روزنامه هفت صبح، محمد صابری| شاید ظاهر ماجرا، یک بازی رسانهای بهنظر برسد اما گاهی آمار و ارقام حرفهای مهمی برای گفتن دارند. آنچه بهانه گردآوردی این پرونده شد، حاشیههایی است که بهواسطه بازخوانی کارنامه سینمای ایران از منظر ترکیب پرمخاطبترین فیلمها طی چهار دهه گذشته در فضای رسانهای مطرح شده است. فیلم «فسیل» با فروش چشمگیر بالغ بر 120 میلیارد تومانیاش تا همینجا پدیده اکران 1402 بهحساب میآید اما اعطای عنوان «پرفروشترین فیلم تاریخ سینما» به این فیلم برخی را به تکاپو انداخت که جایگاه مهمتر جایگاه «پرمخاطبترین فیلم» است که «فسیل» راه درازی برای کسب این عنوان دارد؛ گزارهای که البته بیراه هم نیست. در پرونده حاضر در یک مرور جزیی و مفصل، سراغ گیشه سینمای ایران طی 40 سال گذشته رفتهایم و درباره «پرمخاطبترین فیلم هر سال» نکاتی را مرور کردهایم؛ در این بازخوانی جذاب با ما همراه شوید.
63) سناتور/ مهدی صباغزاده/ نامعلوم
واقعیت این است که حتی در بخش ثبت آمارهای رسمی سالانه سینمای ایران در سایت وزارت ارشاد هم خبری از آمارهای مربوط به حدفاصل سالهای 57 تا 64 در دست نیست و اطلاعات دقیق و قطعی درباره آنچه در چرخه اکران سینمای ایران در این مقطع گذشته است در دست نیست اما درباره سال 63 که فیلمهای شاخصی همچون «گلهای داوودی» و «تاراج» روانه پرده سینماها شدند و اتفاقا فروش موفقی را هم تجربه کردند، در برخی منابع غیررسمی فیلم «سناتور» ساخته مهدی صباغزاده بهعنوان پرفروشترین فیلم این سال ثبت شده است. به دلیل عدم دسترسی به آمار دقیق اطلاعی از تعداد مخاطبان این فیلم نداریم.
64) عقابها/ ساموئل خاچیکیان/ 2/3میلیون مخاطب
در تمام گزارشهای مرتبط با پرمخاطبترین فیلمهای تاریخ سینمای ایران «عقابها» ساخته ساموئل خاچیکیان یکی از مدعیان اصلی است. فیلمی که سال 64 روانه پرده سینماها شد و توانست بالغ بر 3 میلیون و 246 هزار مخاطب را به سینماها بکشاند. براساس قیمت بلیت آن سال، مجموع فروش فیلم در این سال 29 میلیون تومان بود که برای سال 64 رقمی قابل توجه به حساب میآید. جالب است بدانید در آن دوران همچنان فیلمهای خارجی با استقبال قابل توجهی در سینماها اکران میشدند و در سال 64 فیلم «فرار به سوی پیروزی» با بیش از یک میلیون مخاطب، عنوان پرفروشترین فیلم خارجی را از آن خود کرد.
65) عقابها/ ساموئل خاچیکیان/ 3/2میلیون مخاطب
در دهه 60 و 70، فیلمها برای اکران محدودیت زمانی نداشتند و به همین دلیل کم نیستند فیلمهایی که بیش از یک سال بهصورت مداوم روی پرده باقی ماندند. «عقابها» هم به دلیل استقبال زیاد، همین شرایط را داشت و جالب است بدانید این فیلم در سال دوم اکران عمومی خود هم همچنان با جذب 2 میلیون و 330 هزار نفر مخاطب همچنان عنوان پرمخاطبترین فیلم سال را از آن خود کرد. جالب اینکه در این سال عنوان پرفروشترین فیلم به «گمشده» به کارگردانی مهدی صباغزاده رسید و میتوان نتیجه گرفت «عقابها» بیشتر در شهرستانها و با بلیتهای ارزانقیمت، مخاطبان را به سینما فرامیخوانده است.
66) بگذار زندگی کنم/ شاپور قریب/ 3/3میلیون مخاطب
در سالی که فیلم شاخص «اجارهنشینها» از داریوش مهرجویی با جذب بالغ بر 3 میلیون مخاطب و فروشی در حدود 34 میلیون تومان، فیلم صدرنشین گیشه سینماها از نظر فروش بود، فیلمی از شاپور قریب عنوان پرمخاطبترین فیلم سال را از آن خود کرد! «بگذار زندگی کنم» با بازی مهدی هاشمی و افسانه بایگان در همین سال بیش از 3 میلیون و 320 هزار مخاطب داشت اما مجموع فروش آن 29 میلیون تومان ثبت شده است که بازهم میتوان این تفاوت قیمت نسبت به فیلم «اجارهنشینها» بهرغم داشتن مخاطب بیشتر را به ماجرای درجهبندی فیلمها از سوی وزارت ارشاد و تفاوت قیمت بلیت آنها مرتبط دانست.
