هفت صبح|روز دوشنبه و مطابق برنامههای اعلام شده از ساعت ۶ صبح مراسم وداع با رهبر شهید ایران با حضور میلیونها نفر از عاشقان ولایت برگزار شد. حاضران که از اقصی نقاط کشور برای حضور در این مراسم به پایتخت آمده بودند، در مسیر چندین کیلومتری تهرانپارس تا آزادی و از مسیر خیابانهای دماوند، انقلاب و آزادی، صحنههایی را خلق کردند که به گفته بسیاری از کارشناسان و خبرنگاران در جهان کمنظیر بود. این ابعاد عظیم از انسجام ملی در رسانههای غربی نیز بازتاب یافت؛ به گونهای که روزنامه گاردین در پوشش خبری خود از حضور مردمی در مراسم تشییع پیکر رهبر شهید در تهران با اشاره به مشارکت میلیونها نفر، این حضور را نشانهای از انسجام ملی در ایران و نقطه عطفی پس از جنگ اخیر دانست.
درحقیقت از نخستین ساعات بامداد دوشنبه، سیل عاشقان و دلدادگان مانند موجی به حرکت درآمدند تا پیکر بزرگمردی را بدرقه کنند که عمر خود را در مسیر پاسداری از اسلام، انقلاب و عزت ایران اسلامی سپری کرد. این حضور که در ادامه دو روز مراسم وداع در مصلای امام خمینی برگزار شده بود، به نقطه عطفی در تاریخ انقلاب کشور تبدیل شد. در این میان خدماترسانی در مراسم وداع و پس از آن در مراسم بزرگ تشییع که بسیاری را نگران کرده بود با نظم و کیفیتی بسیار بالا انجام شد که در نوع خود بینظیر بود. در واقع پشت تصاویر باشکوه بدرقه، هزاران نفر از امدادگران، پزشکان، رانندگان، آتشنشانان و نیروهای خدماتی شبانهروز تلاش کردند تا بزرگترین اجتماع کشور بدون بحران به پایان برسد.
تیم ملی سلامت در قلب میدان
در حوزه بهداشت و درمان، مدیریت عملیات به گونهای بود که مراسم وداع و تشییع – تا عصر روز گذشته و تنظیم این گزارش - بدون هیچ گونه فوتی به پایان رسید. محمد اسماعیل توکلی، رئیس کمیته امداد و فوریتهای پزشکی ستاد برگزاری مراسم، اعلام کرد که با مشارکت و همراهی ۲۵۰۰ نفر از کارشناسان اورژانس استان تهران، بخش خصوصی و بهداشت و درمان ستاد کل نیروهای مسلح، خدمات گستردهای به زائران ارائه شد. طبق آمارهای منتشر شده، در بخش خدمات فوریتهای پزشکی پیش بیمارستانی مراسم وداع، مجموعاً ۱۵ هزار و ۹۸۹ مورد خدمت به زائران ارائه شد که از این تعداد، ۹۶ بیمار برای ادامه درمان به مراکز بیمارستانی منتقل شدند. همچنین برای نخستین بار در کشور، عملیات انتقال ریلی بیماران در این مراسم به اجرا درآمد. در حوزه اورژانس هوایی نیز ۱۷ سورتی پرواز برای تسریع در ارائه خدمات امدادی انجام گرفت و در مجموع ۳۳ هزار و ۷۹۸ نفر از خدمات حوزه سلامت بهرهمند شدند.
در این میان، دو مورد احیای قلبی ریوی (CPR) نیز توسط تیمهای عملیاتی با موفقیت انجام شد و به دلیل برنامهریزی دقیق، هیچگونه صدمات جانی یا فوتی گزارش نشد. همزمان، در بخش خدمات بهداشتی مصلای تهران، نادر توکلی رئیس کمیته بهداشت و درمان نیز خبر داد که پس از دو هفته برنامهریزی فشرده، ۶ بیمارستان سیار تخصصی به همراه ۲ بیمارستان صحرایی در مصلای امام خمینی مستقر شدند. این مراکز در سه روز گذشته به صورت کامل فعال بودند و در روزهای شنبه و یکشنبه میزبان خیل عظیم مردم بودند که به دلیل استقبال گسترده، خدمات رسانی در روز سوم تا ۱۲ شب تمدید شده بود. این مجموعه عملاً مانند یک بیمارستان کاملاً تخصصی با تجهیزات کامل عمل کرد و حدود ۱۸ هزار مراجعه داشت که یک چهارم آنها مربوط به موارد گرمازدگی، سرم تراپی و ضعف و بیحالی بود. در این بازه، ۴۳ مورد ارجاع ایمن به بیمارستانهای شهر صورت گرفت و ۳۶ عمل جراحی سرپایی برای درمان مصدومیتها انجام شد. همچنین دو مورد حیاتی احیای قلبی ریوی در این مرکز صورت گرفت که یکی از بیماران پس از احیای اولیه با امداد هوایی به مرکز قلب منتقل شد و در شرایط پایدار قرار گرفت.
