تهران در سالهای پس از انقلاب ۱۴شهردار و یک سرپرست به خود دیده است که محمدباقر قالیباف با ۱۲ سال، طولانی ترین دوره را به خود اختصاص داده است.
میتوانید خلاصهای از اتفاقات رخ داده در شهرداری تهران از ابتدای انقلاب تاکنون که توسط نیو صدر در خبرآنلاین جمعآوری شده را اینجا بخوانید
**** حسین بنکدار/ ۱۳۶۲ به مدت چهار ماه
توضیحات: کرسی شهر تهران بعد از سیفیان به حسین بنکداری رسید. بنکداری تنها برای ۴ ماه از شهریور تا دی ماه سال شهردار ماند.
**** محمدنبی حبیبی/ ۱۳۶۲-۱۳۶۶ به مدت سه سال و هشت ماه
توضیحات: استانداری استانهای کرمان، خراسان و فارس، قائممقام بنیاد بینالمللی غدیر، مدیرعامل شرکت پست جمهوری اسلامی، معاون وزیر راه و ترابری، رئیس سازمان هواپیمایی کشور، معاون وزیر بازرگانی، قائممقام رئیس بنیاد مستضعفان و جانبازان و دبیر کل حزب مؤتلفه اسلامی از سوابق حبیبی است.
* تا پیش از آمدن حبیبی، خبری از سفرهای خارجی شهردار تهران نبود، شاید هم فرصتی نبود؛ اما حضور حبیبی بر صندلی شهر تهران دستاوردهای زیادی داشت. حبیبی به پاکستان، ایتالیا و بلژیک سفر کرد. دوران مدیریت حبیبی مقارن با سال های جنگ بود. خیابان بخارست سال آخر شهرداری حبیبی به احمد قصیر تغییر نام داد.
دوران شهرداری حبیبی در زمان جنگ و کمبود بودجه بود. طباطبایی، شهرداری که سال ۶۶ به جای حبیبی آمد، سال ها بعد گفت اواخر سال ۶۵ شهرداری تهران ۲٫۵ میلیارد بدهی به دولت داشت و حتی شرایط پرداخت یک ماه حقوق کارگرانش را نداشت.
پس از سیل تجریش و در ادامه فشار مالی و سیاسی، حبیبی استعفا داد.
در دورهای که او شهردار تهران بود فعالیتهای گستردهای برای تصویب برخی قوانین اصلاحی در حوزه شهرداریها صورت گرفت. ازجمله این قوانین مصوبه درآمد پایدار شهرداریها بود که به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید.
او در رابطه ماجرای سیل تهران گفته بود: در قضیه سیل شمیران که من شهردار تهران بودم اینطور شایعه کرده بودند که اصل این سیل در اثر کم کاری شهرداری بود که طبیعتا سیل ارتباطی با شهرداری تهران ندارد، در یک مقطعی یک بارندگی فوق العاده ای درشمال تهران اتفاق افتاد و ارتفاع آب در رودخانه گلابدره تهران به ۱۴ متر رسیده بود که خسارات زیادی داشت. این سیل با این شدت چیزی نبود که شهرداری بتواند قبلاً پیش بینی کند و جلوی آن را بگیرد. ولی بعضی به شدت شایعه کرده بودند که اگر شهرداری چنین و چنان می کرده مثلاً چنین نمی شد.
**** سید مرتضی طباطبائی/ ۱۳۶۶-۱۳۶۸ به مدت ۱۶ ماه
توضیحات: طباطبائی بعد از انقلاب مدت کوتاهی با تلویزیون و کمیتهها همکاری کرد. اما کار دولتی او با حکم آیتالله مهدویکنی - وزیر وقت کشور آغاز شد؛ طباطائی در سال ۵۸ فرماندار خراسان و در سال ۶۰ مسوول شوراها شد.
* طباطبائی در شرایط بد جنگ وظیفه شهرداری تهران را بر عهده گرفت و یکی از مهمترین اقداماتی که انجام داد بازگرداندن کمیسیون ماده ۱۰۰ به شهرداری بود.
او در رابطه با دوره شهرداریاش گفته است: «در آن زمان با شرط وشروطی همزمان مسوولیت شهرداری و قائممقامی شوراها را پذیرفتم در شرایطی که اختیارات شهردار برای ۱۰،۲۰ سال پیش از من بود و شهرداری دومیلیونتومان در اختیار داشت و تعداد زیادی پروژه نیمهتمام وجود داشت. بهدلیل این اشتراک مسوولیت، حکم ما مصوبه انجمن شهر را هم داشت و بعدها قطعی میشد.