67) کانیمانگا/ سیفالله داد/ 5/3میلیون مخاطب
در کنار فیلم «عقابها» فیلم «کانیمانگا» به کارگردانی سیفالله داد را هم در ردیف فیلمهای رکورددار اکران طولانیمدت در سینمای ایران باید قرار داد، فیلمی که براساس اسناد سازمان سینمایی بالغ بر 15 سال گاه بهصورت مستمر و گاهی بهصورت پراکنده در سینماهای کشور در حال اکران بوده است. این فیلم در سال 67 و اولین نوبت اکران خود 5/3میلیون مخاطب را به سینماها کشاند و عنوان پرمخاطبترین فیلم سال را کسب کرد. «پرنده کوچک خوشبختی» با 2 میلیون مخاطب دومین فیلم پرمخاطب این سال است. جالب است بدانید در همین سال در حدود 5/2میلیون مخاطب برای تماشای فیلم هندی «مشعل» به سینما رفتهاند!
68) افق/ رسول ملاقلیپور/ 8/2میلیون مخاطب
در ادامه استقبال از فیلمهایی همچون «عقابها» و «کانیمانگا» در سال 68 هم همچنان مخاطبان سینمای ایران علاقهمند به تماشای فیلمهای دفاعمقدسی بودند و در رقابت با فیلمهای کمدی مانند «روز باشکوه» و «زرد قناری» و یا فیلم کودکانه «گلنار»، این «افق» به کارگردانی رسول ملاقلیپور بود که توانست با جذب 2 میلیون و 750 هزار مخاطب، عنوان پرمخاطبترین فیلم را از آن خود کند. «افق» در حدود 38 میلیون تومان در گیشه فروخت. در بخش اکران فیلمهای خارجی فیلم هندی «مشعل» در این سال هم توانست بیش از 5/1میلیون مخاطب داشته باشد و عنوان پرمخاطبترین فیلم خارجی سینماهای ایران را از آن خود کند.
69) خواستگاری/ مهدی فخیمزاده/ 3/4میلیون مخاطب
فیلم «خواستگاری» به کارگردانی مهدی فخیمزاده را میتوان اولین فیلم کمدی خوشاقبال در سالهای پس از انقلاب دانست که توانست عنوان پرمخاطبترین فیلم سال را از آن خود کند. پیشتر اشاره کردیم که «اجارهنشینها» هرچند پرفروشترین فیلم سال66 بود اما پرمخاطبترین نشد! «خواستگاری» با بازی زندهیاد هادی اسلامی و ثریا قاسمی در این سال توانست بالغ بر 4 میلیون و 300 هزار مخاطب را به سینماها بکشاند و رقم فروش چشمگیر 74 میلیون تومان را در گیشه بهنام خود ثبت کند. «دزد عروسکها» جدیترین رقیب «خواستگاری» در اکران سال 69 بود که با جذب 3 میلیون 700 هزار مخاطب در جایگاه دوم قرار گرفت.
70) عروس/ بهروز افخمی/ 4/4میلیون مخاطب
فیلم «عروس» از اولین فیلمهای پس از انقلاب بود که تابوی نشان دادن چهره بازیگر زن با آرایش را شکست. این فیلم نیکی کریمی و ابوالفضل پورعرب را هم به سینمای ایران معرفی کرد. بهروز افخمی با این فیلم توانست بیش از 4 میلیون و 400 هزار مخاطب را به سینماها بکشاند و عنوان پرمخاطبترین فیلم سال را از آن خود کند. «عروس» از اولین فیلمهای سینمای ایران بود که بیش از 100 میلیون تومان فروش را تجربه کرد. «سفر جادویی» با 5/2میلیون مخاطب اصلیترین رقیب «عروس» در اکران سال 70 بود. «بازگشت گودزیلا» در اکران فیلمهای خارجی با 800 هزار مخاطب صدرنشین بود.
71) دیگه چهخبر؟/ تهمینه میلانی/ 8/2میلیون مخاطب
فرازوفرود آمار مربوط به پرمخاطبترین فیلمهای هر سال میتواند نشانهای از وضعیت عمومی استقبال مخاطبان از سینمای ایران در هر سال هم باشد. در سال 71 فیلم کمدی و فانتزی «دیگه چهخبر؟» به کارگردانی تهمینه میلانی توانست با جذب 2 میلیون و 780 هزار مخاطب و ثبت فروشی بالغبر 99 میلیون تومان، موفقترین فیلم در جذب مخاطب باشد. «جیببرها به بهشت نمیروند» و «گلها و گلولهها» هر یک با جذب بیش از 2 میلیون مخاطب، دو رقیب جدی این فیلم در اکران این سال بودند. فیلم ژاپنی «سایه شوگان» با ثبت رقم قابل توجه 1 میلیون و 300 هزار مخاطب، پرمخاطبترین فیلم خارجی این سال بود.
