هفت صبح| پشت پرده چهل و چهارمین جشنواره فیلم فجر، فضایی مملو از زمزمهها و تغییرات بنیادین در جریان است. این دوره، گویی قصد دارد با یک امضای متمایز، خود را از سایه تکرار بیرون بکشد. هر گوشه از این رویداد بزرگ سینمایی، داستانی متفاوت برای روایت دارد؛ از معماری جدید مکانها گرفته تا مدیریت سختگیرانه دروازهها و حضور گسترده چهرههای جوان. آنچه در ادامه میآید، خلاصهای است از نبض پنهان جشنوارهای که در آستانه گشایش، بسیار متفاوت بهنظر میرسد. تلاش برای خلق یک رویداد یونیک، این بار با جراحیهای مدیریتی همراه شده است.
معماری جدید فجر
یکی از مشهودترین تغییرات این دوره، بازتعریف جغرافیای جشنواره است. برگزارکنندگان ظاهراً تصمیم گرفتهاند تا با تفکیک فضایی، کارکرد هر مکان را هدفمند کنند. پردیس ملت، دیگر محلی برای رفتوآمد عمومی جشنواره نیست؛ این مکان اختصاصا برای اصحاب رسانه در نظر گرفته شده است. در همین راستا، برج میلاد که همواره یکی از قطبهای اصلی جشنواره بوده، تغییراتی در مدیریت تردد تجربه خواهد کرد. هدف، کاهش ازدحامهای غیرضروری و فراهم آوردن بستری متمرکزتر برای تماشاگران واقعی و عوامل سینمایی است. این تفکیک مکانی، شاید نویدبخش نظم مورد نیاز است اما ممکن است از پویایی فضای عمومی جشنواره بکاهد؛ آن شور عمومی که گاه از حضور درهم آمیزی قشرها حاصل میشد، شاید اندکی کمرنگ شود.
دروازههای بسته و کارتهای هوشمند: فیلتر کردن حضور
مدیریت کارتهای جشنواره امسال بسیار سختگیرانه به نظر میرسد. شنیدهها حاکی از آن است که تمرکز اصلی بر هدایت مخاطب متخصص و دارای اهلیت به سالنهای نمایش است. آمار سال گذشته هنوز در ذهن بسیاری تازه است: ورود بیش از سه هزار نفر به محوطه برج میلاد در یک روز، در حالی که آمار واقعی تماشاگران در سالن نمایش به 850 نفر نمیرسید. این اختلاف فاحش، نشاندهنده یک مشکل بزرگ در سیستم اعتبارسنجی و حضور بود.گویا قرار است کارتها اکنون به مثابه دروازههایی برای ورود متخصصان باشند و هر کارت، کارکردی دقیقاً متناسب با نیاز تعریفشده فرد در جشنواره خواهد داشت. البته اگر فشارهای بیرونی بگذارند.
سینمای جدید و صدای خاموش: میدان دادن به اولینها
چرخه تولید سینمای ایران در آستانه جشنواره، آماری جالب توجه ارائه میدهد. از یکصد و دوازده فیلمی که برای بازبینی ثبتنام کرده بودند، 98 فیلم نسخه نهایی خود را ارائه دادهاند. نکته قابل توجه جشنواره امسال، ترکیب سنی تولیدات است. بیش از 75درصد فیلمهای حاضر در جشنواره، متعلق به فیلمسازان اول یا دوم هستند. این میدان دادن به نسل جدید، یک قوت است که پویایی را به سینما تزریق میکند؛ حال پرسش اینجاست که آیا این ریسک، به ثمر خواهد نشست یا شاهد تلاشی خام در مسیر حرفهای شدن خواهیم بود؟
در نهایت، حدود 30 تا 33 فیلم روی پرده خواهند رفت. دبیر جشنواره، منوچهر شاهسواری، با تصمیمی غیرمنتظره، ساختار سنتی هیئت انتخاب را حذف کرده است. او با تکیه بر مشاوران، کار گزینش نهایی را پیش میبرد. این تمرکز قدرت تصمیمگیری، میتواند به لحاظ فنی، سرعت و انسجام بیشتری به فرآیند انتخاب ببخشد، هرچند عدهای نگران احتمال سوگیری باشند. اسامی فیلمهای راه یافته، احتمالاً اواخر چهارشنبه یا پنجشنبه این هفته اعلام میشود.
رازهای ناگفته و میراث ماندگار: مرزهای خلاقیت و صرفهجویی
در میان خبرهای رسمی، اخباری غریب نیز به گوش میرسد. مهمترین آنها، حضور دو فیلم ساختهشده با استفاده از هوش مصنوعی در جشنواره چهل و چهارم است. این مرزگشایی در استفاده از ابزارهای نوین، پرسشهایی جدی درباره تعریف اصالت و خلاقیت در هنر سینما مطرح میکند. مرزهای فنی و هنری، این روزها به شکلی سریع در حال جابهجایی هستند. بخش فیلمهای کوتاه امسال، رویکردی کاملاً متفاوت اتخاذ کرده و تلاش شده تا فضای جدیتری در این بخش حاکم باشد. در بخش مدیریتی، شنیدهها مبنی بر نبود ساختار منسجم روابط عمومی مانند سالهای گذشته وجود دارد. در مقابل، یک تصمیم مالی مدبرانه دیده میشود: حذف هزینه پذیرایی سنگین نزدیک به 30میلیارد تومانی جشنواره پیشین، با توجه به شرایط اقتصادی فعلی، اقدامی سنجیده تلقی میشود.
پیش از آغاز
جشنواره فیلم فجر این دوره، بیش از هر چیز، دورهای از اصلاحات ساختاری و بازگشت به تمرکز بر محتوای اصلی سینما خواهد بود. تفکیک مخاطب، مدیریت سختگیرانه فضا و میدان دادن به نسل جدید، نقشه راه این دوره را ترسیم کرده است. این تغییرات بنیادین، در نگاهی رو به جلو، قرار است هویت فجر را برای سالهای آتی تعریف کند. اکنون باید منتظر ماند و دید که ثمره این جراحیهای مدیریتی، چه کیفیتی را به خروجی سینمای ملی تزریق خواهد کرد.
در عین حال، چالشهایی خارج از مدیریت داخلی جشنواره نیز وجود دارد. در شرایط دسترسی سخت به اینترنت در کشور توسط مردم و اهالی رسانه، تبلیغات و اطلاعرسانی جشنواره با مشکل جدی روبهرو خواهد شد. همچنین، فضای عمومی کشور پس از ناآرامیهای اخیر، ممکن است بر شور و انگیزه عمومی برای حضور در رویدادهای بزرگ تأثیر بگذارد. این دو عامل، میتوانند بر استقبال عمومی و در نهایت، موفقیت فراگیر این دوره تأثیرگذار باشند. این جشنواره در حال پوستاندازی است؛ باید دید پوست جدید سینمای ایران، چقدر تابآوری در برابر عوامل محیطی خواهد داشت. انتظار میرود با اعلام اسامی فیلمها، نبض واقعی این دوره به صدا درآید.
