هفت صبح| شعلههای جنگ در تنگه هرمز، یعنی قلب بازار انرژی جهان همچنان زبانه میکشد. این شاهرگ باریکی که روزانه یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکند، حالا به میدان نبرد تبدیل شده و حدود ۳۰۰ نفتکش در اطراف آن سرگردانند. در این میان، عراق نخستین قربانی این بحران شده و تولید نفت خود را به اندازه کل صادرات روزانه ایران کاهش داده است. دویچه بانک هشدار میدهد که اگر این تنگه به طور کامل مسدود شود، قیمت نفت تا ۲۰۰ دلار در هر بشکه جهش خواهد کرد. گزارشی از روزهایی که بازار انرژی جهان در تب میسوزد.
تولید چه کشورهای نفتی کاهش خواهد یافت
عراق نخستین کشوری است که ناچار به کاهش تولید نفت شده است. بغداد تاکنون حدود ۱.۵ میلیون بشکه در روز از تولید خود را کاهش داده است. رقمی که تقریباً معادل کل صادرات روزانه نفت ایران است. اگر این بحران ادامه یابد، ممکن است این رقم به بیش از ۳ میلیون بشکه در روز برسد. این کاهش تولید، نه از روی اختیار، که از سر اجبار است. با بسته شدن عملی تنگه هرمز، عراق دیگر نمیتواند نفت خود را به بازارهای جهانی صادر کند و مخازن ذخیرهسازیاش در حال پر شدن است. سرنوشتی که به زودی در انتظار دیگر کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز خواهد بود.
تحلیلگران هشدار دادهاند که اگر صادرات نفت از تنگه هرمز از سر گرفته نشود، کویت و امارات متحده عربی نیز ممکن است به زودی مجبور به کاهش تولید شوند. دلیلش ساده است: ظرفیت ذخیرهسازی نفت این کشورها محدود است و در صورت پر شدن مخازن، ادامه تولید ممکن نخواهد بود. برآوردها نشان میدهد کویت تنها حدود ۱۸ روز و امارات حدود ۲۲ روز میتوانند نفت تولیدی خود را ذخیره کنند. پس از آن، در صورت ادامه اختلال در صادرات، این کشورها نیز مجبور به کاهش تولید خواهند شد. یعنی شاید تا سه هفته دیگر، سه غول نفتی منطقه نفت خود را روی زمین خواهند ریخت.
همزمان، دادههای کشتیرانی تصویری تکاندهنده از بحران ترسیم میکنند. حدود ۳۰۰ نفتکش در اطراف تنگه هرمز متوقف شدهاند. کشتیهایی که هر کدام حامل میلیونها دلار نفت هستند و حالا در آبهای خلیج فارس سرگردانند، نه راهی برای عبور دارند و نه جایی برای تخلیه بار. این آمار، شدت بحران را در یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی جهان نشان میدهد. ۳۰۰ کشتی یعنی میلیاردها دلار نفت که در آتش جنگ متوقف شده است.
پیشبینی ها از افزایش قیمت نفت
بانکهای بزرگ سرمایهگذاری جهان هر کدام پیشبینی خود را از آینده نفت ارائه کردهاند و همه آنها تصویری تاریک ترسیم میکنند. دویچه بانک میگوید در صورت انسداد کامل تنگه هرمز، قیمت نفت به ۲۰۰ دلار در هر بشکه خواهد رسید. رقمی که اگر محقق شود، اقتصاد جهانی را در شعلههای رکود و تورم فرو خواهد برد. جیپی مورگان اما سناریوی محتملتری را ترسیم میکند. اگر این وضعیت بیش از ۳ هفته طول بکشد، مخازن خلیج فارس پر شده، تولید به اجبار متوقف و قیمت نفت برنت به ۱۲۰ دلار خواهد رسید. یعنی افزایش ۵۰ درصدی نسبت به قیمتهای فعلی.
