هفت صبح| سایه نگرانی از قطعیهای گسترده برق در تهران، حالا فقط در گفتوگوهای روزمره مردم دیده نمیشود. این نگرانی به سرعت به بازار تجهیزات اضطراری سرایت کرده و موتور برقهای خانگی را به یکی از داغترین کالاهای این روزها تبدیل کرده است. آنچه در ویترین فروشگاههای آنلاین و بازارهای فیزیکی دیده میشود، تصویری از تقاضای هیجانی، کمبود محسوس و جهش قیمتهایی است که در برخی موارد تا پنج برابر نسبت به هفتههای گذشته افزایش یافتهاند.
بازاری که یکشبه داغ شد
فروشندگان میگویند تا همین چند هفته پیش، موتور برق کالایی با تقاضای محدود و بیشتر در اختیار باغویلاها، کارگاهها یا مشاغل خاص مثل قصابیها و سوپرمارکتها بود. اما حالا تماسهای پیدرپی مشتریان، پرسش درباره توان دستگاهها، مصرف سوخت و مهمتر از همه «موجودی» به بخشی از روزمرگی فروشندگان تبدیل شده است. نگاهی به قیمتهای فعلی نشان میدهد بازار در وضعیت عادی قرار ندارد. مدلهایی که تا پیش از این در بازه 10 تا 15 میلیون تومان معامله میشدند، حالا با جهش قابل توجهی مواجه شدهاند. برای نمونه، موتور برق آسترا مدل AST3700 در حال حاضر حدود ۳۱ میلیون تومان قیمت دارد، در حالی که مدل مشابه آسترا AS3700E به حدود 37 میلیون تومان رسیده است.
در همین رده، موتور برق بنزینی کواکس مدل EPH37700E حدود ۴۵ میلیون تومان و مدل ادون EPM-3300 نزدیک به 50 میلیون تومان قیمتگذاری شدهاند. اما هرچه به سمت توانهای بالاتر میرویم، اعداد با شتاب بیشتری افزایش پیدا میکنند. موتور برق رونیکس مدل RH-4703 که پیشتر در محدودهای بسیار پایینتر عرضه میشد، اکنون تا حدود ۱۱۰ میلیون تومان قیمت خورده است که خود نشانهای از نوسان شدید قیمتهاست. مدل RH-4704 همین برند نیز به حدود ۹۸ میلیون تومان رسیده و مدل RH-4784 پا را فراتر گذاشته و در محدوده ۱۴۵ میلیون تومان قرار گرفته است.
در میان برندهای دیگر، موتور برق بنزینی هیوندای مدل HG1224 به حدود ۱۱۴ میلیون تومان و مدل HG8525 به نزدیکی ۱۵۰ میلیون تومان رسیده است. در ردههای بالاتر، موتور برق ۱۲ اسب بخار یوفودا دوگانهسوز با قیمت حدود ۲۶۹ میلیون تومان عرضه میشود و حتی نمونههای خاصتر به محدوده بیش از ۳۰۰ میلیون تومان نیز نزدیک شدهاند.
کمبودی که از اعداد پیداست
نکته مهمتر از قیمتها، وضعیت موجودی است. عبارت «تنها یک عدد در انبار باقی مانده» یا «سه عدد موجود» به تکرار در کنار بسیاری از کالاها دیده میشود. این نشانهای واضح از فشرده شدن عرضه در برابر تقاضای ناگهانی است.مدلهایی مانند هیوندای HG-8070، سوپر استار SS7800AN یا حتی موتور برقهای سبکتر مانند سوپر تایگر 2500، همگی با موجودی بسیار محدود عرضه میشوند. این محدودیت به مدلهای خاص مربوط نیست و تقریبا در تمام ردههای قیمتی دیده میشود؛ از دستگاههای ۲۰ میلیون تومانی تا مدلهای چند صد میلیونی. فعالان بازار میگویند این سطح از کاهش موجودی در چنین بازه زمانی کوتاهی، در سالهای اخیر کمسابقه بوده است. حتی در دورههایی که قطعی برق وجود داشت، بازار به این سرعت خالی نشده بود.
