روزنامه هفت صبح، احمد رنجبر | ششمین رئیس صدا و سیما در حالی کارش را آغاز کرد که انتقادها نسبت به عملکرد این سازمان به اوج رسیده بود. پیمان جبلی از همان روزهای نخست سعی کرد شیوهای متفاوت پیش بگیرد. از همین رو بود که بارها از وضعیت نهچندان خوب تلویزیون گله کرد و قول ایجاد تحول داد. جبلی از بدنه تلویزیون است که کارش را از سطوح پایین شروع کرد و به مسئولیتهایی چون معاونت برون مرزی رسید. این سابقه نشان میدهد او نسبت به فضای رسانه بیگانه نیست و برایش «محتوا» بر مسائل فنی ارجحیت دارد. حالا که یک سال از مسئولیت او در عالیترین پست صدا و سیما میگذرد، مهمترین سوال این است که سیمای تلویزیون چه تفاوتی نسبت به قبل دارد؟ تغییرات بهویژه در ساختار محسوس است.
اما از نظر کیفی هنوز فاصلهای زیاد تا رسیدن به نقطه مطلوب دیده میشود. خود او 28 مرداد امسال روی آنتن زنده شبکه خبر گفت:« شاید هنوز به میانه راه هم در حوزه سیاستهای تحولی نرسیدهایم.» این واقعبینی نقطه مثبت کارنامه جبلی است اما مخاطب فارغ از هر حرف و بحثی، چشم به شبکهها دوخته و خواستار محتوای جذاب و آموزنده است؛ چیزی که در یک سال اخیر به ندرت در تلویزیون شاهدش بودیم. در گزارش امروز 10 اتفاق یک سال ریاست جبلی مرور شده؛ مواردی چون راهاندازی ایمیل برای ارتباط مستقیم با مخاطب، افزایش 56 درصدی بودجه صدا و سیما و … هم نکاتی است که نباید از یاد برد.
سریالها
ماجرا چه بود؟ یکی از مهمترین ابزارهای جذب مخاطب، سریالهای باکیفیت هستند. کما اینکه در دورههای مختلف آثاری درخور روی آنتن رفتند و «خیابان خلوتکن» لقب گرفتند. پیمان جبلی بارها به اهمیت ساخت سریالهای باکیفيت اشاره کرده است: «اهمیتی که حوزه نمایشی دارد شاید کمتر حوزهای از حوزههای پیام از آن برخوردار است. عمده تمرکز دوره جدید از زمانی که مدیریت سازمان تغییر کرده بر روی این حوزه است.» با اینحال در روزهای ابتدایی حضور جبلی خبری منتشر کردیم که او دستور توقف 15 سریال را صادر کرده است. در میان آنها نام چهرههایی چون سیروس مقدم، حامد عنقا، محمدمهدی عسگرپور، سعید مطلبی، بهرنگ توفیقی و ایرج محمدی دیده میشد.
چه اتفاقی رقم خورد؟ چهرههایی که نام برده شد قرار بود برای نوروز و رمضان سریال بسازند. این اتفاق رخ نداد و نوبت به سریالهای «خداداد» و «دردسر شیرین» رسید. این سریالها جزو محصولاتی هستند که در دوره جدید ساخته شدند اما فاقد کیفیت هستند. جبلی از ساخت 100 سریال خبر داده بود و گفته بود بهزودی ثمره آنها را خواهید دید. عجالتا وضعیت سریالهای سیما خوب نیست و همچنان باید منتظر ماند. مواردی چون «مستوران» و «زیرخاکی» که از معدود آثار موفق امسال بودند هم محصول دوران قبل هستند.
نکته ویژه: چندی پیش معاون سیما مرکز سیمر را برای تحول در آثار نمایشی تاسیس کرد.
