"میرزا آقا محمدلی" نویسنده سایت خبری "ملی تی وی" جمهوری آذربایجان امروز گزارشی نوشته که به بسیاری از ابهامات و مسائل پیرامون موضع ایران در جنگ قرهباغ پاسخ میدهد. او مینویسد:
بدون درس آموختن از تاریخ، نمی توان به پیشرفت های جدید دست یافت. اگر نخستین جنگ قره باغ را فراموش می کردیم و از درس های آن نتیجه گیری نمی کردیم، آیا اکنون می توانستیم به آزادی اراضی اشغال شده دست می یافتیم؟ در زمان جنگ اول قره باغ بی ثباتی بر کشور حاکم بود و حاکم شدن حیدر علی اف در اواسط سال ۱۹۹۳ میلادی در جمهوری آذربایجان به تدریج به بی ثباتی پایان داد. اما دشواری ها از میان برداشته نشد.
در این روزهای سخت، حمایت سیاسی و معنوی کشورهای خارجی از جمهوری آذربایجان خیلی اندک و آن هم فقط در حرف بود ولی ایران تنها کشوری بود که به جمهوری آذربایجان خواه در دوره حاکمیت ائلچی بیگ و خواه در حاکمیت حیدرعلی اف کمک کرد. حمایت های جمهوری اسلامی ایران در آن دوره تنها شامل کمک های نظامی نبود، بلکه نخجوان که در محاصره بسر می برد، به امید جمهوری اسلامی ایران باقی مانده بود. " الدار ابراهیم اف" نماینده مجلس ملی جمهوری آذربایجان که اصالتا به نخجوان تعلق دارد، این شرایط را اینگونه یادآوری می کند: "تنها مکانی که ما در آن سال های دشوار به آنجا روی می آوردیم، ایران بود. در صبحگاهان با دیدن خودروهای باری حامل آرد و سایر محصولات غذایی ارسال شده از ایران ، خوشحالی مان حد و حدودی نداشت."
حد و حدود حمایت های ایران در تاسیس اردوگاه و ارایه کمک های انسان دوستانه به هم تبارانمان که از قرهباغ می آمدند و در اشغال زنگیلان آواره شده بودند، به قدر کفایت بوده است که خود موضوع مقاله دیگری است.
پیشنهاد می کنم نمایندگان رسانه ها کتاب "حیدر علی اف و شرق" را که با کمک سفارت ایران و وزارت امور خارجه جمهوری آذربایجان منتشر شده است، بیابند و بخوانند. منظورم از یادآوری این مطالب این است که نمایندگان رسانه هایمان با انتشار بررسی نشده صحبت های چایخانه ای و مقالات سفارشی و اطلاعات تحریف شده و تصاویر و ویدئوهای مونتاژی ، به توسعه پویای روابط ایران و جمهوری آذربایجان ضربه می زنند. طی سال های طولانی، ما روزنامه نگاران ، سیاست همسایگی ایران با ارمنستان را به درستی ارزیابی نکرده ایم. دائم به مقالات مغرضانه و مملو از بهتان علیه ایران بطور گسترده پرداخته ایم و در این جنگ ۴۴ روزه قرهباغ ، سیاست همسایگی ایران با ارمنستان به کل دنیا و به غرب اثبات کرد که تلاش ارمنستانِ محروم مانده از حمایت سیاسی برای انتقال جنگ قرهباغ به سطح دینی ، کار درستی نیست و ارمنستان بجز پاکستان و ترکیه و جمهوری آذربایجان با سایر کشورهای مسلمان روابط نزدیک دارد، از جمله با جمهوری اسلامی ایران و ایران به این ترتیب سیاست ارمنستان برای ایجاد رویارویی دینی را خنثی کرد.
سخنان صریح سید علی خامنه ای رهبر معظم ایران در زمان اوج جنگ قره باغ را به یاد بیاوریم که گفت " ارمنستان باید تمامی اراضی اشغالی را به جمهوری آذربایجان بازپس دهد. قره باغ متعلق به جمهوری آذربایجان است و آذربایجان در آزادسازی اراضی خود حق دارد." رییس جمهوری ایران نیز موضع قاطعانه و اصولی به نمایش گذاشت و گفت :" تامین تمامیت ارضی، حق ملت آذربایجان است."