پایش پیشگیرانه و نظارت بر سلامت موکبها
در طول این سه روز فعالیتهای کمیتی بهداشت و درمان تنها به درمان محدود نبود و تیمهای بازرسی بهداشت در خارج از محدوده مصلی، در موکبها و زائرسراها حضور فعال داشتند تا از سلامت مواد غذایی و آب توزیع شده اطمینان حاصل کنند. نادر توکلی با تقدیر از هم افزایی دستگاههای مختلف، این همکاری را «تیم ملی سلامت» نامید؛ چراکه وزارت بهداشت، سازمان اورژانس، جمعیت هلال احمر و سایر نهادهای نظامی و امدادی در یک کار تیمی مشترک و خالصانه دین خود را ادا کردند. یاسر فروغی، معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی ایران هم، در ارزیابی این خدمات اظهار کرد که حجم و تنوع خدمات درمانی در این مراسم از نظر گستردگی و کیفیت، تجربهای تقریباً بینظیر بود. وی تأکید کرد که حضور همزمان تمامی دانشگاههای علوم پزشکی در قالب یک مدیریت واحد، الگویی موفق برای مدیریت بحران در رویدادهای بزرگ آینده است.
مدیریت جابهجایی میلیونی؛ بسیج کامل ناوگان اتوبوسرانی
در بخش حمل و نقل عمومی، شرکت واحد اتوبوسرانی تهران با بسیج کامل ناوگان خود، حجم عظیمی از جابهجاییها را مدیریت کرد. مهدی علیزاده، مدیر عامل شرکت واحد، خبر داد که طی دو روز برگزاری مراسم وداع، با بهکارگیری بیش از ۳ هزار و ۴۰۰ دستگاه اتوبوس، بیش از ۵ میلیون مسافر جابهجا شدند. او تأکید کرد که به طور میانگین روزانه مسئولیت جابهجایی بیش از ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر بر عهده این شرکت بود که این موفقیت حاصل برنامهریزی و تلاش شبانهروزی پرسنل و رانندگان بود.
چالش تراکم جمعیت و توقف موقت ایستگاههای مترو
با این حال، به دلیل تراکم بیسابقه جمعیت در روز تشییع، شرکت بهرهبرداری متروی تهران در برخی ساعات ناچار شد خدمات در ۵ ایستگاه متروی میدان امام حسین، انقلاب، فردوسی، توحید و تئاتر شهر را در روز گذشته متوقف کند تا از ازدحام بیش از حد در خروجیها جلوگیری شود و ایمنی شرکت کنندگان تضمین گردد. این ایستگاهها برای مدتی از مدار بهرهبرداری خارج شدند و پذیرش و تخلیه مسافر در آنها متوقف گشت تا نظم شهری دوباره برقرار شود.
استقرار گسترده امدادی در قم؛ از بالگرد تا پهپاد
همزمان با تهران، در استان قم نیز سازماندهی گستردهای صورت گرفت. پیرحسین کولیوند، رئیس جمعیت هلال احمر، از استقرار ۱۰ هزار و ۵۲۸ نیروی عملیاتی در قالب ۱۰۸ تیم برای ارائه خدمات به عزاداران در قم خبر داد. برای پشتیبانی از این عملیات، ۳۴ دستگاه آمبولانس، ۳ دستگاه اتوبوس آمبولانس، ۱۲ دستگاه خودروی نجات و تجهیزات پیشرفتهای چون ۲ فروند بالگرد و پهپاد به کار گرفته شدند. همچنین ۳۸ چادر اضطراری و آشپزخانههای سیار برای پشتیبانی از شرکت کنندگان مستقر شدند. علاوه بر این، ۱۱ پایگاه ثابت و سیار هلال احمر در محورهای منتهی به قم فعال شدند تا خدمات امدادی و درمانی با سرعت و کیفیت مطلوب به زائران ارائه شود.