برنامهها
ماجرا چه بود؟ «در برنامهسازی، محتوا باید بر کمیت و جذابیت برنامهها اولویت پیدا کند.» این نقلقول رئیس صداوسیما در اولین نشست «افق تحول» است که نشان از دغدغه او در حوزه برنامهسازی دارد. جبلی میداند یکی از نیازهای مبرم سیما، برنامههای پرمحتوا و در عین حال سرگرمکننده است. کما اینکه برنامهای چون «دو قدم مانده به صبح» در عین برخورداری از محتوای خوب، دارای جذابیت بود و مورد اقبال قرار گرفت.
چه اتفاقی رقم خورد؟ در یک سال گذشته برنامههای روتین و مناسبتی زیادی روی آنتن رفتهاند اما معدودی از آنها موفق بودهاند. مواردی چون «عصر جدید»، «خندوانه»، «دورهمی»، «تهمتن» و… محصول مدیریت قبل هستند. در یک سال اخیر اما هیچ برنامهای که خاص و عام را با خود همراه کند، به آنتن راه نیافته است. در این میان «شیوه» شبکه چهار یک استثناست که در واکنش به اتفاقات اخیر کشور، موضعی متفاوت گرفت و پرچمدار مرجعیت تلویزیون شد. اگر بخواهیم بهطور جزئیتر به کنداکتور نگاه کنیم باید به برنامه «هزاره شعر» شبکه چهار اشاره کرد که هم پرمحتواست و هم جذاب. با این حال، جای برنامههایی که دربرگیرنده هنرهای دیگر باشند، خالی است.
نکته ویژه: توجه به محتوا لازم است اما نباید برنامههای صرفا سرگرمکننده را از یاد برد. مخاطب به آرامش و فراغبال هم نیاز دارد!
چهرهها
ماجرا چه بود؟ مجریان و برنامهسازان شاخص، برگ برنده تلویزیون هستند و از همینرو یکی از پرسشهای ثابت از پیمان جبلی همواره این بوده که چهرهها در دوره جدید مدیریتی چه وضعیتی خواهند داشت؟ مشخصا نام عادل فردوسیپور، ایرج طهماسب، رضا عطاران و… به میان آمده است. در یک سال گذشته شایعههای حذف سروش صحت، رامبد جوان و مهران مدیری هم به گوش خورده.
چه اتفاقی رقم خورد؟ بیشترین صحبتهای جبلی درباره بازگشت عادل فردوسیپور در مقام مجری و گزارشگر به تلویزیون بوده است. او در روزهای نخست به صراحت از وقوع این اتفاق گفت اما سوم خرداد در جمع دانشجویان دانشگاه شریف بهگونهای دیگر سخن صحبت کرد: «فکر میکنند با یک امضای طلایی جبلی درست میشود اما اینگونه نباید دید. بحث دوطرفه است. او هم باید قواعد دوطرفه را بپذیرد.» او بهطور ضمنی بر حذف سروش صحت از «کتابباز» صحه گذاشت. درباره شایعه حذف مهران مدیری و رامبد جوان اما رئیس شبکه نسیم دست به تکذیب زد. این ماجرا متعلق به دورهای بود که حاشیه جدید مدیری رقم نخورده بود و حالا ماجرا شکلی تازه پیدا کرده است. جبلی درباره ایرج طهماسب و رضا عطاران هم گفت که آنها خط نخوردهاند.
نکته ویژه: جبلی روز 18 اردیبهشت امسال در مصاحبه با مهر گفت: «چیزی بهنام ممنوعالکاری در صداوسیما وجود ندارد.»
شبکهها
ماجرا چه بود؟ یکی از انتقادات مشترک به تلویزیون، تعدد شبکهها و موازیکاری آنهاست. پیمان جبلی در راستای ایجاد تحول، ضمن بازتعریف ماموریت شبکهها، اقدام به حذف برخی از آنها کرده.