72) افعی/ محمدرضا اعلامی/ 5/4میلیون مخاطب
در سالی که ابراهیم حاتمیکیا «از کرخه تا راین» را بهعنوان یکی از محبوبترین فیلمهای خود روانه پرده سینماها کرد و نزدیک به 2 میلیون مخاطب را هم به سینماها کشاند این فیلم سینمایی «افعی» به کارگردانی محمدرضا اعلامی بود که با درخشش جمشید هاشمپور توانست بیش از 5/4میلیون مخاطب را به سینماها بکشاند و عنوان پرمخاطبترین فیلم سال را از آن خود کند. فروش «افعی» در گیشه هم به مرز 200 میلیون تومان رسید تا یک اتفاق ویژه را رقم بزند. جالب اینکه فیلم «قافله» هم با نقشآفرینی جمشید هاشمپور 5/2میلیون مخاطب داشت و در جایگاه دوم جدول پرمخاطبهای این سال قرار گرفت.
73) کلاه قرمزی و پسرخاله/ ایرج طهماسب/ 3/4میلیون مخاطب
این برای اولینبار بود که یک فیلم به نمایندگی از سینمای کودک صدرنشین فهرست پرمخاطبترین فیلم سال سینمای ایران میشد. فیلم سینمایی «کلاه قرمزی و پسرخاله» به کارگردانی ایرج طهماسب، به پشتوانه محبوبیت این کاراکترها در تلویزیون توان در اکران سال 73 بالغ بر 4 میلیون و 300 هزار مخاطب را به سینماها بکشاند و فروش گیشهای خود را هم به مرز 300 میلیون تومان نزدیک کند. جریان محبوبیت جمشید هاشمپور اما همچنان ادامه دارد و فیلم «نیش» در این سال با بیش از 5/2میلیون مخاطب جایگاه دوم را در جدول از آن خود کرده است. «همسر» با 2 میلیون مخاطب در جایگاه سوم است.
74) پرواز از اردوگاه/ حسن کاربخش/ 1/3میلیون مخاطب
تنها با معجزه محبوبیت جمشید هاشمپور میتوان صدرنشینی یک فیلم دفاعمقدسی از کارگردانی نهچندان شناختهشده در میانه دهه 70 را در جدول فروش سالانه سینمای ایران توجیه کرد. «پرواز از اردوگاه» ساخته حسن کاربخش در سال 74 بیش از 3 میلیون و 100 هزار مخاطب داشت. استقبال از این فیلم در شرایطی بود که ایرج قادری هم بعد از سالها با «میخواهم زنده بمانم» به سینما بازگشته بود و اتفاقا بالغ بر 5/2میلیون مخاطب را هم به سینماها جذب کرد. نکته جالب اینکه «کلاه قرمزی و پسرخاله» در دومین سال اکران، جایگاه سوم را در جدول پرمخاطبترین فیلمهای سال 74 از آن خود کرد.
75) خواهران غریب/ کیومرث پوراحمد/ 2/3میلیون مخاطب
یکی از خاطرهسازترین یادگارهای زندهیاد کیومرث پوراحمد همین فیلم «خواهران غریب» است که با نقشآفرینی درخشان خسرو شکیبایی و موسیقی مسحورکننده ناصر چشمآذر با استقبال ویژه مخاطبان در سال 75 مواجه شد و بیش از 2 میلیون و 300 هزار مخاطب را به سینماها کشاند و 370 میلیون تومان هم فروخت. سلطنت جمشید هاشمپور در گیشه اما همچنان ادامه دارد و در این سال هم فیلم «گروگان» با نقشآفرینی او بیش از 5/1میلیون مخاطب داشته و در جایگاه دوم پرمخاطبترین فیلمهای سال قرار گرفته است. «تجارت» مسعود کیمیایی هم در این سال 5/1میلیون مخاطب داشت و با کمی فاصله در جایگاه سوم قرار گرفت.
76) آدم برفی/ داوود میرباقری/ 5/4میلیون مخاطب
قبل از «آدم برفی» باید به فیلم دوم و سوم جدول پرمخاطبترین فیلمهای سال 76 اشاره کنیم؛ فیلمهای «عقرب» و «جوانمرد» که در مجموع بیش از 3 میلیون مخاطب داشتند و وجه اشتراکشان هم یک چیز بود؛ نقشآفرینی جمشید هاشمپور! او همچنان محبوبترین بازیگر سینمای ایران در میانه دهه 70 است. اما فیلم جسورانه داوود میرباقری با استقبال بیشتری مواجه شد و نام «آدم برفی» با استقبال 4 میلیون و 470 هزار نفر، بهعنوان پرمخاطبترین فیلم سینمای ایران در سال 76 ثبت شده است. فیلم هندی «گایال» هم در این سال نزدیک به یک میلیون مخاطب داشت و پرمخاطبترین فیلم خارجی در اکران سینما شد.
