هفت صبح، سارا خادمی| طی دو ماهی که از اجرای طرح درج علامت قلب روی گواهینامه داوطلبان اهدای عضو میگذرد، حدود 300 هزار نفر به لیست داوطلبان کشور اضافه شده است. با این وجود گروهی بر آن هستند تا با پخش شایعاتی اینگونه تداعی کنند که درج قلب روی گواهینامه ممکن است در زمان مراجعه به مراکز درمانی برای آنها گران تمام شود. موضوعی که مدیرعامل انجمن اهدای عضو ایرانیان آن را قویا تکذیب میکند.
سال گذشته بود که اعلام شد قرار است برای نخستین بار در کشور یک قلب قرمز به گواهینامههای رانندگی اضافه شود. قلبی که نشاندهنده رضایت دارنده آن به اهدای عضو است. یکی از مهمترین دلایلش هم آمار پایین رضایت خانوادهها به اهدای عضو عزیزانشان است که باعث شده سالانه ۸ هزار عضو پیوندی به خاک سپرده شود آنهم در شرایطی که ۳ هزار نفر جان خود را در لیست انتظار از دست میدهند. با همین استدلال آن زمان اعلام شد که از این پس در زمان صدور گواهینامهها، رانندگان میتوانند در صورت تمایل به اهدای عضو، با درج قلبی بر روی کارت رانندگی خود، این موضوع را رسما ثبت کنند.
در ایران بعد از فتوای تاریخی حضرت امام خمینی (۳۱ اردیبهشت ۱۳۶۸) پیوند اعضا از افراد مرگ مغزی آغاز شد و ۱۱ سال بعد هم قانون مجلس و ۲ سال بعد هم آییننامه هیئت دولت به تصویب رسید. یعنی از سال ۸۱ اهدا و پیوند عضو در ایران قانونی شد. بر این اساس تا امروز با رضایت به اهدای عضو ۱۱ هزار و ۵۰۰ خانواده مرگ مغزی، نزدیک به ۷۵ هزار نفر در ایران پیوند شدهاند.
ایران در صدر
ایران رتبه اول اهدای عضو در کل کشورهای آسیایی را دارد و رتبه اول پیوند کبد هم متعلق به ایران است که توسط دکتر ملکحسینی در شیراز رقم خورده است. ایران همچنین تنها کشور خاورمیانه است که تمام پیوندها را انجام میدهد اما به گفته نایب رئیس هیئت مدیره انجمن اهدای عضو ایرانیان با وجود تمام دستاوردهایی که در حوزه پیوند اعضا در ایران ثبت شده، برخی مشکلات هم وجود دارد.
براساس گزارشهای رسمی، هر ۲ تا ۳ ساعت یک نفر در لیست انتظار پیوند جان خود را از دست میدهد که سالانه به بیش از ۳ هزار نفر میرسد. تنها راه نجات این افراد استفاده از اعضای افراد مرگ مغزی است. در پزشکی دو نوع مرگ داریم؛ مرگ قلبی یا معمولی که ۹۹ درصد مرگهای دنیا را تشکیل میدهد و مرگ مغزی که یک درصد مرگها را به خود اختصاص داده و میتواند جان افراد را نجات دهد.
از سویی مهمترین عامل مرگ مغزی در ایران تصادفات جادهای است و سالانه حدود ۱۶ تا ۲۰ هزار مرگ ناشی از حوادث ترافیکی رقم میخورد که از این تعداد ۵ تا ۸ هزار نفر با مرگ مغزی جان خود را از دست میدهند. از این تعداد حدود ۳ هزار مرگ مغزی، قابلیت اهدا دارند اما تنها هزار خانواده رضایت به اهدای عضو عزیزانشان دارند که با این آمار سالانه برای ۳ تا ۴ هزار نفر پیوند عضو انجام میشود، اما حدود ۷ تا ۸ هزار عضو قابل اهدا با عدم رضایت خانواده ۲ هزار فوتی دیگر، به خاک سپرده میشود.
طرحی برای جذب بیشتر داوطلبان
این رویه باعث شد تا انجمن اهدای عضو ایرانیان به فکر راهحلی برای افزایش مشارکت شهروندان بیفتد. دکتر امید قبادی، نایب رئیس این انجمن در این باره میگوید: 11سال قبل انجمن اهدای عضو پیشنهاد ثبت نشان تمایل به اهدای عضو روی گواهینامه را مطرح کرده و در اواخر دولت دوازدهم این موضوع مصوب شده بود اما طی ۴، ۵ سال اخیر، اجرای آن با وجود تمام پیگیریها به تعویق افتاد.