چه اتفاقی رقم خورد؟ نخستین تغییر چشمگیر شبکهها، اسفند سال پیش در بخشهای خبری رخ داد. حذف بخش خبری ۲۲:۳۰ شبکه دو و پخش بخشهای خبری ساعت ۸، ۱۴ و ۲۱ بهصورت همزمان از شبکههای یک و خبر از اصلیترین تحولات محسوب میشود. این اتفاق در راستای طرح همافزایی با هدف کاهش هزینهها و استفاده بهینه از امکانات رقم خورد. مرداد امسال هم شبکههای تلویزیونی «شما» و «ایرانکالا» در راستای آنچه «بیشتر دیده شدن برنامههای شاخص» عنوان شده است، از آنتن تلویزیون حذف شدند. از آنسو گفته میشد شبکه سلامت هم در آستانه تعطیلی است که این اتفاق رخ نداد.
نکته ویژه: در دوره ریاست محمد سرافراز طرح ادغام شبکهها آغاز شد اما عبدالعلی علیعسگری بار دیگر شیوه گذشته را پیش گرفت و شبکههای حذف شده به آنتن بازگشتند. اقدام جبلی در راستای چابکسازی تلویزیون قابلتحسین است اما ایراد جایی است که شبکهها فاقد محتواهای کافی هستند. در این میان شبکه خبر سعی میکند متفاوت از قبل گام بردارد که در چند بزنگاه موفق بوده و در چند مورد، انتقادهای فزاینده بهخود دیده است.
چالشها
ماجرا چه بود؟ رئیس سازمان صداوسیما در یک سال اخیر، با چالشهای متعددی مواجه بوده است. ازجمله هک تلویزیون، ماجرای حقپخش فوتبال، شیوه تعامل با پلتفرمها، اعتراضها به عدم پخش تیزر فیلمها و مواردی چون اعتراض کشاورزان اصفهانی، حادثه متروپل، درگذشت مهسا امینی، ناآرامیهای اخیر و…
چه اتفاقی رقم خورد؟ تلویزیون در ماجرای درگذشت مهسا امینی، مورد انتقاد قرار گرفت اما شبکه خبر توانست جبران کند. برگزاری مناظرهها با موضوع ناآرامیهای اخیر در شبکههای مختلف اقدام خوبی است که شاهد آن هستیم. هرچند برخی به نگاه یکسویه برخی برنامهها انتقاد دارند. شبکه خبر اعتراض کشاورزان اصفهانی را پوشش داد اما در ماجرای متروپل، مورد انتقاد بود تا جاییکه جبلی اینطور واکنش نشان داد: «برای متروپل خواهش و تقاضا و دستور رسید که بس است!»
او درباره ماجرای هک هم گفت: «بررسیهایی درباره هک سامانههای پخش اتفاق افتاد، خوشبختانه صداوسیما با آمادگی و توانمندی خوب همکاران ما در حوزه فنی حداقل ضربه ممکن را خورد.» جبلی در جایی دیگر گفت: «سازمان صداوسیما خود را پشتیبان و حامی پلتفرمها میداند.» بعد از انتقاد فزاینده سینماگران هم اینطور واکنش نشان داد: «ما شورایی محتوایی داریم که براساس نظر تخصصی آنها آگهی و تیزر برای فیلمها در نظر گرفته میشود.»
نکته ویژه: تلویزیون برای پوشش اخبار، روزهای سختی را سپری میکند.
حذفیها
ماجرا چه بود؟ و باز هم در راستای چابکسازی، مدیران سیما تصمیم به حذف برخی برنامهها گرفتند. این اتفاق در نگاه اول واجد تحسین است؛ چون هم باعث خالی شدن آنتن از برنامههای بیخاصیت میشود و هم فرصت به برنامههای شاخص میرسد.
چه اتفاقی رقم خورد؟ «نگاه یک»، «شهر فرنگ» و «دستخط» سه برنامه باسابقه هستند که امسال تعطیل و از آنتن حذف شدند. «نگاه یک» جزو برنامههایی بود که در معدود دفعات توانست موجآفرین باشد. این برنامه بیش از آنکه فضایی برای چالش مدیران باشد، تریبون را یکطرفه در اختیار آنها قرار میداد.