77) مرد عوضی/ محمدرضا هنرمند/ 8/3میلیون مخاطب
از منظر شرایط سیاسی و اجتماعی آن ایام احتمالا باید «آژانس شیشهای» ابراهیم حاتمیکیا را مهمترین فیلم اکرانشده در سال 77 بدانیم اما در حالی که این فیلم حاتمیکیا در حدود یک میلیون و 300 هزار مخاطب داشت، کمدی جسورانه محمدرضا هنرمندان با هنرنمایی پرویز پرستویی و فاطمه معتمدآریا، بالغ بر 3 میلیون و 800 هزار مخاطب را به سینماها کشاند تا نام «مرد عوضی» بهعنوان پرمخاطبترین فیلم این سال ثبت شود. این فیلم با فروش 850 میلیون تومانی فاتح گیشه هم بود. فیلم جذاب و خاطرهساز «یاسهای وحشی» هم در همین سال با 2 میلیون مخاطب جایگاه دوم جدول پرمخاطبها را از آن خود کرد.
78) قرمز/ فریدون جیرانی/ 3 میلیون مخاطب
در ایام پس از دوم خرداد 76 سینماگران رغبت ویژهای برای پرداختن به سوژههای ملتهب پیدا کردند. در همین مقطع بود که فریدون جیرانی هم سراغ «قرمز» رفت تا با هنرنمایی محمدرضا فروتن و هدیه تهرانی یکی از موفقترین فیلمهای اجتماعی آن سالها را روانه پرده سینماها کند. «قرمز» با جذب بیش از 3 میلیون مخاطب و گیشه 800 میلیون تومانی صدرنشین فهرست پرمخاطبهای سال شد. «دو زن» رقیب جدی «قرمز» بود که آن هم بیش از 3 میلیون مخاطب داشت و با فاصلهای خیلی کم در رتبه دوم قرار گرفت. نکته جالب اکران 78 اینکه در میان 10 فیلم پرفروش سال، فیلمهای کمدی هیچ سهمی نداشتهاند!
79) شوکران/ بهروز افخمی/ 7/2میلیون مخاطب
در ادامه اقبال فیلمسازان به سوژههای ملتهب، بهروز افخمی در سال 79 «شوکران» را با سوژه ازدواج موقف روانه پرده سینماها کرد. بیش از 2 میلیون 700 هزار مخاطب در سینما به تماشای آن نشستند. این دومین سالی بود که فیلمی با نقشآفرینی هدیه تهرانی صدرنشین گیشه میشد و وقتی در رتبه دوم فیلمهای امسال با نام «دستهای آلوده» از دیگر فیلمهای این بازیگر مواجه میشویم، میتوانیم نتیجه بگیریم تهرانی در این مقطع از بازیگران تعیینکننده در گیشه بوده است. همچنان فیلمهای اجتماعی پیشتاز هستند و موفقترین فیلم کمدی این سال «عینک دودی» است که رتبهای بهتر از رتبه ششم در جدول فروش را کسب نکرد!
80) مریم مقدس/ شهریار بحرانی/ 8/1میلیون مخاطب
اگر نگاه آماری به سیر سال به سال تعداد مخاطبان فیلمهای پرمخاطب در سال داشته باشیم، باید اذعان کنیم سینمای ایران در سال 80 با ریزش محسوس مخاطبان مواجه بوده است. آمار مجموع 33 میلیون مخاطب سینما در سال 79 به حدود 21 میلیون نفر در این سال رسیده و طبیعی است که در این شرایط فیلم «مریم مقدس» شهریار بحرانی، تنها با یک میلیون و 800 هزار مخاطب عنوان پرمخاطبترین فیلم سال را از آن خود کند. «آواز قو» با 5/1میلیون مخاطب جایگاه دوم را در جدول فروش این سال داشت. «پارتی» و «سگکشی» از دیگر فیلمهای شاخص اکرانشده در این سال بودهاند.
81) کلاه قرمزی و سروناز/ ایرج طهماسب/ 5/1میلیون مخاطب
سیر نزولی تعداد مخاطبان سینمای ایران همچنان ادامه دارد و از 21 میلیون سال 80 به 18 میلیون نفر در سال 81 رسیده است! در چنین شرایطی فیلم «کلاه قرمزی و سروناز» هم تنها با 5/1 میلیون مخاطب موفق شد عنوان پرمخاطبترین فیلم سینمای ایران را از آن خود کند. «من ترانه 15 سال دارم» هم با یک میلیون و 400 هزار مخاطب جایگاه دوم را در فهرست فروش این سال از آن خود کرده است. در رتبههای بعدی هم فیلمهای شاخصی چون «نان، عشق و موتور هزار»، «زندان زنان» و «شام آخر» قرار گرفتهاند تا مشخص شود همچنان فیلمهای اجتماعی اقبال بیشتری در گیشه دارند.
