قیمت دلار و یورو امروز دوشنبه ۴ خرداد ۱۴۰۵ / توافق چه تاثیری بر قیمت دلار دارد؟

اقتصاد امروز ایران با اقتصاد سال ۱۳۹۴ تفاوت زیادی دارد. آن زمان هنوز حجم نقدینگی تا این حد بزرگ نشده بود، فرسودگی اقتصادی به این شدت نبود، سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی تا این اندازه آسیب ندیده بود و مهم‌تر از همه، سطح اعتماد عمومی به اقتصاد و پول ملی مثل امروز تخریب نشده بود. مشکل اقتصاد ایران فقط تحریم نیست که با یک توافق همه ‌چیز حل شود. ما امروز با تورم مزمن، کسری بودجه سنگین، ناترازی جدی بانک‌ها، رشد بی‌رویه نقدینگی و کاهش سرمایه‌گذاری مواجهیم. حتی اگر توافق هم صورت بگیرد، این مشکلات یک‌ شبه از بین نمی‌روند. توافق می‌تواند فشار را کمتر کند، می‌تواند بخشی از ریسک را حذف کند.

 می‌تواند فروش نفت و دسترسی به منابع ارزی را بهتر کند، اما الزاما به معنی درمان کامل اقتصاد نیست.

به همین دلیل اگر توافقی حاصل شود، به احتمال زیاد بازار در کوتاه‌مدت واکنش هیجانی نشان می‌دهد و ممکن است دلار افت قابل‌توجهی را تجربه کند. حتی کاهش ۲۰ تا ۳۰درصدی هم دور از ذهن نیست. بازار ایران همیشه در واکنش به اخبار سیاسی دچار افراط می‌شود؛ چه در صعود و چه در نزول. بنابراین ممکن است برای مدتی نرخ‌هایی در محدوده ۱۴۰ تا ۱۵۰ هزار تومان دیده شود. اما اینکه بعضی‌ها تصور می‌کنند دلار به ارقام خیلی پایین‌تر برمی‌گردد، به نظر من چندان واقع‌بینانه نیست؛ مگر اینکه توافقی بسیار گسترده، پایدار و همراه با اصلاحات جدی اقتصادی در داخل شکل بگیرد که فعلا نشانه روشنی از آن دیده نمی‌شود.

در مورد سکه و طلا هم یک سوءبرداشت رایج وجود دارد. خیلی‌ها فکر می‌کنند اگر دلار بریزد، سکه هم به همان نسبت سقوط می‌کند. درحالی که قیمت سکه فقط تابع دلار نیست؛ قیمت جهانی طلا هم نقش مهمی دارد. الان هم بازار جهانی طلا به خاطر تنش‌های سیاسی، جنگ‌ها، نگرانی‌های اقتصادی و سیاست‌های امریکا همچنان در سطح نسبتا بالایی قرار دارد، بنابراین حتی اگر دلار داخلی کاهش پیدا کند، ممکن است سکه به آن شدت افت نکند.

ضمن اینکه در ایران طلا هنوز برای بخش زیادی از مردم یک پناهگاه امن محسوب می‌شود. وقتی اعتماد به آینده اقتصاد پایین باشد، مردم همچنان بخشی از سرمایه خود را به سمت طلا می‌برند، به همین دلیل معمولا افت سکه کمتر از افت دلار است.

از آن طرف هم نباید فراموش کرد که اگر مذاکرات شکست بخورد یا توافق صرفا ناپایدار باشد، بازار می‌تواند خیلی سریع برگردد، چون بخشی از کاهش فعلی دلار ناشی از امید به توافق است. اگر این امید از بین برود، همان انتظارات تورمی و نگرانی‌ها دوباره فعال می‌شود و بازار ممکن است حتی وارد موج جدیدی از افزایش قیمت شود.

برداشت من این است که توافق احتمالی می‌تواند در کوتاه‌مدت شوک کاهشی جدی به بازار ارز و سکه وارد کند و بخشی از التهاب اقتصاد را کم کند، اما تصور اینکه صرف توافق همه مشکلات اقتصادی ایران حل می‌شود یا ارزش پول ملی ناگهان احیا می‌شود، به نظر من خوش‌بینی بیش از حد است. اقتصاد ایران امروز با مشکلاتی عمیق‌تر از صرف تحریم مواجه است و بدون اصلاحات واقعی در ساختار بودجه، بانک‌ها، سیاست‌های پولی و فضای سرمایه‌گذاری، حتی توافق هم فقط می‌تواند بخشی از بحران را کنترل کند نه اینکه آن را کاملا  از بین ببرد.