«صف اول» جایگزین این برنامه شده که از شبکه خبر پخش میشود و یکبار در هفته هم بهطور همزمان روی آنتن شبکه یک میرود. «صف اول» برخلاف شعار خود هم نتوانسته تبدیل به برنامهای چالشی و موفق شود. «شهر فرنگ» شبکه خبر هم به تکرار افتاده بود. اتفاق بد، جایی است که جایگزینی برای این برنامه فرهنگی به کنداکتور اضافه نشده است. تعطیلی «دستخط» هم توام با حاشیه و جنجال بود اما روابط عمومی سیما گفته این برنامه فقط تغییر مجری داشته است و باکیفیتی بهتر روانه آنتن میشود. این جمله درباره «خندوانه» هم بیان شده است.
نکته ویژه: خیلی از برنامههای موجود قابليت حذف دارند!
انتصابها
ماجرا چه بود؟ پیمان جبلی نیز برای پیاده کردن برنامههای خود، سراغ نیروهایی رفت که احساس میکند با آنها قرابت فکری بیشتری دارد.
چه اتفاقی رقم خورد؟ او در ابتدای راه احمد نوروزی را بهعنوان معاون برونمرزی، علیرضا خدابخشی را بهعنوان معاون سیاسی و حسین قرایی را بهعنوان مدیرکل روابط عمومی صداوسیما انتخاب کرد. جبلی 25 آذر سال پیش وحید جلیلی را به سمت قائممقام رئیس سازمان صداوسیما در امور فرهنگی معرفی کرد و 15 دی علیرضا قزوه مدیر دفتر شعر و موسیقی و سرود شد. 19 اردیبهشت امسال یک تغییر مهم دیگر رقم خود و محسن برمهانی معاون سیما شد.
او نیز بلافاصله مدیران برخی شبکهها را عوض کرد: میثم مرادیبینا باج مدیر شبکه یک، حامد بامروتنژاد مدیر شبکه دو، حسین شاهمرادی مدیر شبکه چهار، علی عبدالعالی مدیر شبکه آموزش، محمدحسین کشکولی مدیر شبکه قرآن و محمدصادق باطنی مدیر شبکه امید شدند. تازهترین تغییر هم مربوط است به انتصاب حسن عابدینی به سمت معاونت امور استانها. در زیرمجموعههای دیگر صداوسیما هم تغییرات مدیريتی رقم خورده است.
نکته ویژه: معاون سابق سیما ابتدای بهمن سال پیش محمدرضا خوشرو را بهعنوان رئیس شبکه نسیم منصوب کرد که با آمدن برمهانی به کارش ادامه میدهد. از مدیران قبل هم علی فروغی همچنان در شبکه سه حضور دارد.
اعترافها
ماجرا چه بود؟ خیلی معمول نیست که مدیران تلویزیون در فضای عمومی، ضعفها و شکستها را بپذیرند. با این حال پیمان جبلی از اقرار به کاستیها ابایی ندارد.
چه اتفاقی رقم خورد؟4 اردیبهشت امسال رئیس صدا و سیما در ضیافت افطاری با جمعی از هنرمندان بیان کرد:« همه ما، چه شما به عنوان هنرمند، چه ما به عنوان مسئولین صدا و سیما، باید از خودمان بپرسیم چرا احساس علاقهای که مخاطب به هنرمندان و آثارشان داشت، کاهش یافته است؟ چرا بعضی آثاری که در گذشته با هزینههای کمتر ساخته میشد، ماندگارترند؟ همهمان مقصریم و نمیتوانیم خودمان را تبرئه کنیم.»
او با این ادبیات میخواهد هنرمندان را ترغیب به ساخت آثار با کیفیت کند. 12 اردیبهشت هم مصاحبهای با جبلی توسط خبرگزاری تسنیم منتشر شد که این جمله بیش از دیگر حرفها خودنمایی میکرد: «قبول دارم سریالهایمان ضعیف است.» در هر دو مورد گفتههای جبلی تا چند روز تیتر اول رسانهها بود و هرکس پیشنهادی برای بازگشت تلویزیون به دوران اوج را مطرح میکرد. این اعترافات قابل تحسین است اما حالا و در سال دوم فعالیت جبلی، آنچه مخاطب بیش از همه منتظرش است، تحولی است که وعده داده شده.
