روزنامه هفت صبح، مهتاب سحابی / وکیل دادگستری| در صورتی که یک متصرف یا غاصب از مالی که متعلق به او نیست (ازجمله آپارتمان، باغ، خودرو یا هر مال منقول و یا غیرمنقول دیگری)، بهرهبرداری یا استفاده (غیرقانونی) کند، طبق ماده ۳۲۰ قانون مدنی، مالک این حق را دارد که نسبت به منافع مال مغصوب یا غصب شده، دعوایی تحتعنوان «مطالبه اجرتالمثل ایام تصرف» مطرح کند. این دعوا ممکن است همراه با برخی دعاوی حقوقی مانند خلعید، تصرف عدوانی یا تخلیه مطرح شود. البته این مطالبه میتواند به صورت مستقل هم مطرح شود و لزومی ندارد همزمان با دعوی خلعید و امثال آن تقدیم شود.
البته قانون به شکل سختگیرانهتری گفته که مالک طبق قانون میتواند علیه هر یک از غاصبین بهاندازه منافع زمان تصرف خود و مابعد خود مطالبه داشته باشد، اگر چه استیفای منفعت نکرده باشند (یعنی از مال استفادهای هم نکرده باشند).
البته غاصبی که از عهده منافع زمان تصرف غاصبین لاحق خود برآمده است میتواند به هر یک نسبت به زمان تصرف او رجوع کند. این جمله یعنی چه؟ یعنی بهطور مثال اگر یک فرد مال غصبی را از فردی اجاره کرده باشد و اجاره را پرداخت کرده باشد میتواند بابت اجاره به آن فرد مراجعه کند.
معیار تعیین اجرتالمثل
اینکه چگونه اجرتالمثل یک مال که محل بحث ما ملک است تعیین میشود بسته به اجرتی است که عرف برای آن مال در نظر میگیرد که تعیینکننده آن لزوما کارشناس رسمی این حوزه خواهد بود. عموما کارشناسان با بررسی شرایط محیطی و املاکی که در نزدیکی ملک مورد دعوی وجود دارند، این مبلغ را تخمین میزنند.
تفاوت مطالبه اجرتالمثل با خسارت و وجه التزام
شما میتوانید بابت خسارتی که بر اثر تصرفات غاصب ایجاد شده است دادخواستی با عنوان مطالبه خسارت مطرح کنید و یا خساراتی که بر اثر عدم انجام تعهد بهوجود آمده است را مطالبه کنید و این مبحث با مطالبه اجرتالمثل متفاوت است. مطالبه خسارت میتواند به مطالبه اجرتالمثل ضمیمه شود و یا حتی جداگانه مطالبه شود.
در قراردادهایی مانند اجاره، عنوان دیگری بهنام وجه التزام قراردادی وجود دارد (بهنوعی ضمانت برای اجرای قرارداد است) که در گذشته قابلیت مطالبه همزمان وجه التزام قراردادی و اجرتالمثل از نظر برخی قضات بیدلیل بوده است تا اینکه رای وحدت رویهای صادر شد که قابلیت طرح این دو دعوی نسبت به یک مال را ممکن کرد.
محدوده زمانی استحقاق اجرتالمثل
در طرح هر دادخواستی معین بودن خواسته از اهمیت بسزایی برخوردار است. در دعوی مطالبه اجرتالمثل نیز مطالبه از تاریخ آغاز تصرف به منزله مشخص بودن خواسته است و عدم درج تاریخ میتواند دادخواست شما را با ایراد نامشخص بودن و یا غیرمنجز بودن خواسته مواجه کند. علاوه بر این، پایان مدت نیز بایستی مشخص شود. فرضا مطالبه اجرتالمثل از تاریخ مشخص تا زمان رفع تصرف و یا از تاریخ مشخص تا زمان تقدیم دادخواست و یا صدور دادنامه قطعی.
یک نکته مهم درباره دعوای مطالبه اجرتالمثل
مطلب حائز اهمیت در این دعوی مالکیت خواهان است به این شکل که تنها مالک رسمی ملک میتواند مطالبه اجرتالمثل کند و شخص مدعی مالکیت حتی با در دست داشتن مبایعهنامهای که به همراه وکالت از انتقال گیرنده است دارای این حق مطالبه نیست و ابتدائا بایستی سند رسمی به نام او صادر شود سپس ذی حق خواهد بود.
بهعنوان مثال در این خصوص دادنامهای در این شماره برای شما آورده شده است که در خصوص اهمیت مالکیت خواهان دعوی مطالبه اجرتالمثل است و اینکه شرط این نوع مطالبه، وجود مالکیت رسمی است.
رأی دادگاه بدوی
درخصوص دعوی ح. ف. به طرفیت ع. ف. به خواسته مطالبه اجرتالمثل ایام تصرف با جلب نظر کارشناس… نظر به اینکه درخصوص میزان شراکت و انعقاد قرارداد بین طرفین اختلاف است خوانده مدعی عدم پرداخت سهمالشراکه بوده و خواهان مدعی پرداخت آن است. باتوجه به اینکه مبنای خواسته قرارداد عادی بیع است و برابر ماده ۲۲ قانون ثبت، اساسا مالک، کسی است که ملک در دفتر املاک بهنام وی ثبت شده است و صرف ارائه قرارداد عادی دلیل بر مالکیت نیست بلکه مدعی باید نسبت به اخذ سند رسمی و ثبوت مالکیت خود اقدام کند.
براین اساس صرفنظر از اظهارات طرفین، دعوی قابلیت استماع نداشته و نسبت به این ادعا بهطور کلی ختم دادرسی اعلام و مبادرت به صدور قرار عدم استماع دعوی مستند به ماده ۲ قانون آئین دادرسی مدنی میشود.
رأی دادگاه تجدیدنظر استان
نظر به اینکه در این مرحله از رسیدگی از سوی تجدیدنظرخواه ایراد و اعتراض مؤثر و مدللی که موجب گسیختن دادنامه تجدیدنظرخواسته را ایجاب نماید اقامه نگردیده است و از لحاظ رعایت اصول و قواعد دادرسی و مبانی استنباط فاقد ایراد و اشکال اساسی میباشد وانگهی تجدیدنظرخواهی مطروح منطبق با هیچیک از شقوق مندرج در ماده ۳۴۸ قانون آئین دادرسی مدنی نیست؛ با رد تجدیدنظرخواهی به استناد قسمت اخیر ماده ۳۵۸ همان قانون حکم به تأیید دادنامه تجدیدنظرخواسته صادر و اعلام میکند. این رأی قطعی است.
راه ارتباطی با وکیل:
وبسایت: mahtabsahabi.com
اینستاگرام: @vakil_sahabii
با کلیک روی نام مهتاب سحابی در اول مطلب، وارد وبسایت ایشان شوید.
