روزنامه هفت صبح، مرتضی كليلی | با قاب تاريخ به ایران قدیم سفر و یادی از گذشته ميكنيم. در تهیه این مجموعه، از تصاویر كمتر ديده شدهاي استفاده شده که تماشاي آنها خالی از لطف نيست. عكسهايي از مشاهير تاريخ معاصر ايران، شهرهاي ايران، خودروهای نوستالژیک، عكسهاي فوتبالي و… براي ديدن تصاوير و شرح آن ادامه مطلب را بخوانيد.
قاب تاریخ 1
روایت خلخالی از ایجاد وحشت در دل قاچاقچیان؛ خلخالی که دو روز پس از پیروزی انقلاب، توسط امام خمینی به عنوان حاکم شرع دادگاههای انقلاب منصوب شد به شدت عمل در برابر متهمان و مجرمان شهره بود. او همان شب اول مسئولیت، قصد اعدام ۲۴ نفر از سران رژیم شاه را داشت که با دستور امام به اعدام ۴ نفر از این جمع بسنده کرد.
صدور حکم اعدام هویدا معروفترین حکم صادره توسط خلخالی بود.هرچند این اعدامها مورد انتقاد وارد شد اما افرادی چون فضلالله صلواتی از انقلابیون قدیمی سالها بعد در گفتوگو با پروژه تاریخ شفاهی ایرنا از اقدامات او دفاع کرد و گفت: تجربه کودتای نظامیان در مصر علیه محمد مرسی نشان داد که اعدام سران رژیم پهلوی کار درستی بوده است.ولی این اعدامهای او صدای خیلیها ازجمله آیتالله محمدحسین بهشتی را در آورد.
آیتالله بهشتی که ریاست دیوانعالی کشور را برعهده داشت، دی ماه ۱۳۵۸ عذر او را خواست. اما بنیصدر رئیسجمهور وقت در اردیبهشت سال بعد پست مهم دیگری به خلخالی داد: سرپرست کمیته مبارزه با مواد مخدر. هرچند شدت عمل خلخالی در مبارزه با قاچاقچیان و معتادان اعتراضات افرادی چون سیدمحمد بهشتی و مهندس مهدی بازرگان را برانگیخته بود اما این اعمال او در بین مردم طرفداران زیادی داشت.
سردار مهدی ایوبی از مقامات مسئول آن موقع میگوید: حتی حضور آقای خلخالی در این جایگاه، تأثیر روانی بسیاری داشت و تعداد زیادی از معتادان کشور، از ترس شدت عمل آقای خلخالی اعتیادشان را ترک کردند. مصطفی میرسلیم از اعضای حزب موتلفه بعدها درباره صادق خلخالی گفت: آقای خلخالی در کارهایش دقت نداشت و در برخی از رفتارها زیادهروی انجام میگرفت.
البته معمولاً اینگونه افراط و تفریطها در خیلی از انقلابها پیش میآید اما اگر ایشان برخی از همین موارد اعدام را به تاخیر میانداختند و رسیدگی دقیقتری میکردند، آثار گرانبهایی را برای مردم در پی داشت.خلخالی که حکم اعدام بسیاری از قاچاقچیان را صادر کرده بود، سرانجام با اعتراضهای بسیار داخلی و خارجی وادار به استعفا شد. با شنیدن خبر استعفای او هزاران تن از مردم به خیابانها آمدند و خواهان ابقای او شدند.
طومارهای 10متری نیز در حمایت از خلخالی در خیابان برپا شد. اما این اقدامات سودی نداشت و خلخالی موفق به حفظ این پست خود نشد.فضلالله صلواتی بعدها گفت: سالها بعد یک بار در قم به دیدنش رفتم. حین همین ملاقات به من گفت: من در دل قاچاقچیان بیشتر رعب و وحشت ایجاد کردم و جلوی قاچاق مواد مخدر تا حدی گرفته شد ولی بعد از من این همه قاچاقچی را اعدام کردند و هیچ خبری نشد.خلخالی سرانجام ۵ آذر ۱۳۸۲ درگذشت.