گزارش آماری از خدمات بهداشتی در میانه مراسم
در بخشی از این عملیات، مجتبی خالدی، سخنگوی جمعیت هلال احمر، آمارهای مربوط به خدماترسانی تا میانه روز دوشنبه را ارائه داد. وی اعلام کرد که تا میانه مراسم تشییع، در مجموع ۹۱ هزار و ۷۷۹ خدمت به ۴۰هزار و ۳۲۴ نفر از شرکت کنندگان ارائه شده است. خالدی با بیان اینکه شایعترین علت مراجعه افراد در این بازه زمانی، مشکلات ناشی از فشار خون و سردرد بوده است، تصریح کرده که یک هزار و ۴۸۴ مورد مراجعه به دلیل فشار خون و ۸۴۲ مورد به علت سردرد ثبت شده است. همچنین بیشترین اقدامات درمانی شامل پایش علائم حیاتی با یک هزار و ۵۱۰ مورد و ارائه داروهای بدون نسخه با یک هزار و ۲۷۱ مورد بوده است.
هشدار پلیس فتا در برابر کلاهبرداریهای اینترنتی
با این حال به نظر میرسد کلاهبرداران نیز به فکر سوءاستفاده از این شرایط بودهاند. در این خصوص پلیس فتای پایتخت با هشدار به شرکتکنندگان، خواستار هوشیاری در برابر آگهیهای جعلی خرید بلیت و محل اسکان شد و تأکید کرد که شهروندان باید از سایتهای معتبر برای رزرو خدمات سفر استفاده کنند تا در تله کلاهبرداران اینترنتی نیفتند. پلیس فتا تأکید کرد که در این شرایط حساس، هرگونه واریز بیعانه به حساب افراد ناشناس ریسک بالایی دارد و باید از سرویسهای پرداخت امن در پلتفرمهای معتبر استفاده شود.
بدرقه باشکوه در عراق از بصره تا نجف اشرف
در همین راستا در کشورهای همسایه نیز تدارکات گستردهای برای بدرقه قائد شهید در عراق دیده شده است. مسئولان عراقی ۱۵۰ دستگاه اتوبوس را برای انتقال عزاداران از بصره به نجف اشرف تدارک دیدهاند تا کاروانهای عزاداری در روز سهشنبه شانزدهم تیر از مجموعه شهر ورزشی بصره به سوی نجف اعزام شوند. مردم عراق در گفتوگو با خبرنگاران، با ابراز ارادت به شهید آیتالله سید علی خامنهای، تأکید کردند که راه ایشان را ادامه خواهند داد و این مراسم را فرصتی برای تجدید پیمان با ولایت دانستند. آیین وداع و بدرقه پیکر پاک قائد شهید امت، هفدهم تیر در شهرهای نجف اشرف و کربلای معلی برگزار خواهد شد. این مجموعه از وقایع، نشان داد که مراسم وداع و تشییع رهبر شهید ایران، فراتر از یک مراسم مذهبی، به نمایشگاهی از نظم، مدیریت شهری و انسجام ملی تبدیل شد که در آن تمامی دستگاههای اجرایی، بهداشتی و امدادی در کنار یکدیگر، خدماتی بینظیر را به میلیونها زائر ارائه کردند و ثابت کردند که در تلاقی عقیدت و مدیریت، میتوان سختترین چالشهای لجستیکی را با موفقیت پشت سر گذاشت.
غیاب حوادث در مسیر تشییع
در زمینه ایمنی و پیشگیری از حوادث، سازمان آتش نشانی استان تهران با استقرار نیروها در 210 نقطه از مسیر مراسم، عملیات خنک سازی و امداد را به طور کامل اجرا کرد. جلال ملکی، سخنگوی سازمان آتش نشانی، تأکید کرد که تا عصر دوشنبه (لحظه تنظیم این گزارش)، هیچ حادثهای در جریان آیین تشییع رهبر شهید گزارش نشده بود و شرایط در تمامی نقاط تحت کنترل کامل قرار داشت.