با پیگیریهایی که داشتیم امسال از طریق سردار موسویپور، رئیس راهور تهران به سردار حسینی، رئیس راهور کشور معرفی شدیم و در جلسه با این مسئول طرح موضوع کردیم. آنقدر این مسئله برای سردار حسینی مهم و دارای حساسیت بود که به همکارانش دستور داد طی دو هفته امکان ثبت نشان اهدای عضو (قلب قرمز) روی گواهینامهها عملیاتی شود.بدین ترتیب در کمتر از دو هفته ثبت این نشان محقق شد و اولین کسی هم که گواهینامه با نشان رضایت به اهدای عضو برای او صادر شد، خود سردار حسینی بود.
انتشار شایعهای عجیب!
حالا اما چند هفتهای از آغاز این طرح میگذرد. با این وجود دغدغهای بین گروهی از شهروندان پیش آمده که آنها را برای پیوستن به این طرح دچار تردید میکند. نگرانی که از یک شایعه ناشی میشود. براساس این شایعه، گروهی در فضای مجازی مدعی شدهاند که در صورت داشتن چنین کارتی، اگر حادثهای برای دارنده آن رخ دهد و به بیمارستان و مراکز درمانی مراجعه کند، ممکن است به خوبی برای درمان وی تلاش نشود!
دکتر کتایون نجفیزاده مدیرعامل انجمن اهدای عضو ایرانیان اما قاطعانه این شایعات را رد میکند. وی با بیان اینکه تلاش کردهایم مسیر دریافت کارت اهدای عضو را تا حد امکان ساده کنیم، میگوید: دریافت کارت اهدای عضو یا درج نشان اهدای عضو بر روی گواهینامههای رانندگی به معنای اهدای عضو افراد پس از مرگ مغزی نیست؛ چرا که خانواده افراد مرگ مغزی میبایست برای اهدای عضو رضایت دهند. بنابراین، درج نشان اهدای عضو بر روی گواهینامههای رانندگی نباید سبب نگرانی افراد شود و اینطور تصور نکنند که درج چنین نشانی سبب رسیدگی کمتر به او در مراکز درمانی در صورت بروز حادثه میشود.
وی همچنین از همکاری پلیس تشکر کرده و میافزاید: با دستور سردار حسینی، رئیس پلیس راهور، این امکان در مدت زمان کوتاهی فراهم شد و در کمتر از دو هفته، درج نشان اهدای عضو روی گواهینامههای جدید عملیاتی شد. اکنون در مراکز ثبتنام گواهینامه جدید و مراکز پلیس ۱۰+ این پرسش مطرح میشود که آیا فرد تمایل دارد نشان اهدای عضو روی گواهینامهاش درج شود یا خیر.
در حال حاضر، این امکان فقط برای افرادی فراهم است که گواهینامه جدید دریافت میکنند یا برای تمدید آن اقدام کردهاند، اما سایر افراد همچنان میتوانند از طریق پیامک ۳۴۳۲ یا مراجعه به سایت اهدای عضو ایرانیان نسبت به دریافت کارت اقدام کنند. همچنین این امکان را فراهم کردهایم که افراد ویدیویی از خود ضبط کنند و آخرین حرف خود را با خانوادههای خود مطرح کنند. اگر خدایی ناکرده یک فرد دچار مرگ مغزی شد آن ویدیو را به خانواده نشان میدهیم که با خواسته عزیزش آشنا شود.
افزایش چند برابری داوطلبان
وی با اظهارامیدواری در مورد اینکه، امکان ثبت نشان اهدای عضو برای دارندگان گواهینامههای رانندگی یعنی کسانی که گواهینامه دارند نیز، فراهم شود، ادامه میدهد: گواهینامه رانندگی در بسیاری از کشورها به صورت الکترونیک است و افراد در هر زمانی میتوانند تمایل خود به اهدای عضو را ثبت یا حذف کنند. به نظر میرسد که چنین امکانی نیز در ایران در آینده فراهم شود.
به گفته نجفیزاده، پیش از این، آمار معمول درخواست کارت اهدای عضو در شرایط عادی حدود ۳۰۰ مورد در روز بود، اما پس از آغاز درج نشان اهدای عضو روی گواهینامهها و حتی پیش از شروع کمپینهای اطلاعرسانی، تعداد ثبتنامها به حدود ۳۰۰هزار مورد در مدت دو ماه رسید. این موضوع نشان میدهد مردم برای دریافت کارت اهدای عضو تمایل دارند اما نسبت به روشهای دریافت آن آگاه نیستند.