قاب مشاهیر
احمدرضا احمدی در خانه سیمین دانشور - سال 1378. عکس: بهروز مهری
قاب تاریخ 2
از دنیای زنان قاجار؛ از چپ به راست: فرحالسلطنه، تاجالملوک و افسرالملوک.
قاب مشاهیر 2
ببر مازندران را این آقا منقرض کرد؛ ظلالسلطان لقبش بود و اسمش سلطان مسعود میرزا. او بزرگترین پسر ناصرالدین شاه قاجار بود و چند دهه حاکم اصفهان و مناطق اطرافش بود و به شکار علاقه داشت. قشونی بزرگ برای شکار تدارک دیده بود و خودش نوشته است: «من ۱۰۰ نفر تفنگچی از میرشکارهای بسیار خوب اصفهان را با جیره و مواجب نوکر شخصی خودم کرده بودم… و نزدیک ۲۰۰ میرشکار هم به غیر از این 100 نفر که نوکر شخصی و پارکابی است…»
به همه جای ایران هم میرفت و به کارش افتخار میکرد و نوشته است: «از نجفآباد شکارکنان به کرون و از کرون به فریدون رفتیم… ۲۱۵ آهو شکار شد… در شاهبلاغ در آنجا هم ۷۰ عدد من زدم از قوچ و میش و بز و پازن و گرگ و بهقدر ۵۰۰ عدد این هفت هزار قشون که همراه من بودند شکار کردند.»
ظلالسلطان جای دیگری از کتابش نوشته است: «مثل یک جنگ بزرگ دولتی صدای تفنگ دو هفته در این کوه بلند بود، به قرب ۶۰۰ شکار زدند، تقریبا مدت ۱۰ سال دیگر در آن کوهها شکار دیده نشد، مخصوصا این کار را میکردم که این وضع ما و شکار کردن ما شهرت کرده چشم مردم را بترساند… در جرگه مازندران اگر من دعوی کنم که 500 شغال و گراز زدم اغراق نگفتم».
ظلالسلطان یکبار هم که رفته بود میانکاله بلایی سر حیاتوحش آورد که چندگونه حیوانی از جمله ببر و پلنگ و مرال و شوکا و گاومیش در این شبهجزیره منقرض شد و نوشته است: «وارد دهانه جزیره شدیم. آنقدر ببر و مرال و قرقاول و شوکا دیدیم و شکار کردیم… این اردوی به این بزرگی و عظمت به قدر 40 روز در این جزیره کوچک ماندیم.
آنچه میرزا محمدخان، منشی من یادداشت کرده بود به حکم من از این قرار است: ۶ هزار قرقاول به ساری به دوستان خودمان در شهر فرستاده شد، به جز دزدیده شدهها و به آمار نیامدهها، ۳۵ ببر، ۱۸ پلنگ، ۶۳ گاو و گاومیش اهلی که وحشی شده بودند، ۱۵۰ مرال که گاو کوهی میگویند در این ۴۰ روز توقفِ ما در آنجا کشته شد… »
بعدها کارشناسان محیطزیست به این نتیجه رسیدند که یکی از دلایل اصلی انقراض ببر مازندران همین ظلالسلطان است و ماجرا چنین است: «کل جمعیت ببر در آن زمان بیش از چیزی حدود چهار یا پنج برابر این رقم نبوده و لذا همین یک شکار عظیم ضربه سهمناکی در کاهش تعداد ببر بوده است. به بیان دیگر ظلالسلطان حداقل ۲۰ درصد کل ببرهای ایران را کشته است.»(فارس)
قاب تاریخ 3
عکسی از خرابی به بار آمده در پی زلزله منجیل - تابستان 1369 (گتیایمیجز)