82) توکیو بدون توقف/ سعید عالمزاده/ 3/1میلیون مخاطب
از سال 81 به 82 بازهم آمار مربوط به مجموع مخاطبان سینمای ایران با کاهش چشمگیری مواجه شد و ریزش بیش از 5 میلیون نفر را تجربه کرد! در این سال مجموعا 13 میلیون ایرانی به سینما رفتند که از این تعداد یک میلیون و 300 هزار نفر به تماشای فیلم «توکیو بدون توقف» با نقشآفرینی مهران مدیری نشستند و این فیلم را به پرمخاطبترین فیلم این سال تبدیل کردند. در رتبههای بعدی هم فیلمهای «عروس خوشقدم»، «دنیا» و «دختر ایرونی» قرار گرفته تا شاهد نشانههایی از قدرت گرفتن جریان کمدیهای بفروش در گیشه باشیم؛ فیلمهایی که شاید فروش خوبی داشته باشند اما مخاطبان کمتری دارند!
83) کما/ آرش معیریان/ 9/1میلیون نفر
در این سال در حدود 5/16 میلیون نفر به سینما رفتند تا آمار کلی مخاطبان سینمای ایران بهبود پیدا کند اما همان انتظاری که از قدرت گرفتن کمدیهای بفروش میرفت، رقم خورد. فیلم «کما» به کارگردانی آرش معیریان با جذب یک میلیون و 900 هزار مخاطب توانست عنوان پرمخاطبترین فیلم سال را از آن خود کند. البته این جایگاه را در حالی به دست آورد که رقیب مهمش یعنی «مارمولک» خیلی زود از پرده سینماها پایین کشیده شد. فیلم جنجالی کمال تبریزی در همان بازه زمانی کوتاه اکران در حدود یک میلیون و 600 هزار مخاطب را به سینماها کشاند و در جایگاه دوم قرار گرفت.
84) شارلاتان/ آرش معیریان/ 3/1میلیون نفر
کمدیهای بفروش راه و رسم فتح گیشه را یاد گرفتند و اینگونه برای دومین سال پیاپی آرش معیریان عنوان پرمخاطبترین فیلم سال را از آن خود کرد. «شارلاتان»، بیش از یک میلیون و 300 هزار مخاطب را به سینماها کشاند. اما این فیلم رقابت تنگاتنگی با تازهترین ساخته ایرج قادری هم داشت و عنوان پرفروشترین فیلم سال را به «آکواریوم» واگذر کرد. «شاخه گلی برای عروس»، «مجردها» و «عروس فراری» از دیگر فیلمهای پرمخاطب این سال هستند که به خوبی ذائقه مخاطبان سینمای ایران در آن مقطع را نشان میدهند! فیلمهای مهمی چون «خیلی دور خیلی نزدیک» و «چهارشنبهسوری» در همین سال اکران شدند.
85) آتشبس/ تهمینه میلانی/ 9/1میلیون مخاطب
حضور زوج بازیگر محمدرضا گلزار و مهناز افشار، در فیلمهای بفروش آن سالها جواب داده بود و شاید به همین دلیل تهمینه میلانی برای ساخت فیلم کمدی اما روانشناسانه خود سراغ همین زوج رفت. «آتشبس» با فروشی بالغ بر یک میلیارد و 600 میلیون تومان که رقمی چشمگیر در میانه دهه 80 بود، توانست یک میلیون و 900 هزار مخاطب را به سالن سینما بکشاند و عنوان پرمخاطبترین فیلم سال را کسب کند. جالب اینکه در رتبه دوم پرمخاطبترین فیلمهای این سال «میم مثل مادر» با یک میلیون مخاطب قرار گرفته است. سهم ایرج طهماسب با «زیر درخت هلو» هم چیزی در حدود 950 هزار مخاطب بود.
86) اخراجیها/ مسعود دهنمکی/ 8/1میلیون مخاطب
واقعیت این است که براساس آمار رسمی در اکران سال 86 تفاوت میان تعداد مخاطب دو فیلم «اخراجیها» و «توفیق اجباری» آنقدر ناچیز است که باید هر دو را در جایگاه پرمخاطبترین فیلم سال قرار دهیم. دو فیلم با اندکی اختلاف، بیش از یک میلیون و 800 هزار مخاطب داشتهاند. جایگاههای بعدی را اما «کلاهی برای باران» و «کلاغپر» با حدود یک میلیون مخاطب، به نمایندگی از کمدیهای پویافیلمی از آن خود کردهاند! فیلم خشن «پارکوی» با جذب 900 هزار مخاطب عملکرد قابل توجهی در اکران سال 86 داشته است. «خون بازی»، «رئیس» و «روز سوم» از دیگر فیلمهای مهم این سال به حساب میآیند.