رد پای یک خریدار بزرگ
در کنار موج مصرفکنندگان خانگی، یک عامل دیگر نیز به تشدید التهاب بازار دامن زده که عبارت است از ورود یک خریدار عمده. به گفته برخی فروشندگان، نیروهای بازرگانی یکی از اپراتورهای بزرگ تلفن همراه در تهران، طی روزهای اخیر حجم قابل توجهی از موتور برقهای موجود در بازار را خریداری کردهاند. این خریدها به بهانه پشتیبانی از سایتهای مخابراتی و تجهیزات شبکه در زمان قطعی برق انجام شده، اما اثر جانبی آن بر بازار مصرفی بسیار قابل توجه بوده است.
در شرایطی که عرضه محدود است، ورود یک خریدار بزرگ باعث شده بخش مهمی از موجودی پیش از رسیدن به دست مصرفکننده عادی، جذب شود. برخی فروشندگان بهصراحت میگویند سفارشهای عمده، عملا فرصت خرید را از مشتریان خرد گرفته است. همین موضوع، به شکل مستقیم در افزایش قیمتها نیز اثر گذاشته، چرا که فروشندگان با مشاهده کاهش سریع موجودی، قیمتها را بهصورت لحظهای تعدیل کردهاند.
بازار در اختیار هیجان
آنچه امروز در بازار موتور برق دیده میشود، بیش از هر چیز تحت تأثیر رفتار هیجانی خریداران است. بسیاری از خانوادهها که تا پیش از این نیازی به چنین تجهیزاتی احساس نمیکردند، حالا برای جلوگیری از مشکلات احتمالی، به دنبال خرید سریع هستند.این رفتار باعث شده حتی مدلهایی با توان پایین یا برندهای کمتر شناختهشده نیز با افزایش تقاضا مواجه شوند. در نتیجه، فاصله قیمتی میان برندهای مختلف کاهش یافته و در برخی موارد، محصولات اقتصادی نیز با قیمتهایی نزدیک به مدلهای میانرده عرضه میشوند. از سوی دیگر، نبود شفافیت درباره وضعیت برق، به این نگرانی دامن زده است. هر خبر یا شایعهای درباره قطعی گسترده، میتواند موج تازهای از تقاضا ایجاد کند.
چشمانداز مبهم قیمتها
فعالان بازار معتقدند در کوتاهمدت، انتظار کاهش قیمت چندان واقعبینانه نیست. تا زمانی که نگرانی از قطعی برق وجود داشته باشد و تقاضا در سطح فعلی باقی بماند، بازار در وضعیت ملتهب خواهد ماند.با این حال، در صورت ورود محمولههای جدید یا کاهش تقاضای هیجانی، امکان تعدیل نسبی قیمتها وجود دارد. تجربه بازارهای مشابه نشان داده که این نوع جهشهای ناگهانی، معمولا پایدار نیستند و پس از عبور از موج اولیه، قیمتها به سطح متعادلتری بازمیگردند.
از کالای تخصصی تا ضرورت خانگی
شاید مهمترین تغییر این روزها، تغییر جایگاه موتور برق در ذهن مصرفکننده باشد. کالایی که پیشتر بیشتر در حاشیه بازار قرار داشت، حالا به یکی از گزینههای اصلی خانوارها برای مدیریت بحران تبدیل شده است. این تغییر، پیامدهای گستردهتری مانند افزایش فشار بر بازار سوخت و مخازن خانگی آن و حتی شکلگیری بازارهای جدید خدماتی برای نصب و نگهداری این دستگاهها نیز به همراه دارد. آنچه در بازار موتور برق تهران میگذرد، تصویری فشرده از یک واقعیت بزرگتر است. وقتی نااطمینانی افزایش پیدا میکند، بازارها به سرعت واکنش نشان میدهند و این واکنش، اغلب با افزایش قیمت و کاهش دسترسی همراه است.
