیامده بود که رسانههای مختلفی به تبعیت از روزنامههای کیهان و جوان شروع به موضعگیری علیه آن کردند، در واقع زمانی که هیچکدام از این منتقدان سرسخت حتی فیلم را ندیده بودند، آخرین ساخته فرهادی متهم به «سیاهنمایی» و «ترویج بیغیرتی» شده بود، اتهامهایی که بعد از تماشای فیلم از سوی کمتر منتقدی شنیده شد اما اینبار فراستی سردمدار نقدها شد و فیلمرا «ماقبل بد» خواند و بسیاری از منتقدان به دنبال او جایزه بهترین فیلمنامه جشنواره کن را که به خاطر این فیلم به فرهادی اهدا شده بود زیر سوال بردند و از نظر این جریان جوایز کن سیاسی و مغرضانه تلقی شد و به دنبال آن حضور خواهر امیر قطر به عنوان سرمایهگذار بهانه دیگری برای لطمه زدن به آن شد.
با تمام این احوال فیلم در سینماها خوب میفروخت و در نهایت با فروش بیش از ۱۵ میلیارد تومان عنوان پرفروشترین فیلم سال ۹۵ را از آن خود کرد. اما یکی از آخرین حاشیهها درباره فیلم مربوط به انتشار نسخه قاچاق آن در فضای مجازی است، فیلم ۱۰ شهریورماه به نمایش درآمده بود و نسخه قاچاق آن که عبارت «بازبینی وزارت ارشاد» درج شده بود اوایل دیماه منتشر شد.
آنطور که منطق حکم میکند با همه تدابیری که صاحبان آثار به خرج میدهند، اوایل اکران فیلم و در طول آن احتمال دسترسی قاچاقچیان به فیلم بعیدتر از روزهای پایانی اکران است. به خصوص که در این مدت، فیلم باید به ارگانهای مختلف یا برای تبلیغات به برخی نهادها ارائه شود. به همین دلیل است که با وجود مراقبتی که علی سرتیپی پخشکننده «فروشنده» از آن صحبت کرده بود بازهم نسخهای از این فیلم کمی قبل از ارائه آن به شبکه نمایش خانگی وارد بازار شد.
سرتیپی در واکنش به اتفاقات اخیر درباره قاچاق «گشت ۲» گفته بود: «ما در تاریخ سینمای ایران فیلمهای مطرح، پرفروش و مهم زیادی را داریم که به دلیل توجه ویژه تهیهکنندگان و کارگردانانشان قاچاق نشدهاند؛ به عنوان نمونه آقای اصغر فرهادی زمانی که می خواستند فیلم «فروشنده» را اکران کنند خودشان و یا نمایندهشان نسخهای از فیلم را به وزارت ارشاد، حوزه هنری، تلویزیون و… میبرد و بعد از تماشای اشخاص نسخه فیلم را باز میگرداند که فیلم دست کسی نیفتد.»
ماجرای «گشت ۲» هم که با آتش زدن کارت خانه سینما و کانون کارگردانان توسط سعید سهیلی همراه بود، اینروزها جزو خبرهای داغ سینمایی است. «گشت ارشاد» قسمت اول این فیلم با اعتراضات مختلفی روبرو شده بود و با نظر کمیسیون فرهنگی پیش از به پایان رسیدن دوره اکران از پرده پایین کشیده شد. اکران قسمت دوم این فیلم هم با حاشیهسازیهایی از سوی همان جریان روبرو بود. اولین رونمایی «گشت ۲» در جشنواره فیلم فجر اتفاق افتاد و از همان زمان نیز انتقادها علیه آن شروع شد، تا جایی که مسعود فراستی در جلسهای با کمیسیون فرهنگی مجلس (درباره جشنواره فیلم فجر) این فیلم را مستهجن خواند و گفت «گشت ۲» قابل تماشا کردن با خانواده نیست.