87) چارچنگولی/ سعید سهیلی/ 3/1میلیون مخاطب
سعید سهیلی در سال 86 فیلم «چهارانگشتی» را اکران کرد که فیلمی جدی با روایتی پیچیده بود اما با جذب 150 هزار مخاطب شکست خورد. سهیلی در واکنشی عجیب، برای اکران سال بعد «چارچنگولی» را ساخت تا به گفته خودش ثابت کند ساختن فیلم بفروش را هم بلد است! همین هم شد و «چارچنگولی» با بازی جواد رضویان و رضا شفیعیجم با استقبال یک میلیون و 300 هزار نفر، پرمخاطبترین فیلم سال شد! «دایره زنگی» با یک میلیون و 200 هزار مخاطب در جایگاه دوم قرار گرفت و پویافیلمیها هم با حضور «زنها فرشتهاند» در جایگاه سوم تلاش کردند سهم خود از گیشه را حفظ کنند!
88) اخراجیها2/ مسعود دهنمکی/ 3/5 میلیون مخاطب
در حالی که مجموع تعداد مخاطبان سینما از سال 87 تا 88 تغییر چندان زیادی نداشت و تنها با 3 میلیون افزایش به 18 میلیون نفر رسید؛ تعداد مخاطبان پرمخاطبترین فیلم سال، جهشی چندبرابری پیدا کرد و این اتفاق ویژهای بود که «اخراجیها2» رقم زد. فیلم مسعود دهنمکی با اتکا به محبوبیت قسمت اول، بالغبر 5 میلیون و 300 هزار نفر را به سینماها کشاند. این رقم زمانی حائز اهمیت میشود که بدانیم دومین فیلم جدول اکران 88 یعنی «خروس جنگی» تنها یک میلیون مخاطب داشته است و فیلم مهم اصغر فرهادی یعنی «درباره الی» هم در اکران این سال 880 هزار نفر را به سینماها کشاند.
89) ملک سلیمان/ شهریار بحرانی/ 3/1میلیون نفر
در اتفاقی قابل تأمل در دومین سالی که فیلمی از شهریار بحرانی صدرنشین گیشهها شده است، باز هم مجموع آمار مخاطبان سینمای ایران افتی فاحش داشته است! در سال 89 تنها 11 میلیون ایرانی به سینما رفتند که در قیاس با تعداد 18 میلیون مخاطب سال قبلتر، کاهشی عجیب و غیرمنتظره را نشان میدهد. از این تعداد یک میلیون و 300 هزار نفر به تماشای «ملک سلیمان» نشستند تا بعد از «مریم مقدس» فیلم دیگری از بحرانی، عنوان پرمخاطبترین فیلم سال را به دست بیاورد. «پوپک و مشماشالله» و «افراطی» هم با کمتر از یک میلیون مخاطب، رتبه دوم و سوم جدول را اشغال کردهاند.
90) اخراجیها3/ مسعود دهنمکی/ 2/2میلیون نفر
هر چند در فرآیند سریسازی دهنمکی قسمت سوم «اخراجیها» یک شکست برایش بود اما بازهم در قیاس با دیگر فیلمهای سال 90 توانست مخاطبان بیشتری را به سمت خود جلب کند و در حدود 2 میلیون و 200 هزار نفر به تماشای آن نشستند تا پرمخاطبترین فیلم سال 90 شود. رتبه دوم جدول اکران این سال را فیلم «ورود آقایان ممنوع» با یک میلیون و 800 هزار مخاطب دارد و فیلم مهم و اسکاری «جدایی نادر از سیمین» اصغر فرهادی که رقیب اصلی «اخراجیها3» در اکران هم محسوب میشد، با یک میلیون و 100 هزار مخاطب در جایگاه سوم فیلمهای پرمخاطب سال 90 قرار گرفته است.
91) کلاه قرمزی و بچه ننه/ ایرج طهماسب/ 5/1میلیون مخاطب
در سال 91 باردیگر تعداد مخاطب یکساله سینمای ایران با افتی شدید به مرز 10 میلیون نفر میرسد! در این سال بازگشت ایرج طهماسب و عروسکهای دوستداشتنیاش با بیشترین اقبال در اکران مواجه شدند و یک میلیون و 460 هزار نفر را به سینماها کشاندند. در فضای سیاستزده آن روزها، فیلم «قلادههای طلا» هم توانست با جذب 900 هزار مخاطب، در جایگاه دوم جدول پرمخاطبترین فیلمهای سال قرار بگیرد. «خوابم میآد» رضا عطاران هم با 700 هزار مخاطب در رتبه سوم قرار گرفت. «گشت ارشاد» و «من مادر هستم» اما فیلمهای بعدی در جدول هستند که تعداد مخاطبانشان حتی به 500 هزار نفر هم نرسیده است!
92) رسوایی/ مسعود دهنمکی/ 960 هزار مخاطب
در ادامه سیر نزولی تعداد کل مخاطبان سینما، در سال 92 این آمار بالاخره از 10 میلیون نفر هم کمتر شد. تنها 5/9 میلیون ایرانی در طول این سال به سینما رفتند! احتمالا به همین دلیل هم در اتفاقی قابلتأمل فیلمی با کمتر از یک میلیون مخاطب، توانست عنوان پرمخاطبترین فیلم سال را کسب کند! مسعود دهنمکی با «رسوایی» نتوانست تجربههای موفق خود در جذب مخاطب را تکرار کند اما با 960 هزار مخاطب بازهم صدرنشین اکران سال شد. دومین فیلم پرمخاطب سال «هیس دخترها فریاد نمیزنند» با 830 هزار مخاطب بود و آمار مخاطبان سومین فیلم یعنی «تهران 1500» تنها 380 هزار نفر بود!
