هفت صبح| رئیس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای شهر تهران گفت: طبق آخرین سیاهه منتشر شده در پایتخت، آلایندگیهای موجود در حدود ۵۳۵ هزار تن بدون احتساب دی اکسید کربن برآورد شده و از این عدد ۴۰۱ هزار تن آلایندگی منابع متحرک و ۱۳۴ هزار تن آلایندگی منابع ثابت بوده است. آلودگی هوا مستقیما با جان مردم سر و کار دارد. موضوعی که تاکنون بارها در مورد آن صحبت شده است گرچه به نظر نمیرسد هیچ کدام از این اظهارنظرها چندان که باید و شاید موثر بوده باشد!
در کنار این اظهارنظرها تصویب «قانون هوای پاک» بسیاری را امیدوار کرده بود که این قانون بتواند راهکار مناسبی برای کاهش همیشگی آلودگی هوا باشد. با این حال این قانون نیز تاکنون نتوانسته دردی از دردهای ناشی از آلودگی هوا کم کند. دلیل آنهم واضح است؛ 23 دستگاه متولی در این زمینه، چندان اعتقادی به اجرای وظایف خود در این زمینه ندارند!
به عنوان مثال تا سال 1401، برای دستگاههای دستاندرکار اجرای قانون هوای پاک، 228 مورد وظیفه مشخص شد که تنها ۱۲ درصد یعنی ۲۸ حکم از احکام قانون هوای پاک به طور کامل اجرا گردید. در این میان اما ۲۷درصد احکام به طور کامل انجام نشده که در واقع چیزی معادل ۲.۵ برابر احکام انجام شده محسوب میشود. همچنین ۶۱ درصد از احکام ناقص انجام شده بود؛ به عبارتی تا سال ۱۴۰۱، ۸۸ درصد از احکام قانون هوای پاک عملا اجرایی نشده بودند.
۸۸ درصد از احکام قانون هوای پاک به اجرا نرسید
مهدی پیرهادی، رئیس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای شهر تهران اما روایت تازهتری از این مسئله دارد. وی در این خصوص با اشاره به مسیری که تاکنون قانون هوای پاک طی کرده میگوید: در سنوات گذشته تکالیفی برای دستگاهها پیشبینی شده بود که برخی از این دستگاهها نسبت به حذف و بازنگری تکالیف خودشان در هیئت دولت اقدام کردند. مثلا اجرای طرح کهاب یکی از تکالیفی بوده که مدام به تاخیر افتاد و به اجرا نرسید. گزارشات متعددی را سازمان محیط زیست به قوه قضائیه اعلام کرده که برخی از دستگاهها ترک فعل کردهاند؛ اینکه کدام دستگاهها ترک فعل کردند باید شفاف سازی شود و محیط زیست هم در این راستا باید قاطعانهتر برخورد میکرده است، چرا که این سازمان ناظر بر قانون هوای پاک است.
وی با ذکر اینکه رئیس سازمان محیط زیست را رئیسجمهور منصوب میکند؛ میافزاید: رئیس سازمان محیط زیست باید ترک فعل دستگاههایی که زیرمجموعه دولت هستند را به قوه قضائیه اعلام کند؛ در این شرایط عملا قرار نیست گزارش درستی از ترک فعل دستگاهها ارائه شود چرا که ممکن است رئیسجمهور و وزرا ایراد بگیرند که چرا ترک فعل دستگاه دولتی به قوه قضائیه گزارش شده است.
وی همچنین با تاکید بر اینکه «قانون هوای پاک ضمانت اجرایی ندارد»، خاطرنشان میکند: اگر دستگاهی به تکالیفش عمل نکند، راحتترین کار برای این دستگاه این است که بگوید منابع ندارد و بهدنبال راه گریز باشد. چه کسی قرار است ترک فعل را پیگیری کند؟ متاسفانه چنین نقایصی در فرآیند قانون هوای پاک وجود دارد. در خود قانون باید اصلاحاتی صورت بگیرد. سازمان محیط زیست صرفا نمیتواند ناظر بر اجرای قانون هوای پاک باشد و خود رئیسجمهور یا معاون اول او باید متصدی این کار میشدند.
تولید ۵۳۵ هزار تن آلایندگی در پایتخت
اما اجرا نشدن این قانون چه تبعاتی را برای آلودگی هوا و در نهایت سلامت شهروندان به همراه دارد؟ موضوعی که پیرهادی در این زمینه میگوید: مسئله کیفیت سوخت هم از سنوات گذشته مطرح بوده است؛ گرچه وضعیت تهران نسبت به بعضی از شهرستانها بهتر است، اما افزایش کیفیت سوخت ضرورت دارد. این برنامه حجم بسیار زیادی برای سرمایهگذاری میخواهد و باید از سنوات گذشته یا حداقل یک دهه گذشته سرمایهگذاری صورت میگرفت تا به وضعیت بهتری میرسیدیم.
مانعی به نام قیمت بالای خودروهای برقی
وی به بحث اسقاط خودروهای فرسوده به عنوان یکی از وظایف فراموش شده قانون هوای پاک اشاره کرده و میگوید: در بحث اسقاط خودروهای فرسوده یا در بحث تبدیل موتورسیکلتهای کاربراتوری به انژکتوری نقص جدی داشتیم و این فرآیند در سنوات گذشته بارها به تعویق افتاده است. بیش از چهار میلیون موتورسیکلت داریم که بسیاری از آنها فرسوده هستند و برخی از این موتورسیکلتها بین ۷ تا ۱۴ برابر یک خودرو آلایندگی تولید میکنند و این موضوع بسیار جدی است.
