هفت صبح،مهدی خاکیفیروز| آموزش نقاشی در ایران طی سالهای اخیر به یکی از فعالیتهای فرهنگی پرطرفدار تبدیل شده است. علاقهمندان از کودکان تا بزرگسالان به دنبال یادگیری طراحی، نقاشی کلاسیک، تکنیکهای مدرن و حتی آمادهسازی آثار برای نمایشگاه هستند. در کنار این استقبال، موضوع هزینهها به یکی از دغدغههای اصلی هنرجویان و خانوادهها بدل شده است. هزینهای که از شهریه کلاس آغاز میشود و تا تهیه ابزار و ملزومات ادامه پیدا میکند.
شهریه کلاسهای گروهی و خصوصی
شهریه آموزش نقاشی در ایران طیف گستردهای دارد و به عواملی مانند سابقه مدرس، شهر محل برگزاری کلاس، نوع آموزش و شیوه برگزاری وابسته است. کلاسهای گروهی معمولاً اقتصادیتر محسوب میشوند و برای هنرجویان تازهکار، انتخاب رایجی به شمار میآیند. این کلاسها اغلب به صورت ماهانه برگزار میشوند و شامل چند جلسه با زمان مشخص هستند. در مقابل، کلاسهای خصوصی هزینه بالاتری دارند و بیشتر مورد توجه هنرجویانی قرار میگیرند که به دنبال پیشرفت سریعتر یا آموزش شخصیسازیشده هستند. در این شیوه، دستمزد مدرس به صورت ساعتی محاسبه میشود و با افزایش تجربه و شهرت مدرس، رقم پرداختی نیز بالاتر میرود. اختلاف هزینه میان کلاس خصوصی و گروهی گاه به بیش از دو برابر میرسد و در دامنهای بین 400 تا 700 هزار تومان برای هر ساعت در نوسان است.
تفاوت هزینهها در سطوح آموزشی
آموزش نقاشی معمولاً در سه سطح مقدماتی، متوسط و پیشرفته ارائه میشود. دورههای مقدماتی که تمرکز اصلی آنها بر طراحی پایه، شناخت فرم و سایهپردازی است، هزینه کمتری دارند. با ورود هنرجو به سطح متوسط، آموزش تکنیکهای پیچیدهتر آغاز میشود و شهریه نیز افزایش پیدا میکند. در سطح پیشرفته که هدف آن خلق آثار حرفهای و آمادگی برای ارائه عمومی است، هزینه آموزش به بالاترین سطح خود میرسد.
نقش شهر و محل آموزش
محل برگزاری کلاس تاثیر قابلتوجهی بر هزینهها دارد. در شهرهای بزرگ، بهویژه مراکز فرهنگی و هنری، شهریهها معمولاً بالاتر است. این تفاوت به دلیل هزینههای بالاتر فضاهای آموزشی، دستمزد مدرسان و سطح تقاضا شکل میگیرد. در شهرهای کوچکتر، امکان دسترسی به کلاسهای ارزانتر وجود دارد. هرچند تنوع تکنیکها و تعداد مدرسان شناختهشده محدودتر است.
بخش پنهان هزینهها
شهریه کلاس تنها بخشی از مخارج آموزش نقاشی را تشکیل میدهد. هنرجویان برای یادگیری عملی ناچار به تهیه ابزار هستند. هزینه این بخش به تکنیک انتخابی بستگی دارد. طراحی و سیاهقلم معمولاً با مداد، مقوا و پودرهای طراحی انجام میشود و هزینه کمتری در پی دارد. در مقابل، تکنیکهایی مانند رنگ روغن، اکریلیک یا ترکیبی نیازمند بوم، رنگهای تخصصی و قلمموهای متنوع هستند که مجموع هزینه آنها رقم قابلتوجهی ایجاد میکند. افزایش قیمت ارز در سالهای اخیر سبب شده قیمت بسیاری از این ملزومات رشد چشمگیری داشته باشد. بومهای حرفهای، رنگها و ابزار وارداتی طی مدت کوتاهی چند برابر شدهاند و همین موضوع آموزش هنر را برای برخی هنرجویان دشوارتر کرده است.
