مدیرکل مدیریت بحران استان کرمان با اشاره به اینکه وقوع زلزله مهیب در کرمان یک شایعه است، گفت: پدیده ال نینو یکسری ناهنجاریهایی در شرایط جوی بوجود میآورد که این ناهنجاری میتواند گرمای غیرمتعارف و یا سرمای غیرمتعارف باشد. همچنین میتواند بارندگی شدید یا نباریدن باران را به همراه داشته باشد اما در مورد منطقه جنوبشرق کشور، گرمایی که در کرمان حاکم است، مربوط به پدیده ال نینو پدیده گرم شدن کره زمین است.
"محسن صالحی کرمانی" در گفتوگو با ایسنا با بیان این مطلب که بهصورت علمی و منطقی زمان وقوع زلزله قابل پیشبینی نیست، گفت: اختلاف موج اولیه و ثانویه؛ تنها موردی است که برای پیشبینی زلزله امکانپذیر است. این اختلاف بسته به محل کانون زلزله و محل قرارگیری دستگاه مربوطه فقط در چند ثانیه است و حداکثر در بهترین وضعیت ۲۰ تا ۲۵ ثانیه قبل از وقوع زلزله، میتوان این حادثه را پیشبینی کرد.
وی با بیان آنکه، تا این لحظه این فناوری کاربردی برای عموم مردم نداشته است، شاید علم به گونهای پیشرفت کند که مردم نیز از آن بهرهمند گردند، افزود: در این مدت زمان کوتاه، عملا هیچ اقدامی نمیتوان در راستای مقابله با کاهش تلفات وقوع زلزله انجام داد. در کشورهای پیشرفته این سیستم به برخی از مراکز حساس متصل است، بهطوریکه، در زمان هشدار به صورت اتوماتیک برخی از فرایندها قطع میشود.
مدیرکل مدیریت بحران استان کرمان اظهار کرد: در مناطقی که گسل فعال دارند، امکان رخداد زلزله وجود دارد، اما زمان آن قابل پیشبینی نیست، فقط به صورت آمار و احتمال میتوان اعدادی را اعلام کرد. بهطور مثال؛ زلزله تهران با دوره بازگشت ۱۷۵ سال است ( بهطور متوسط هر ۱۷۵ سال یک زلزله شدید در تهران رخ میدهد)، اما مشاهده میکنیم که از زمان رخداد این زلزله شدید سالها گذشته ولی هنوز زلزله دیگری رخ نداده است.
وی با اشاره بهاینکه، منطقهای که در آن گسل وجود دارد، مستعد زلزله است، اظهار کرد: در منطقهای که گسل باشد نشان دهنده آن است که آن منطقه مستعد زلزله است، استان کرمان یک منطقهای است که تعداد زیادی گسل در آن وجود دارد، بهطوریکه ۱۸ گسل فعال در استان وجود دارد و هر لحظه امکان فعال شدن یکی از این گسلها وجود دارد، اما چه زمان و با چه بزرگی فعال شود، نامشخص است و تنها موردی که امروز باید به آن توجه کرد، راهکارهای صرفا پیشگیری است.
این مقام مسئول در ادامه با بیان آنکه، جلوی وقوع زلزله را نمیتوان گرفت اما میتوان در مقابل زلزله خود را با ایمن سازی، آماده کنیم، تصریح کرد: اگر خانه، مدارس، محل کار و … ایمن باشند، دیگر ترسی از وقوع زلزله وجود نخواهیم داشت.
پیش نشانگرهای زلزله
وی با اشاره به پیش نشانگرهای زلزله به ایسنا گفت: یکسری پیش نشانگرهایی وجود دارد که قبل از وقوع زلزله برخی اوقات مشاهده میشوند، از جمله این پیش نشانگرها؛ وقوع برخی پیش لرزهها قبل از وقوع زلزله اصلی، ولی در بسیاری از زلزلهها قبل از زلزله اصلی پیش لرزه نداریم، مانند سایر زلزلههای مهم استان کرمان به جز بم.
صالحی اضافه کرد: از دیگر پیش نشانگرهای وقوع زلزله، زیاد شدن گاز رادن، وجود ابرهای یونیزه شده (این ابرها فقط توسط تصاویر ماهوارهای قابل رویت می باشند)؛ بوجود آمدن جریانات القایی در درون سیمهای برقف گرم شدن آبهای زیرزمینی، کدر شدن آبهای زیرزمینی، عکسالعملهای غیرمتعارف توسط حیوانات و … است که اگر چند عامل در کنار یکدیگر گذاشته شود، میتوانیم تشخیص داد که در این منطقه احتمال رخ داد، زلزله وجود دارد ضمن آنکه باید اظهار هم کرد که در برخی اوقات تمامی این پیش نشانگرها وجود دارد، اما زلزله ای به وقوع نمیپیوندد.
مدیریت جامعه محور
وی با بیان اینکه کشورهای پیشرفته دنیا تمرکز خود را روی مدیریت جامعه محور قرار دادهاند و بیشتر به سمت آمادگی مردم در برابر حوادث طبیعی روی آوردهاند، اظهار کرد: در کشورهای پیشرفته معتقدند که اولین امدادگر مردم خود مردم هستند.
صالحی افزود: در کشورهای توسعه یافته معتقدند که در عین حالی که باید توان امدادی و امدادگران بالا و به مسایل و تجهیزات روز دنیا مجهز باشند، باید مردم نیز آمادگی لازم را در برابر حوادث طبیعی داشته باشند؛ زیرا شعار آنان این است که «اولین امدادگر در خانه شما خود شما هستید.»