سهیلی این حاشیهسازیها را به صراحت با قاچاق فیلمش مرتبط دانسته و مدعی است چهرههای آشنایی پشت این جریان هستند که حمایت بسیاری نیز از آنها میشود، او در یکی از گفتوگوهایش در اینباره گفته است: «من فکر میکنم توطئهای در پشت پرده پرده انتشار نسخه قاچاق فیلم «گشت ۲» است. این توطئه درادامه توطئه کسانی است که «گشت ۱» را از پرده سینماها پایین کشیدند. قبلا خیلی تلاش کرده بودند این فیلم پروانه ساخت نگیرد یا سانسور شود یا حتی اکران عید به این فیلم داده نشود و وقتی همه تلاشهایشان به شکست انجامید وقتی دیدند فیلم به خط پایان نزدیک شده است خواستند به این فیلم پشت پا زنند. انتشار نسخه قاچاق فیلم یک جور انتقامگیری از استقبال مردم از گشت ارشاد است و اگر پلیس پیگیری کند حتما چهرههای آشنایی خواهیم دید.»
سهیلی در ادامه با اشاره به حاشیهسازیهای پیش از اکران فیلم نیز این طور اظهار نظر کرده: «از همان زمان که برخی به مجلس رفتند میدانستم توطئههایی در کار است. به نظرم «گشت ۱» را اگر گردن زدند «گشت ۲» را آمپول هوا زدند. «گشت ۱» را ذبح کردند و «گشت ۲» را خفه کردند. با این اتفاقی که برای «گشت ۲» افتاده باید هر روز منتظر قاچاق یک فیلم باشیم.»
اما اتفاق تازهای که نباید به راحتی از کنار آن گذشت، ماجرای قاچاق «۵۰ کیلو آلبالو» درست پیش از ارائه آن به شبکه نمایش خانگی است. مبتذل و مستهجن از ابتداییترین القابی بود که برخی رسانهها به این فیلم نسبت دادند و در زمان اکران فیلم بسیج دانشگاه امام صادق کاسه آلبالوی فاسدی را به حجتالله ایوبی رئیس وقت سازمان سینمای پیشکش کرد و بعد از آن علی جنتی وزیر ارشاد بعد از دیدار با آیتالله مکارم شیرازی دستور توقف اکران فیلم را داد.
این فیلم جزو فیلمهای پرفروش سال ۹۵ به حساب میآید و اتفاقا با حواشی به وجود آمده اگر قاچاقچیان در صدد کسب درآمد باشند انتشار نسخه قاچاق فیلم باید سیل دانلود و کلیکهای بسیاری را روانه سایتهای ارائه دهنده این نسخههای غیر قانونی کند. اما جالب است که این اتفاق در یک سال اخیر نمیافتد و قاچاقچیان تا صدور مجوز شبکه نمایش خانگی فیلم صبر میکنند.
در هفتههای اخیر با تشکیل کمیتهای برای رفع مشکل فیلمهای بلاتکلیف، زمزمه صدور پروانه نمایش خانگی «۵۰ کیلو آلبالو» نیز شنیده شد و با توجه به اینکه فیلم همه مجوزهای لازم را در اختیار دارد و از چند فیلتر وزارت ارشاد نیز گذشته، همانطور که انتظار میرفت مجوز آن صادر شد، اما قاچاقچیان که به نظر میرسد بر اساس خط مشیهای مشخصی عمل میکنند درست بعد از این اتفاقات تصمیم گرفتند به سازندگان این اثر ضرر مالی بزنند.
با مرور این اتفاقات میتوان نقطه مشترک میان سه فیلم «گشت ۲»، «۵۰ کیلو آلبالو» و «فروشنده» را پیدا کرد. اتفاقی که نباید به سادگی از آن گذشت و اگر حرفهای سهیلی به واقعیت نزدیک باشد انتظار میرود وزارت ارشاد جلوی این جریان را با همکاری نهادهای امنیتی بگیرد.
منبع: آیسینما