در نهایت با همان روشی که کمیسیون ماده١٠٠ را گرفته بودند، آن را برگرداندم چراکه روال قانونی طول میکشید و به دوران ما وصال نمیداد. حکم کمیسیون ماده١٠٠ با حکم آقای گیلانی گرفته شده بود و به ایشان گفته شده بود که کمیسیون ماده١٠٠ اقدام به قضاوت میکند و باید زیر نظر دادگستری باشد، در صورتی که ماده ١٠٠ قضاوت نداشت. برای بازگرداندن این کمیسیون دستبهدامن آیتالله موسویاردبیلی که از طرف امام(ره) حاکم شرع بود، شدم و با استدلال قانونی ما قبول کرد و گفت که از اول نباید این اتفاق میافتاد. راهحل را پرسیدم گفت باید برای ورود ویژه ولایت امر اقدام کنید. نامهای خدمت امام نوشتم که چنین مشکلی داریم و امام هم گفتند آقای اردبیلی نظرش را اعلام کند. آقای اردبیلی نظرش را زیر نامه نوشت و دفعه بعد که خدمت امام رفتیم گفتند رییس قوهمجریه که آن زمان آیتالله خامنهای بود، نظر دهند.
خدمت ایشان رفتم و ماجرا را شرح دادم. وقتی ماده قانونی را برایشان خواندم گفت خیلی قانون مترقی و روشنی است، چطور توجه نشده؟ ایشان بلافاصله نوشتند ماده١٠٠ برگردد به شهرداری اما من تاکید کردم که من تنها برای شهرداری تهران نیامدهام و حدود ۵٠٠ شهردار با این مشکل مواجه هستند و ایشان هم نوشتند ماده١٠٠ به کل شهرداریها برگردد.»
**** غلامحسین کرباسیچی/ ۱۳۶۸-۱۳۷۷ به مدت ۹ سال
توضیحات: غلامحسین کرباسچی متولد ۱۳۳۲ در قم، او پس از پایان تحصیلات ابتدایی به حوزه علمیه قم پیوست و درس حوزوی خواند. کرباسچی سال ۱۳۵۱ به دانشگاه رفت و در رشته علوم ریاضی دانشگاه تهران مشغول به تحصیل شد.
او در سال ۱۳۶۱ به استانداری اصفهان منصوب شد و تا پایان جنگ در این سمت بود.
* کرباسچی آخرین شهرداری بود که دولت منصوب کرد و اولین شهردار پس از جنگ تهران بود.
گفته شده او طرح جامع شهر تهران را که در زمان شهرداری غلامرضا نیکپی طرحریزی شدهبود، ادامه داد که در منتقفی شدن انتقال پایتخت از تهران به شهری دیگر تأثیرگذار بود. تکمیل شبکه بزرگراهی تهران، ارتقای کیفیت محیط زیست، بهبود، تقویت جایگاه شهرداری در تصمیمات اداری ، تاسیس موسسه همشهری و انتشار روزنامه همشهری از جمله اقدامات مهم او در تهران است.
در دورهای که شهردار تهران بود یعنی در سال ۱۳۷۴ با توجه به اتمام بخشهایی از کارهای ساختمانی قراردادی برای تأمین تجهیزات مترو به امضاء رسید؛ در نهایت روز شانزدهم اسفند ماه سال ۱۳۷۷ نخستین خط متروی تهران که بخش حومهای خطوط متروی فعلی میباشد افتتاح شد که تهران را به کرج متصل میکرد.
وی در سال ۱۳۷۷ به همراه جمعی از مدیرانش به اتهام جرایم مالی در شهرداری تهران محاکمه و کنار گذاشته شد
**** مرتضی الویری/ ۱۳۷۸-۱۳۸۰ به مدت دو سال و هشت ماه
توضیحات: الویری نماینده دوره اول، دوم و سوم مجلس شورای اسلامی و سفیر ایران در اسپانیا بود.
* الویری اولین شهرداری است که توسط شورای شهر انتخاب شده او بیشتر دورانش در شهرداری به اثبات وظایف شهردار در مقابل اولین شورای شهر و اولین تجربه و رویارویی آنها با شهردار انتخابی گذرانده است و به نوعی الویری قربانی بیتجربگی شورای اول است.
دو دهه پیش الویری پیشنهاد اصلاحطلبان برای شهرداری پایتخت بود و بعد از ۳۲ ماه کار به عنوان شهردار به واسطه اختلاف با همان اعضای اصلاحطلب از شهردار بودن کنارهگیری کرد.
الویری در رابطه با علت اختلفاتش با شورای شهر گفته است: «برخی از اعضای شورای شهر بر این باور بودند که بایستی در کارهای اجرایی هم دخالت داشته باشند و حوزه کار خود را فراتر از یک عضو شورا و کارهای تقنینی آن میدانستند. به عنوان مثال انتظار داشتند در عزل و نصب شهرداران مناطق و مدیران شهری شهردار طبق نظر آنها عمل شود و یا حداقل از آنها مشورت بگیرد و یا برخی اوقات مصوباتی را مطرح و تصویب میکردند که با نوع کار اجرایی شهرداری و فعالیت شهردار سازگاری نداشت.»