مدیرکل مدیریت بحران استان کرمان با بیان اینکه در ایران از سال جاری به صورت عینی به مدیریت جامعه محور پرداخته شده است، تصریح کرد: ما چندین سال است که مانور زلزله در مدارس برگزار میکنیم، اما از سال جاری این مانور با رویکرد جامعه محور اجرایی شروع شده است. به این صورت که در زمان زلزله فرضی جامعه اطراف مدارس را نیز درگیر کردهایم، به گونهای که مدرسه را به عنوان کانون مدیریت بحران محلهای لحاظ کردهایم ( در کرمان و استان گلستان این طرح سالها پیش شروع شده بود).
رسالتها و وظایف
وی با بیان آنکه این یک کار فرهنگی است و به یک دهه زمان نیاز دارد که در جامعه جای خود را باز کند، عنوان کرد: رسانه مهمترین رسالتی که دارد، تلنگر زدن به مردم است و باید در هر دوره زمانی اطلاعات به طور شفاف در اختیار مردم قرار دهد. معمولا مردم بعد از گذشت مدتی کوتاهی حادثه را فراموش میکنند و این وظیفه رسانهها است که آن را یادآوری کنند.
این مقام مسئول با طرح سوال اینکه، چگونه یادآوری کنند؟ اظهار کرد: یادآوری زلزلههای گذشته، بیان مطالب آموزشی، همچنین برخی رسانهها با ساخت و پخش فیلمهایی میتوانند تاثیرگذاری لازم را در جامعه داشته باشند. بسیاری اوقات این تاثیرگذاری باید غیرمستقیم باشد، آموزش گاهی اوقات با آموزش مستقیم جواب نمیدهد و آموزش باید به طور غیرمستقیم باشد. به عنوان مثال وقتی که یک فیلم سازی انجام میشود، باید به گونهای باشد که هنرپیشههای فیلم آن نکات ایمنی را رعایت کنند، لازم نیست که بازیگر در داخل فیلم اعلام کند که این نکات ایمنی باید رعایت شوند، بلکه با رعایت نکات ایمنی به مرور زمان این فرهنگ سازی به جامعه منتقل میشود.
وی با تاکید بر آنکه، تاثیرگذاری آموزش غیرمستقیم بسیار بیشتر از مستقیم است، افزود: وظیفه حاکمیت مدیریت بحران این است که بستر را برای آموزش مردم محیا کند، وقتی کسی احساس نیاز کرد، به راحتی به این آموزشها دسترسی داشته باشد. بهطور مثال؛ آموزش رایگان کمکهای اولیه توسط هلال احمر که طی کلاسهای ۳۵ ساعت انجام میشود.
صالحی گفت: ورود تشکلهای مردم نهاد به عرصه فضای مجازی؛ به آسانی میتوانند آموزش مسائل ایمنی را جایگزین شایعات کنند. شایعات با ایجاد فضای منفی، انرژی و روحیه مردم را میگیرند و یکی از بحثهایی که میتواند در فضای مجازی ورود پیدا کند، مدیریت بحران است.
وی با بیان آنکه مدیریت بحران زیباییهای خاص خود را دارد، تصریح کرد: اگر بارندگی منجر به سیلاب و خسارت میشود، در برابر آن نیز این بارندگی موجب طراوت و سرسبزی جامعه میشود، پس باید دو روی سکه را به مردم نشان داد. بهطوریکه مردم خود را از نظر سازهای و غیر سازهای در مقابل حوادث ایمن کنند و از وقوع یک حادثه طبیعی وحشت نداشته باشند.
شایعات وقوع زلزله در فضای مجازی
مدیرکل مدیریت بحران استان کرمان با اشاره به شایعات موجود در شبکههای مجازی مبنی بر وقوع زلزله در کرمان به ایسنا گفت: در فضای مجازی اعلام شده است، گرمی هوا؛ یک پیش نشانگر زلزله است؟ چه کسی این مطلب را گفته و با استناد از چه منبعی است؟ مشخص نیست! آن دسته از افرادی که آموزش دیدهاند، میدانند که گرم شدن هوا، دلیلی بر زلزله نیست، ممکن است به صورت تصادفی زلزلهای در همان زمان به وقوع بپیوندد، اما دلیل آن گرم شدن هوا نیست.
وی ادامه داد: همچنین اعلام کردهاند که ابرها به شکل خاصی در آمدهاند و ممکن است، زلزلهای رخ دهد. بله ابر یونیزه وجود دارد، اما ابر یونیزه برای ما قابل تشخیص نیست، اگر مردم آموزش را به درستی دیده بودند، دیگر در فضای مجازی این تبلیغات نادرست جواب نمیداد.
این مقام مسئول با بیان علت گرمی هوای استان کرمان، اظهار کرد: در اوایل سال جاری اعلام کردیم که پدیده «النینو» رخ داده است. البته پدیده النینو مربوط به کشور ایران نیست، برفهای سنگینی که در قاره آمریکا شاهد آن بودیم و یا آبشار نیاگارا به طور کامل یخ زده است، اینها ناشی از پدیده النینو است.
وی عنوان کرد: پدیده النینو یکسری ناهنجاریهای در شرایط جوی بوجود میآورد که این ناهنجاری میتواند گرمای غیرمتعارف باشد و یا سرمای غیرمتعارف باشد. همچنین میتواند بارندگی شدید یا نباریدن باران باشد. گرمای که در کرمان حاکم است، مربوط به پدیده النینو و دیگری پدیده گرم شدن کره زمین است. کره زمین رو به گرم شدن است، متاسفانه این پدیده، تغییرات اقلیمی زیادی در آینده بوجود میآورد و از نشانههای آن گرم شدن زمستانها، جابجا شدن بارشها است، اگر این پدیده ادامه یابد، زندگی در قسمتی از روی کره زمین در چند ۱۰ سال آینده دشوارتر خواهد شد.