93) شهر موشها2/ مرضیه برومند/ 3/2میلیون مخاطب
روند نزولی تعداد مخاطبان سالانه، در این سال تقریبا متوقف شد و مجموع مخاطبان سینما در طول یک سال به رقم 13 میلیون نفر نزدیک شد. از این تعداد، دنبالهسازی مرضیه برومند برای یکی از موفقترین فیلمهای کارنامه خود و کل سینمای کودک یعنی «شهر موشها» با استقبال 2 میلیون و 300 هزار نفر مواجه شد تا «شهر موشها2» عنوان پرمخاطبترین فیلم سال 93 را از آن خود کند. «طبقه حساس»، «آتشبس2» و «معراجیها» سه فیلم کمدی رقیب این فیلم بودند که تعداد مخاطبان هیچیک از مرز یک میلیون نفر هم عبور نکرد. «فرش قرمز»، «چ» و «شیار 143» از دیگر فیلمهای شاخص این سال بود.
94) محمد رسولالله(ص)/ مجید مجیدی/ 5/2میلیون مخاطب
در همان سالی که «نهنگ عنبر» بهواسطه شوخیهای خندهدارش با خاطرات دهه 60 حسابی مورد توجه قرار گرفت و انیمیشن سینمایی «شاهزاده روم» هم اتفاق متفاوتی را در زمینه سینمای کودک رقم زد، این فیلم پرهزینه و پرسروصدای مجید مجیدی بود که به پشتوانه تبلیغات فراگیر توانست بیشترین مخاطب را به سالنهای سینمای بکشاند. فیلم «محمد رسولالله(ص)» با 2 میلیون و 460 هزار مخاطب، پرمخاطبترین فیلم سال شد و بعد از آن «نهنگ عنبر» با یک میلیون و 200 هزار نفر در جایگاه دوم قرار گرفت. «شاهزاده روم» هم در اتفاقی غیرمنتظره با جذب 800 هزار مخاطب، بهعنوان یک انیمیشن جایگاه سوم را از آن خود کرد.
95) من سالوادور نیستم/ منوچهر هادی/ 4/2 میلیون مخاطب
مجموع مخاطبان یکساله در این سال با جهشی غیرمنتظره مواجه شد. حضور بیش از 25 میلیون مخاطب در سالنهای سینما یعنی افزایشی تقریبا دو برابری نسبت به سال قبل که در نوع خود قابل تأمل است. در این سال «فروشنده» اصغر فرهادی با فروشی نزدیک به 16 میلیارد تومان پرفروشترین فیلم سال شد اما عنوان پرمخاطبترین فیلم را «من سالوادور نیستم» با 2 میلیون و 400 هزار مخاطب از آن خود کرد. فیلم فرهادی با اختلافی اندک و با 2 میلیون و 200 هزار مخاطب در جایگاه دوم قرار گرفت. دلیل این اتفاق هم اسقبال بیشتر مخاطبان شهرستانی با بلیت ارزانتر، از فیلم منوچهر هادی بود.
96) نهنگ عنبر2/ سامان مقدم/ 7/2میلیون مخاطب
در این سال همچنان حال عمومی سینماها قابل قبول بود و رقم 22 میلیون نفر بهعنوان آمار مجموع مخاطبان سینمای ایران ثبت شده است. فیلم سینمایی «نهنگ عنبر2» در این سال توانست با جذب 2 میلیون و 670 هزار نفر به سالنهای سینمایی عنوان پرمخاطبترین فیلم سال را از آن خود کند. اصلیترین رقیب این فیلم هم «آینه بغل» منوچهر هادی بود که با اختلافی بسیار اندک و در حالی که 2 میلیون و 650 هزار مخاطب داشت، در جایگاه دوم قرار گرفت. در این سال گیشه سینماها بهطور کامل در تسخیر فیلمهای کمدی بود و در ترکیب 5 فیلم بالای جدول هیچ فیلم غیرکمدیای بهچشم نمیخورد.
97) هزارپا/ ابوالحسن داوودی/ 2/4میلیون نفر
سیر صعودی اقبال مخاطبان به سینمای ایران آمار کلی مخاطبان را در سال 97 به 28 میلیون نفر رساند و مهمتر از آن تعداد مخاطبان پرمخاطبترین فیلم سال هم باردیگر از مرز 4 میلیون نفر عبور کرد. فیلم «هزارپا» به کارگردانی ابوالحسن داوودی با درخشش رضا عطاران و جواد عزتی گیشه سینماها را تسخیر کرد علاوهبر ثبت رکورد فروش 38 میلیارد تومانی، با 4 میلیون 200 هزار مخاطب عنوان پرمخاطبترین فیلم سال را هم از آن خود کرد. نکته جالب اکران این سال حضور فیلم «لاتاري» و «به وقت شام» هر یک با حدود 5/1میلیون مخاطب، در میان فیلمهای صدر جدول پرمخاطبترین فیلمهای سال است.