نکته ویژه: 31 خرداد پیمان جبلی در نامهای خطاب به رهبر انقلاب، از غفلت پیش آمده در ماجرای پرداختن به دستگیری سارقان بانک ملی، عذرخواهی کرد.
جنجالها
ماجرا چه بود؟ در یک سال گذشته، چند بار صحبتهای رئیس صداوسیما منجر به ایجاد جنجال شدهاند؛ ازجمله اظهارنظر درباره محتوای پلتفرمها و آگهیهای بازرگانی.
چه اتفاقی رقم خورد؟ مهمترین جنجال مربوط است به صحبتهای جبلی در دانشگاه شریف که در توصیف برخی از محتواهای پلفترمها واژه مستهجن را بهکار برد. این اتفاق منجر به واکنش کمیته رفع موانع تولیدات فرهنگی شد که در بیانیهای عنوان کرد قضاوت براساس چند سکانس غیرمنصفانه است: «وقتی به لفظ مستهجن در بخش دیگری از سخنانتان اشاره میفرمایيد بهنظر میرسد بین تعریف شما از مستهجن و نص صریح قانون تفاوت بسیار است.»
پرویز پرستویی هم ابراز امیدواری کرد وزارت ارشاد مسئولیت نمایش خانگی را برعهده بگیرد، چراکه: «متاسفانه ظاهرا از پیمان جبلی هم بهعنوان مسئول جدید آبی گرم نخواهد شد.» بعد از بالا گرفتن انتقادها، روابط عمومی سازمان صداوسیما بیانیهای در اختیار رسانهها قرار داد و تاکید کرد سخنان پیمان جبلی در دانشگاه صنعتی شریف در برخی رسانهها و فضای مجازی تحریف شده. جنجال دیگر انتقادهای جبلی از سبک زندگی به نمایش درآمده در برخی تبلیغات بازرگانی است.
نکته ویژه: محمدجواد شکوریمقدم مدیر و مالک آپارات و فیلیمو پس از تعطیلی پلتفرم آپاراتگیم که درگاه داخلی مورد علاقه گیمرهای ایرانی بود، از نقش مستقیم پیمان جبلی در این تعطیلی انتقاد کرد.
مناسبتها
ماجرا چه بود؟ نوروز، رمضان و تابستان سه مناسبت مهم هستند که تلویزیون سعی میکند بهترینهای خود را عرضه کند. این سه زمان بهعنوان بازه طلایی شناخته میشوند.
چه اتفاقی رقم خورد؟ این نکته را یادآور شویم که برای قضاوت عملکرد مدیران جدید سیما باز هم نیاز به وقت است. با اینحال آنها فرصت کافی برای رو کردن برگ برنده خود در نوروز، رمضان و تابستان را داشتند. در نوروز دو سریال «خداداد» و «دردسرهای شیرین» که محصول تیم جدید است روی آنتن رفتند و هر دو شکست خوردند. در این بازه زمانی برنامههایی مثل «عصر جدید»، «دورهمی» و «خندوانه» که برندهای مدیریت پیشین هستند، به داد تلویزیون رسیدند.
بلافاصله رمضان آغاز شد و ضعفها بهچشم آمدند. بهجز برنامه «زندگی پس از زندگی» بقیه ناکام بودند و سریالهایی مثل «خوشنام» و «مسافران شهر» چنگی بهدل نزدند. آمار مخاطبان سریالها افتی فاحش نسبت به سالهای قبل داشت و همه رسانهها از این شرایط انتقاد کردند. اگر سال پیش سریالهای مناسبتی تعطیل نمیشدند، وضع شبکهها در رمضان کمی بهتر میبود. تابستان هم تمام شد اما غالب برنامهها و سریالها ناموفق بودند.
نکته ویژه: با ورود به فصل پاییز خبری از برنامهها و سریالهای موفق نیست و همچنان بار اصلی تلویزیون را پخش زنده مسابقات ورزشی به دوش میکشد.