این نوع اظهارات و پیام ها از طرف ایران، برای نخستین بار نیست. بیایید سفر رسمی سال گذشته محمدحسین باقری رییس ستاد کل نیروهای مسلح به باکو را به یاد بیاوریم. او در دیدار با الهام علی اف رییس جمهوری آذربایجان، قره باغ را سرزمین همیشگی آذربایجان نامیده و نظر رییس جمهوری آذربایجان را به موضع ثابت تهران در این باره جلب کرده و گفته بود: " ایران از تمامیت ارضی جمهوری آذربایجان حمایت می کند و پس از این نیز حمایت خواهد کرد. تغییر مرزها با زور قابل قبول نیست. ایران در این مساله همواره در کنار آذربایجان است."
در جنگ ۴۴ روزه در قره باغ ارتش جمهوری آذربایجان توانست دوباره کنترل بر ۱۳۲ کیلومتر مرز با ایران در امتداد رود ارس رابطور کامل برقرار کند و علی اف در تبریک مردم جمهوری آذربایجان و ایران به این مناسبت گفت: " همانند سایر بخش های مرزهای ایران - جمهوری آذربایجان ، این بخش نیز مرز دوستی و برادری خواهد بود." به عنوان یک روزنامه نگار باور دارم که در آنجا گذرگاه گمرکی گشوده خواهد شد و رفاه مادی اهالی هردوطرف خیلی ارتقاء خواهد یافت. آن روز زود خواهد آمد.
من این را می دانم که چرا ( ارامنه) نمی توانند از طریق ایران سلاح بیاورند. به این علت که، ایران کشور دوست و برادر ماست. به این علت که ایران با درنظر گرفتن خواهش ما، فضای خود را بست. به این علت که، ایران نخواست آنها بیایند آذربایجانی ها را بکشند." بیایید به مقالاتی که واقعیات درباره ایران را منعکس کردند، نظری بیاندازیم. "پوبلیکا" که از سایت های خبری رسمی جمهوری آذربایجان است، می نویسد: " رحیم نوعی اقدم، ژنرال سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران نیز گفته است که ارمنستان به قره باغ تروریست ها آورده است و ما آماده مبارزه با آنها هستیم. اگر باکو برای گرفتن کمک از ایران درخواست کند، رزمنده هایمان همواره برای نبرد در طرف آذربایجان آماده اند." این را هم بیان کنم که ژنرال نوعی اقدم در جنگ نخست قره باغ علیه ارامنه با شجاعت جنگیده است. او از طرف حیدر علی اف با لوح افتخار و شمشیر نمادین تقدیر شده است. کبیری، ژنرال بازنشسته ایران نیز درباره حضور افسران و سربازان ایران در جنگ نخست قره باغ گفته است : " من خودم شخصا در آموزش سربازان جمهوری آذربایجان در جنگ نخست قره باغ شرکت داشته ام. در دوره ریاست جمهوری مرحوم حیدر علی اف ، به هشت هزار نفر سرباز در آذربایجان آموزش داده ام. به همراه من ۱۵۰ نیروی داوطلب ایران در جنگ ها شرکت کرده اند. »
این واقعیتی است که گذشته نزدیک آذربایجان را منعکس می کند و امروز آذربایجان دارای ارتش قوی ۱۰۰ هزار نفری است که در میان کشورهای جامعه مشترک المنافع (بعد از ارتش روسیه ) قوی ترین محسوب می شود. جمهوری آذربایجان به خیلی از کشورها کمک می کند و پول وام می دهد. منظورم از نوشتن این مطالب آن است که همکاران روزنامه نگارم وقتی درباره دین اسلام و مسلمانان دنیا از جمله جمهوری اسلامی ایران مطلب می نویسند، اطلاعات کافی تهیه کنند و حقایق تاریخی را تحریف نکنند. در مقابل اطلاعات ساختگی مونتاژ شده ، اغوا نشوند و به آلت دست نیروهای بدخواه تبدیل نشوند که نزدیکی کشورهایمان را نمی خواهند.
امروز ایران برای مشارکت در بازسازی سرزمینهای آزاد شده جمهوری آذربایجان از اشغال نیروهای ارمنی در قره باغ آماده است. این آمادگی را اسحاق جهانگیری ، معاون اول رییس جمهوری ایران در نوزدهمین اجلاس نخست وزیران کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای بیان کرده است. به گفته اسحاق جهانگیری ، ایران می تواند به این منظور از ظرفیت های اقتصادی خود بخصوص در زمینه ترانزیت انرژی استفاده کند. می خواهم این مقاله را با سخنان سید عباس موسوی، سفیر ایران در باکو درباره آتش بس قراباغ کوهستانی به پایان ببرم که تاکید کرد: « آذربایجان و ارمنستان با کمک روسیه و براساس طرحی که قبلا ایران داده بود، به توافق خوبی رسیدند. ایران با رضایتمندی از این فرایند استقبال می کند.»