98) مطرب/ مصطفی کیایی/ 3/3میلیون مخاطب
سیطره فیلمهای کمدی در گیشه همچنان ادامه دارد و در سال 98 هم این مصطفی کیایی است که با بهرهگیری از فرمولهای جوابپسداده سالهای اخیر توانست «مطرب» را روانه پرده سینماها کند. این فیلم با جذب 3 میلیون و 290 هزار نفر به سینماها عنوان پرمخاطبترین فیلم سال را کسب کرد. در کنار این فیلم مسعود اطیابی هم با «تگزاس2» بیش از 2 میلیون و 400 هزار مخاطب را به سینماها کشاند تا جایگاه دوم را از آن خود کند. فیلم «متری شیش و نیم» سعید روستایی هم با اتکا به حضور ستارههایش توانست بهعنوان یک فیلم غیرکمدی در ترکیب سه فیلم پرمخاطب سال قرار بگیرد.
99) شنای پروانه/ محمد کارت/ 200 هزار نفر
شوک کرونا چنان بلایی بر سر سینمای ایران آورد که مجموع مخاطبان سالانه سینما از بالای 26 میلیون نفر در سال 98 به 623 هزار نفر در سال 99 رسید! این یک تراژدی به تمام معنا بود. در شرایطی که در بخش عمدهای از روزهای سال همه سینماها تعطیل بود و در روزهای فعالیت هم مخاطبان از حضور در سالنهای سینما هراس داشتند، فیلم سینمایی «شنای پروانه» محمد کارت روانه پرده شد و توانست 200 هزار نفر را به سینماها بکشاند. این یکی از غریبترین آمارها برای ثبت عنوان پرمخاطبترین فیلم سال است. کمدی «خوب بد جلف» هم در این سال در حدود 100 هزار نفر مخاطب داشت.
00) دینامیت/ مسعود اطیابی/ 5/2 میلیون مخاطب
در فرآیند احیای سینمای ایران، در سال 1400 تعداد مخاطبان سالانه سینما به مرز 7 میلیون نفر رسید تا صاحبان آثار باردیگر به گیشه سینماها امیدوار شوند. در این سال و در شرایطی که هنوز فعالیت سینماها به روال عادی بازنگشته بود، مسعود اطیابی «دینامیت» را بعد از چند سال توقیف روانه پرده کرد و توانست 2 میلیون و 580 هزار نفر را به سینماها بکشاند و فروش 58 میلیارد تومانی را هم در گیشه به نام خود ثبت کند. «گشت 3» با نزدیک به 2 میلیون مخاطب دومین فیلم پرمخاطب این سال بود و «قهرمان» اصغر فرهادی با 500 هزار مخاطب در جایگاه سوم قرار گرفت.
01) انفرا دی/ مسعود اطیابی/ 4/2 میلیون نفر
مجموع مخاطبان سینمای ایران با افزایش 100درصدی نسبت به سال 1400 در سال 1401 از مرز 14 میلیون نفر عبور کرد. اطیابی در این سال هم حضوری پرقدرت و البته تعیینکننده در چرخه اکران داشت. «انفرادی» با جذب 2 میلیون و 400 هزار مخاطب عنوان پرمخاطبترین فیلم سال را از آن خود کرد اما اطیابی رتبه دوم را هم به فیلمساز دیگری نداد و «بخارست» با یک میلیون و 600 هزار مخاطب، دومین فیلم پرمخاطب سال شد. «سگبند» مهران احمدی با یک میلیون و 300 هزار مخاطب، در جایگاه سوم فیلمهای پرمخاطب قرار گرفت. «ملاقات خصوصی» از فیلمهای غیرکمدی اما موفق این سال بود.
02) فسیل/ کریم امینی/ 8/2 میلیون مخاطب
ابراهیم عامریان که در مقام تهیهکننده طی سه سال گذشته با مسعود اطیابی عملکرد بسیار موفقی در گیشه داشت، امسال با سرمایهگذاری بر روی کارگردانی نهچندان شناختهشده، پدیده اکران 1402 را روانه پرده سینماها کرده است. «فسیل» هر چند بهعنوان اولین فیلم باشگاه 100 میلیاردیهای سینمای ایران شناخته میشود و عنوان پرفروشترین فیلم تاریخ سینمای ایران را از آن خود کرده ولی مرور کلی آمار ارائه شده در همین گزارش، نشان میدهد او برای کسب عنوان معتبرتر پرمخاطبترین فیلم سینمای ایران، رقبای قدری پیش روی خود دارد! «فسیل» تا اینجا 2 میلیون و 800 هزار مخاطب داشته و استقبال از آن ادامه دارد.
