انتشار سند جدید حماس که با تغییرات مهمی همراه بوده است این سوال را مطرح میکند که تفسیر عملی این تغییرات در سطح تاکتیکی خواهد بود یا راهبردی و اینکه آیا این تغییرات به مفهوم خروج این جریان از مدار مقاومت است یا نه.
به گزارش خبرگزاری تسنیم، رئیس دفتر سیاسی حماس شامگاه دوشنبه از سند جدید این جنبش رونمایی کرد. اما بلافاصله پس از رونمایی و انتشار این سند جدید گمانهزنیها درباره نوع تغییرات و ماهیت این سند در رسانهها مطرح شد. هر چند که هنوز به این موضوع آنطور که باید پرداخته نشده است و سئوالات زیادی درباره این سند برای افکار عمومی مطرح است.
در نمای کلی میتوان دلیل صدور این سند را شرایط جنبش مقاومت اسلامی حماس و تلاش آن برای ایجاد تغییراتی متناسب با آن شرایط دانست. هر چند که برخی تلاش میکنند تغییرات ایجاد شده در سند جدید حماس در مقایسه با سند ۱۹۸۸ این جنبش را به نوعی عقبنشینی این جنبش در زمینه مقاومت قلمداد کنند، حقیقت ماجرا گویای نکات متفاوتی است.
به عبارتی حماس با این سند جدید چند هدف را در دو سطح داشته است. یکی زمینهسازی برای توافق ملی و همکاری با سایر جریانهای فلسطینی و دومی تلاش برای جلب رضایت نسبی برخی طرفهای خارجی. در این زمینه حماس در واقع نه به سمت طرف خاصی اصطلاحاً "غش" کرده و نه سعی کرده که در مقایسه با گذشته با کشور یا جریان خاصی زاویه قابل ملاحظهای پیدا کند.
**** پذیرش مرزهای ۱۹۶۷
از جمله نکات مهمی که پس از انتشار سند جدید در رسانههای خارجی مطرح شد، به رسمیت شناختن مرزهای ۱۹۶۷ است که در بند ۲۰ سند جدید به آن اشاره شده، اما بند ۱۹ بر این نکته تاکید میکند که حماس هرگز رژیم صهیونیستی را به رسمیت نخواهد شناخت. به عبارتی حماس با مرزهای ۱۹۶۷ موافقت کرده اما لزوماً این مسئله را به معنای عقب نشینی از کل اراضی تاریخی فلسطین نمیداند.
**** فلسطینِ «از نهر تا بحر»
در بند ۲ این سند همچنان به فلسطین به عنوان فلسطینِ «از نهر تا بحر» اشاره میشود که از رود اردن در شرق تا دریای مدیترانه در غرب است.
پذیرش مرزهای ۱۹۶۷ میتواند دو آورده برای حماس داشته باشد. یکی اینکه از فشارهای بینالمللی بکاهد و زمینه را برای تعامل با طرفهای خارجی هموار سازد و از طرفی دیگر در سطح داخلی مقدمات همکاری با جریانهای داخلی از جمله فتح را فراهم کند.
**** قدس پایتخت کشور فلسطین است
در بند ۱۰ سند بر این نکته تاکید شده که «شهر قدس پایتخت کشور فلسطین است». در این بند همچنان آمده است که «ملت فلسطین هرگز از ذره ای از خاک آن چشم پوشی نکرده و کوتاه نخواهد آمد و تمامی اقدامات رژیم صهیونیستی در قدس اعم از یهودی سازی، شهرک سازی و تلاش برای تحریف حقایق و از بین بردن آثار و نشانه های آن باطل و بیهوده است.»
**** عدم اشاره به اخوان المسلمون در سند جدید
در اکثر نقاط سند جدید از کلماتی نظیر «اسلامی» و «مسلمان» استفاده شده است و در آن اشارهای به جریان «اخوان المسلمون» نشده است. این در شرایطی است که در میثاق ۱۹۸۸ حماس به روابط این جنبش به اخوان المسلمون اشاره شده بود.
دلیل این اقدام را شاید بتوان به کاهش تنشها با دولت فعلی مصر قلمداد کرد. در شرایطی که نوار غزه در محاصر است، جنبش حماس احتمالاً ترجیح داده است تا در این زمینه به جلب رضایت طرف مصری نیز بپردازد.
محمود الزهار در ژانویه سال ۲۰۱۷ از سفر مقامات حماس به قاهره برای مذاکره با مقامات مصر خبر داده بود. وی آن موقع گفت: «اسماعیل هنیه ، موسی ابومرزوق و روحی مشتهی در قاهره به سر میبرند و با مقامات مصر درباره مسائل مربوط به باریکه غزه و روابط دوجانبه مذاکره میکنند. »
الزهار همچنین گفته بود که روابط این جنبش با مصر در حال بهبودی است.
**** ادامه در بخش دوم*******
