هفت صبح| همانطور که از پیش هم قابل پیشبینی بود، همزمان با آغاز درگیریهای محدود میان ایران و اسرائیل، بورس سرخپوش شد. 79 درصد نمادها در روز دوشنبه، 18 خرداد منفی شدند و سهامداران برای خروج از بازار صف کشیدند. در مقابل بازارهای طلا، سکه و ارز واکنش سردی به این تنشهای اخیر نشان دادند. دلار که روزهای قبل از درگیری هم بر مدار افزایش بود، ابتدا با افزایش یک هزار و 500 تومانی به 178 هزار تومان رسید و بعد به 177 هزار و 590 تومان کاهش پیدا کرد. بازار طلا و سکه هم تحت تاثیر اونس جهانی، کاهشی بازگشایی شدند.
برزو حقشناس، کارشناس بازارهای سرمایه در تحلیل خود از واکنش بازارها به افزایش تنشهای اخیر به هفتصبح میگوید: «واکنش بورس طبیعی بود چراکه ریسکها افزایش پیدا کرد و از آن طرف بورس یک بازار ریسکگریز است. کاهش قیمت طلا و سکه هم متاثر از افت دو درصدی اونس جهانی است. همچنین قیمت دلار هم روز قبل از درگیریها افزایشی بود و در روز دوشنبه در همان محدوده پیشین حرکت کرد.»
او در پاسخ به اینکه باتوجه به تجربه جنگ قبلی که قیمتها کاهش پیدا کردند، در دور درگیریهای اخیر هم باید منتظر چنین واکنشی باشیم یا خیر، عنوان میکند: «اینکه بازارها به چه سمتی میروند به سطح درگیریها بستگی دارد. اگر درگیریها بیشتر شود، دلار هم احتمالا با کاهش مواجه خواهد شد چراکه عرضه بالا و تقاضا پایین است.»
حقشناس همچنین درباره کف قیمت دلار درصورت تداوم درگیریها یا امضای توافق، میگوید: «دلار احتمال دارد تا میانه کانال 160 هزار تومان کاهش پیدا کند اما این واکنش کاملا احساسی است و بستگی دارد به اینکه دامنه جنگ گسترده یا حتی توافق شود. چراکه مولفههای کلان اقتصاد ما همگی حاکی از این است که چه با فرض ادامه جنگ و چه با توافق، قیمت دلار باید رشد کند.» حقشناس در ادامه اشاره میکند که بازگشایی بورس در روز اول تنشها، تصمیم اشتباهی بوده است: «از چندمنظر باید به تعطیلی بازار سهام نگاه کرد. به باور من معاملات روز گذشته، باید توقفی ایجاد میشد چراکه درگیری رخ داده و بالتبع واکنشها هم هیجانی است.»
این کارشناس بازارهای مالی معتقد است که در تصمیم بازگشایی بورس در اولین روز پس از درگیری، تناقض وجود دارد: «سازمان بورس از یک سو در شرایط درگیری مجدد فعالیت میکند اما از آن طرف 120 روز بازار را تعطیل میکند و نقدشوندگی را زیر سوال میبرد. درصورتی که توصیه دانشگاهی و علمی این است که وقتی ریسک به یکباره بالا میرود، باید در معاملات وقفه ایجاد شود نه تعطیلی.»
حقشناس راهکار را در این میداند که معاملات روز دوشنبه تعطیل و حتی با فرض ادامه درگیری، حداکثر ظرف مدت ده روز آن را بازگشایی میکردند. او در ادامه تاکید میکند: «ما ابزار را داریم ولی کارکردمان صحیح نیست. اگر مبنای سازمان بورس، افزایش «ریسک» است که چرا بعد از آتشبس فورا بازار را باز نکرد و حدود یک ماه بعد از آتشبس معاملات از سرگرفته شد؟ این نشان میدهد که بازارساز ملاک خاصی که براساس آن عمل کند، ندارد. من اصلا مدافع بسته شدن بازار نیستم ولی میگویم باتوجه به شرایط جنگی که کشور با آن مواجه است، باید یک رویهای تعریف شود تا فعالان بازار هم از آن اطلاع داشته باشند.
اینکه تصمیمات ناگهان اتخاذ و اجرا میشود، مشکلساز است.» او همچنین با اشاره به تجارب جهانی در وقفه معاملات بورس، بیان میکند: «در همه جای دنیا ریسکهای سیاسی که بالا میرود، بورس متوقف میشود؛ نمونه آن هم میتوان به تصمیم آمریکا در حادثه 11 سپتامبر اشاره کرد. نه باید سه ماه بازار را تعطیل کرد و نه اینکه در روز درگیری نگاه کنی تا سهمها منفی بخورند.»
حقشناس درباره علت عدم آرایش جنگی بازارها در شرایط افزایش تنشها پاسخ میدهد: «متاسفانه یک مقدار ریسکها، از جمله جنگ در اقتصاد ما درحال عادی شدن هستند و چارهای هم نیست. من درگیریهای مقطعی که از سال 1402 شروع شد را کنار میگذارم. ولی از یک سال گذشته به این سو کشور وارد فاز جنگی شده است. نمود این بیتوجهی را در رفتار و زندگی عادی مردم هم مشاهده میکنیم که واکنش مردم در اولین روز جنگ 12 روزه را با الان مقایسه کنید، زمین تا آسمان تفاوت میکند. بازارها دارند به این شرایط عادت میکنند و این تاسف برانگیز است.»