همچنین سرعت جایگزینی خودروهای جدید به جای خودروهای فرسوده کم است. در همین زمینه بیش از چهار میلیون موتورسیکلت در شهر تهران تردد میکنند که بسیاری از آنها فرسوده هستند و برخی از این موتورسیکلتها بین ۷ تا ۱۴ برابر یک خودرو آلایندگی تولید میکنند.پیرهادی در این خصوص پیشنهاد میدهد: باید تعرفه موتورسیکلتها و خودروهای هیبریدی صفر شود، چرا که مردم به خرید ترغیب خواهند شد.
اگر بخواهید هزینههای تحمیل شده در حوزه درمان و زندگی به مردم و مرگ و میرهای ناشی از آلودگی هوا به واسطه تعطیلیها را محاسبه کنید، کشور متحمل دهها میلیارد هزینه و خسارت میشود. میتوانیم به جای این هزینهها تعرفه ورود این خودروها را به کشور صفر کنیم و اجازه دهیم مردم به شرط نوسازی به سمت برقی سازی خودروهایشان بروند و قطعا از وضعیت امروز خارج خواهیم شد.
سرعت کند اسقاط موتورسیکلتهای فرسوده
وی سپس به موضوع خودروهای فرسوده اشاره کرده و میگوید: چنانچه کامیونها، کامیونتها، موتورسیکلتها و خودروهای فرسوده از رده خارج شوند، درصد قابل توجهی از منابع آلاینده کاهش پیدا میکند. در مسئله اسقاط موتورسیکلتهای فرسوده کار با سرعت بسیار پایین انجام میشود؛ البته اتفاق مثبتی در حوزه واردات خودرو رخ داد و یک تکاپو در این راستا ایجاد شد. گرچه با وجود این شرایط اقتصادی نوسازی برای مردم سخت است، اما این مسئله مستلزم ارائه وامهای بدون بهره به مردم خواهد بود.
این عضو شورای شهر نوسازی در حملونقل صرفهجویی جدی در سوخت را به دنبال خواهد داشت، میافزاید: مصرف خودروهای فرسوده به طور میانگین ۱۵ لیتر است، در حالی که یک خودروی هیبریدی ۵ لیتر مصرف میکند و این یعنی یک سوم مصرف. صرفهجویی در این حوزه اتفاقات مثبتی را به دنبال خواهد داشت؛ تا آنجا که میشود باید هزینهها کاهش پیدا کند و دولت وامهای بدون بهره در اختیار صاحبان خودروهای فرسوده قرار دهد.
سرانجام مبهم سیاهه انتشار جدید آلودگی
در این میان داشتن لیست و گزارشی از آلایندهها و وضعیت مناطق مختلف میتواند بسیار مفید باشد. برای همین از ابتدای دوره ششم شهرداری تهران شهرداری مکلف شد تا «سیاهه انتشار» آلایندههای هوای پایتخت را آماده کند. موضوعی که هنوز هیچ اقدامی در مورد آن صورت نگرفته است. پیرهادی در این خصوص نیز میگوید: در همین راستا طی برگزاری مناقصات، دانشگاه علم و صنعت به عنوان اجرا کننده و دانشگاه تهران به عنوان ناظر فرآیند اجرایی معرفی شدند. این کار تمام شده و طی چند هفته آینده منتشر خواهد شد؛ این سیاهه انتشار چند ویژگی دارد و به روز شده و علاوه بر آن به علل ثانویه آلودگی هم پرداخته شده است.
بیتوجهی به منابع آلاینده متحرک
وی سپس به نقش مهم کارگاهها، کارخانهها، پالایشگاهها و کلیه واحدهای صنعتی و تجاری در افزایش آلایندهها اشاره کرده و میگوید: این محلها، میتوانند در آلایندگیها نقش داشته باشند و این مسئله در سیاهه انتشار جدید در نظر گرفته شده است. به واسطه نگاه علمی صورت گرفته به همه موارد پرداخته شده است و اکنون به سراغ بحثهای تکمیلی برای سیاهه انتشار بعدی رفتهاند. تمام انتشار آلایندهها در سال ۱۴۰۱ در حدود ۵۳۵ هزار تن بدون احتساب دی اکسید کربن برآورد شده و از این عدد ۴۰۱ هزار تن آلایندگی منابع متحرک و ۱۳۴ هزار تن آلایندگی منابع ثابت بوده است.
به گفته وی، تمام انتشار آلایندهها در سال ۱۴۰۱ در حدود ۵۳۵ هزار تن بدون احتساب دی اکسید کربن برآورد شده و از این عدد ۴۰۱ هزار تن آلایندگی منابع متحرک و ۱۳۴ هزار تن آلایندگی منابع ثابت بوده است.رئیس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای شهر تهران، خاطرنشان کرد: با این حال باید به منابع ثابت توجه ویژه شود و میزان آلایندگی آن در سیاهه انتشار جدید در نظر گرفته شده است؛ متاسفانه طی این سالها صرفا به منابع آلاینده متحرک توجه شده است.
در گزارش جدید سیاهه انتشار به موضوع منابع آلاینده ثابت پرداخته شده است و اشاره شده که نقش این منابع کلیدی است. بسیاری از دستگاههای صنایع که فرسوده میشوند به سمت آلایندگی پیش میروند و باید به سمت نوسازی آنها برویم. در همین راستا، در چند نوبت نامههای مختلفی را برای اجرای قانون هوای پاک به دولت ارسال کردیم و حتما در این خصوص باید اصلاحاتی صورت بگیرد.