اما بحران فقط به نفت محدود نمیشود. اویل پرایس گزارش میدهد که اوضاع بازار گاز اروپا با تشدید اختلالات تنگه هرمز در زنجیرههای تأمین LNG بحرانی شده است. قیمت گاز طبیعی مایع در حالی دو برابر شده که بخشهایی از اروپا تنها برای چند روز ذخیره گاز مایع دارند. اروپا که هنوز زخمهای بحران انرژی ۲۰۲۲ را تازه دارد، حالا با موج جدیدی از گرانی و کمبود گاز مواجه است. اعداد بالا، فقط رقم نیستند.
آنها روایتگر روزهایی هستند که نفت ۲۰۰ دلاری، بنزین ۵ دلاری در آمریکا، و گاز ۵۰ یورویی در اروپا را به خانههای مردم خواهند برد. آنها روایتگر تورمی هستند که دوباره سفرهها را کوچکتر خواهد کرد. عراق امروز، کویت فردا، و امارات پسفردا. این دومینوی سقوط تولیدکنندگان نفت منطقه است. و در پایان این مسیر، همیشه مردم هستند که هزینه را میپردازند. مردم عادی در عراق، در اروپا، در آمریکا و در سراسر جهان. کسانی که برای رفتن به سر کار به بنزین نیاز دارند، کسانی که برای گرم کردن خانهشان به گاز احتیاج دارند. آنها قربانیان اصلی جنگی هستند که در آن نقشی ندارند.
بحران انرژی در شرق آسیا
هند، دیگر غول آسیایی، وضعیتی بحرانیتر دارد. ذخایر نفت خام این کشور برای کمتر از یک ماه کفاف میدهد. دو هفته آینده برای هندیها سرنوشتساز خواهد بود. اگر بحران ادامه یابد، قیمت سوخت جهش میکند، هزینه حمل کالاهای فاسدشدنی بالا میرود و تورم دوباره سفرهها را کوچکتر میکند. روپیه ضعیفتر میشود و اقتصاد هند در سراشیبی سقوط قرار میگیرد.
کره جنوبی، که ۷۰ درصد نفت خام و ۲۰ درصد گاز مایع خود را از خاورمیانه وارد میکند، حالا شاهد اعلام حالت فورس ماژور از سوی پتروشیمیهای خود است. یوچان انسیسی، یکی از بزرگترین تولیدکنندگان محصولات پتروشیمی در این کشور، به دلیل اختلال در ورود خوراک نفتا، اعلام کرده توانایی انجام تعهدات خود را ندارد. زنجیره تأمین صنایع پاییندستی یکی پس از دیگری در حال گسستن است.
تایوان که تقریباً تمام گاز مایع خود را وارد میکند، بخش مهمی از این نیاز را از قطر تأمین میکرد. با تعطیلی تولید قطر انرژی پس از حملات، این جزیره نیز در آستانه بحران قرار گرفته است. صنعت نیمههادی این کشور که قلب تکنولوژی جهان است، در برابر هر نوسان انرژی آسیبپذیرترین نقطه محسوب میشود.
در جنوب شرق آسیا، کشورهای در حال توسعه با کابوسی قدیمی مواجهاند، رقابت با کشورهای ثروتمند برای خرید محمولههای کمیاب افزایش یافته، تایلند که به شدت به بازار اسپات وابسته است، صادرات نفت خود را متوقف کرده و ذخایر داخلی را برای ۶۱ روز آینده مدیریت میکند. موتورسواران و رانندگان تاکسی در بانکوک و چیانگ مای صف کشیدهاند و نمیدانند فردا باید با چه قیمتی باک ماشینشان را پر کنند.
بنگلادش، فقیرترین حلقه این زنجیره، خبر از کاهش تحویل سوخت به پمپ بنزینها داده و از شهروندان خواسته از سفرهای غیرضروری خودداری کنند.آسیا، موتور رشد اقتصاد جهان، حالا در محاصره بحران انرژی است. نه به دلیل کمبود نفت در جهان، که به دلیل بسته شدن یک گذرگاه باریک در جنوب ایران است. دومینوی توقف صادرات از چین و هند آغاز شده و به زودی به همه کشورهای وابسته به انرژی منطقه خواهد رسید. در پایان این مسیر، همیشه مردم هستند که هزینه را میپردازند.