مسیر زمانی یادگیری
یادگیری نقاشی فرایندی تدریجی به شمار میآید. هنرجویان معمولاً چند ماه نخست را صرف طراحی پایه و تمرین مداوم میکنند. پس از آن، با ورود به تکنیکهای رنگی و ترکیبی، زمان بیشتری برای تسلط لازم است. در مجموع، طی حدود یک سال تمرین منظم، امکان خلق آثاری فراهم میشود که قابلیت ارائه در رویدادهای هنری را دارند؛ مسیری که با صرف هزینه آموزشی و تهیه ابزار همراه است.
گفتوگو با مهرک حسینی مدرس نقاشی
واقعیتهای آموزش نقاشی از کلاس گروهی تا خصوصی
آموزش نقاشی در ایران امروز با چه تصویری روبهروست؟
آموزش نقاشی بهشدت به تجربه مدرس و شیوه تدریس وابسته است. هنرجوها با مسیرهای مختلفی مواجه هستند؛ از آموزش آکادمیک تا دورههایی که بیشتر بر خروجی سریع تمرکز دارند. همین تفاوت، هزینهها و کیفیت را دچار نوسان کرده و انتخاب را برای هنرجو حساستر ساخته است.
اختلاف هزینه میان کلاسهای گروهی و خصوصی از کجا میآید؟
کلاس خصوصی زمان و تمرکز بیشتری از مدرس میگیرد و برنامه دقیقتری دارد. به همین دلیل دستمزد ساعتی بالاتری تعریف میشود. در کلاسهای گروهی، هزینه میان چند هنرجو تقسیم میشود و فشار مالی کاهش پیدا میکند، هرچند سرعت پیشرفت برای همه یکسان پیش نمیرود.
سطح هنرجو چه اثری بر هزینه آموزش دارد؟
در مراحل ابتدایی تمرکز روی طراحی پایه است و هزینهها پایینتر باقی میماند. با ورود به سطح متوسط، تکنیکها پیچیدهتر میشوند و زمان آموزش افزایش پیدا میکند. در مرحله پیشرفته، هدف تولید اثر حرفهای است و همین موضوع شهریه و مخارج جانبی را بالا میبرد.
ابزار و ملزومات تا چه اندازه در هزینه نهایی اثرگذارند؟
انتخاب تکنیک نقش تعیینکننده دارد. طراحی و سیاهقلم ابزار سادهتری میخواهند و هزینه محدودتری ایجاد میکنند. رنگ روغن، اکریلیک و تکنیکهای ترکیبی به بوم، رنگهای تخصصی و قلمموهای متنوع نیاز دارند. با توجه به وارداتی بودن بسیاری از این اقلام، تغییرات قیمت ارز مستقیماً روی هزینه هنرجو اثر میگذارد.
شرایط اقتصادی چه تغییری در روند آموزش ایجاد کرده است؟
بسیاری از خانوادهها به سمت ابزارهای سادهتر رفتهاند و هنرجوها با احتیاط بیشتری تکنیک انتخاب میکنند. این شرایط باعث شده برخی دورهها با حداقل امکانات برگزار شوند و خلاقیت در استفاده از ابزار اهمیت بیشتری پیدا کند.
یک هنرجو در چه بازه زمانی میتواند به خلق اثر قابل ارائه برسد؟
با تمرین منظم طراحی طی چند ماه، پایه شکل میگیرد. پس از آن، ورود به تکنیک رنگی و تکمیل یک اثر جدی چند ماه زمان میبرد. در مجموع، با پشتکار پیوسته میتوان طی حدود یک سال به سطحی رسید که امکان ارائه اثر در فضای هنری فراهم شود.
