روزنامه هفت صبح، مهتاب سحابی | یکی از مطالب مورد بحث در قراردادها، لزوم و یا عدم لزوم شرط داوری در قرارداد است. آنچه این شرط را مهم میکند، امکان صدور رای داور است. در واقع این امکان به شخصی که قاضی دادگستری نیست اجازه صدور رای میدهد. البته این رای قابل ابطال است اما اگر تمامی شرایط قانونی رعایت شود و نسبت به آن اعتراضی صورت نگیرد، قابلیت اجرا دارد و برای آن اجرائیهای صادر میشود که با اجرائیه دادنامههای صادره از دادگاه تفاوتی نخواهد داشت .
اشخاص حقیقی امکان بهرهمندی از حق داوری را دارند و اشخاص حقوقی نیز با رعایت شرایط قانونی که برایشان تعیینشده این امکان را خواهند داشت. البته به موجب قانون، ارجاع دعاوی راجع به اموال عمومی و دولتی به داوری، پس از تصویب هیات وزیران و اطلاع مجلس صورت میگیرد. در مواردی که طرف دعوا خارجی و یا موضوع دعوا از موضوعاتی باشد که قانون آن را مهم تشخیص داده، تصویب مجلس نیز ضروری است .
داور باید چه شرایطی داشته باشد؟
به موجب قانون این اشخاص را حتی با تراضی (رضایت طرفین) نمیتوان بهعنوان داور تعیین کرد:
یک: اشخاصی که فاقد اهلیت قانونی هستند .
دو: اشخاصی که به موجب حکم قطعی دادگاه و یا در اثر آن از داوری محروم شدهاند .
بهترین انتخاب، تعیین شخصی است که اطلاعات حقوقی کافی داشته و از قواعد و قوانین تعیین شده آگاه باشد و ضمن اینکه نسبت به قرارداد و شروط آن بهصورت کامل مطلع باشد.
اگر یکی از طرفین حاضر به تعیین داور نشد چه؟
مطلب دیگر این است که به موجب قانون در مواردی که مقرر شده حل اختلاف به یک نفر داور ارجاع شود و طرفین نخواهند یا نتوانند در انتخاب داور توافق کنند و نیز در صورتیکه داور یکی از طرفین فوت شود، یا استعفا دهد و طرف نامبرده نخواهد جانشین او را معین کند و یا در هر موردی که انتخاب داور به شخص ثالث واگذار شده و آن شخص از تعیین داور امتناع کند یا تعیین داور از طرف او غیرممکن باشد، هر یک از طرفین میتوانند با معرفی داور مورد نظر خود، به وسیله اظهارنامه از طرف مقابل درخواست کند که ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ اظهارنامه نظر خود را در مورد داور واحد اعلام کند و یا حسب مورد در تعیین جانشین داور متوفی یا مستعفی یا داوری که انتخاب او وسیله ثالث متعذر گردیده اقدام کند. در صورتیکه با انقضای مهلت اقدامی به عمل نیاید ذینفع میتواند برای تعیین داور به دادگاه مراجعه کند.
همانطور که در شماره پیشین آمد، ذینفع قرارداد در واقع طرفین قرارداد هستند. به علت اینکه داوری، قرارداد بین اشخاصی است که آن را منعقد کردهاند و شخصی که قرارداد داوری را امضا نکرده باشد، نمیتواند از داور تقاضای صدور رای کند مگر اینکه بعدا طرفین، در ارجاع امر به داوری تراضی کند.
زمانی که بهطور مثال در مورد قرارداد مشارکتی، اختلافی رخ میدهد و در قرارداد داور تعیین شده است و اصطلاحا قرارداد داوری یا شرط داوری تنظیم شده، لازم است اطلاعاتی داشته باشیم و بدانیم که چگونه به نحو صحیح از داور درخواست رسیدگی داشته باشیم:
اول مدت زمانی است که میتوان اختلاف را نزد داور مطرح کرد: درمواردی که طرفین به موجب قرارداد ملزم شدهاند که در صورت بروز اختلاف بین آنان شخص یا اشخاص معینی داوری نماید اگر مدت داوری معین نشده باشد مدت آن سه ماه و ابتدای آن از روزی است که موضوع برای انجام داوری به داور یا تمام داوران ابلاغ میشود. این مدت با توافق طرفین قابل تمدید است.
دوم پس از اینکه طرفین درخواست خود را به صورت کتبی برای داور ارسال کردند، داور برایشان جلسه تشکیل میدهد و زمان جلسه را به طرفین اطلاع میدهد که بهتر است نحوه اطلاع داور در قرارداد تعیین شود .
سوم طرفین حاضر میشوند و داور نهایتا رای صادر میکند و اظهارات طرفین را در رای خود میآورد و به موجب دادخواستی تحتعنوان ابلاغ رای داور، خود و یا وکیل او اقدام به ثبت دادخواست میکند. بایستی رای داور برای هر دو طرف ابلاغ شود .
چهارم پس از ابلاغ رای یا طرف مقابل اقدام به اعتراض به رای میکند و یا دادخواست ابطال آن را میدهد. اگر در همان زمانیکه میتواند اعتراض کند، اعتراض خود را بهدرستی مطرح کند که اجرای رای به پس از رسیدگی موکول میشود در غیر این صورت، پس از قطعیت رای، دادخواست دیگری از سوی محکوم له و نه داور، جهت اجرای رای داوری و با همین عنوان مطرح میشود. مطلب حائز اهمیت این است که در این مرحله، محکوم علیه با طرح دادخواست ابطال رای داوری نمیتواند مانع اجرای رای شود بلکه بایستی ابتدا ادعای خود را ثابت و سپس اقدام به متوقف کردن اجرای رای کند .
قرارداد داوری میتواند جنبههای مثبت و یا منفی داشته باشد. مثبت از جهت اینکه شما نیازی به پرداخت هزینه دادرسی و طرح دادخواست در دادگاه و پروسه طولانی تعیین جلسه را نداشته باشید و به سرعت به اجرای آن برسید و منفی از جهت اینکه اگر طرف مقابل آگاه باشد و اقدام به اعتراض کند و رای داوری با اعتراض و یا ابطال مواجه شود، برای دعوی و مرافعه خود مشکلاتی بیش از پیش ایجاد خواهید کرد چرا که نهتنها به مراحل رسیدگی، مراحلی اضافه میشود بلکه ممکن است داور در رای خود بسیاری از مفاهیم حقوقی را به علت بیاطلاعی و یا اطلاع کماشتباه عنوان کند و در اجرای آن نیز به مشکلات عدیدهای برخورد کنید .
در نهایت توصیه میشود جهت تنظیم قرارداد داوری، اول آگاهی حقوقی داور و یا داوران را بسنجید و دوم از قوانین و زمانهای تعیینی که در قانون تعیین شده است اطلاع کافی داشته باشید.
راه ارتباطی با وکیل:
وبسایت: mahtabsahabi.com
اینستاگرام: @vakil_sahabii
*با کلیک روی نام مهتاب سحابی در اول مطلب، وارد وبسایت ایشان شوید.
