روزنامه هفت صبح، سینا بحیرایی | یک: لئو مککری در سینمای کلاسیک بیشتر بهخاطر فیلمهای کمدیاش شهرت داشت، ولی خودش هم از اینهمه تکرار خسته شده بود. گویا یکبار که با همسرش سوار بر یک کشتی تفریحی بوده، یک ایده عاشقانه جذاب به ذهنش میرسد که کاملا با دیگر آثارش فرق داشت. همسرش هم از این ایده او استقبال کرد. مککری بعدا این ایده را گسترش داد و نتیجه شد فیلم دوستداشتنی و محبوب «رابطه عاشقانه»، محصول سال ۱۹۳۹.
دو: فیلم داستان یک نقاش فرانسوی بهنام میشل مارنه (چارلز بویر) و یک خواننده آمریکایی بهنام تری مککی (آیرین دون) است که در یک کشتی تفریحی با هم آشنا میشوند. آنها هم متاهل هستند و هم مشهور، به همین دلیل دوستیشان در یک کشتی کوچک مورد توجه همه قرار میگیرد. به همین خاطر قرار میگذارند که شش ماه دیگر در آخرین طبقه ساختمان امپایر استیت با هم دیدار کنند و اگر به شخص دیگری متعهد نبودند، با هم ازدواج کنند. متاسفانه در روز موعود اتفاق بدی برای تری رخ میدهد و همهچیز بههم میریزد.
سه: اینکه یک زن و مرد متاهل عاشق هم بشوند، برای هالیوود محافظهکار آن زمان خیلی جسورانه بود. به همین دلیل سانسورهایی در داستان اعمال شد تا کمی از تندی چنین ایدهای کاسته شود. اصلا اتفاقی که برای تری رخ میدهد هم توصیهای از طرف اداره سانسور آمریکا بوده است! آنها معتقد بودند تری بهخاطر رفتار اشتباه خود باید تنبیه شود، به همین دلیل چنین اتفاقی در فیلم گنجانده شده است. چنین نگاه سنتی در هالیوود آنزمان واقعا قابلتوجه است. مخصوصا این قضیه از جهتی جالب میشود که گرچه مرد و زن داستان هر دو با هم این رابطه عاشقانه نامشروع را شروع میکنند، نگاه هیات سانسور بیشتر متوجه رفتار زن بوده و با مرد داستان کاری نداشتهاند.
چهار: شش سال پیش از «رابطه عاشقانه»، ارنست لوبیچ با فیلم «طرح زندگی» و خلق یک مثلث عاشقانه نامتعارف، یکی از تندروترین فیلمهای سینمای کلاسیک را ساخته و اکران کرده بود. خوششانسی لوبیچ این بود که آن زمان مجموعه قوانین کد هیز را برای اعمال سانسور در فیلمهای هالیوودی، تصویب نکرده بودند. اینکه تنها در ظرف شش سال، هالیوود به چنین قوانین سفت و سختی رسید هم نکته جالبی است و اینکه حدودا دو دهه بعد با سینمای دهه ۱۹۶۰ تمام این قوانین کنار زده شدند هم یک نکته جالب دیگر!
پنج: اما جدا از این مسائل، جذابیت «رابطه عاشقانه» در این است که ارتباط عمیقی با شرایط جامعه آنزمان آمریکا دارد. آنزمان پیشرفت فناوری هنوز به این حد نرسیده بود که همچون دنیای امروز ما، مردم هر جای دنیا که باشند بتوانند نشانی از یکدیگر پیدا کنند. حتی اگر شماره تلفنی هم ردوبدل نشود، بالاخره با کمی جستوجو در رسانههای اجتماعی میتوان تقریبا رد هرکسی را پیدا کرد.
اما میشل و تری وقتی قرار میگذارند که شش ماه بعد در امپایر استیت یکدیگر را ملاقات کنند، واقعا دیگر هیچ راهی بهجز ملاقات با هم در روز موعود ندارند. و وقتی این قرار بههم میخورد و زیر قول خود میزنند، عملا دیگر هیچ راهی برای ارتباط باقی نمیماند. آیا میتوان داستانی شبیه به «رابطه عاشقانه» را در دنیای امروز هم روایت کرد؟ اینکه دو نفر قرار بگذارند شش ماه بعد در امپایر استیت با هم دیدار کنند و در تمام این مدت، نتوانند هیچ ارتباطی داشته باشند؟ خیلی بعید و غیرقابل باور بهنظر میرسد!
شش: گویا در ابتدا قرار بوده داستان در سال ۱۸۵۰ بگذرد و داستان درباره رابطه عاشقانه تلخ سفیر فرانسه در آمریکا باشد. فیلمنامه کامل شد و حتی قرار بود در تاریخ ۱۵ سپتامبر فیلمبرداری شروع شود. ولی فرانسه که آنزمان نگران وقوع جنگ در اروپا بود و ترجیح میداد آمریکا را بهعنوان یک متحد قوی در کنار خود داشته باشد، خیلی موافق داستان یک رابطه نامشروع بین یک دیپلمات فرانسوی و زن آمریکایی نبود. به همین دلیل تغییراتی اساسی در فیلمنامه اعمال کردند؛ بخشهای سیاسی کنار گذاشته و داستان هم به جامعه معاصر منتقل شد.
هفت: به شکلی غافلگیرکننده، «رابطه عاشقانه» در گیشه بسیار موفق عمل کرد و مورد توجه مخاطبان قرار گرفت. فیلم با ۱.۸میلیون فروش، تقریبا دوبرابر هزینه تولید خود فروش داشت. همچنین این فیلم در شش بخش نامزد جایزه اسکار شد و متاسفانه هیچ جایزهای دریافت نکرد. ولی موفق شد جای پای محکمی در تاریخ سینما باز کند. بد نیست بدانید که «رابطه عاشقانه» تا بهحال دو بار بازسازی شده است.
یک بار در سال ۱۹۵۷ خود مککری آن را با نام «عشقبازی بهیاد ماندنی» (با بازی کری گرانت و دبورا کار) بازسازی کرد، یکبار هم گلن گوردو کارون در سال ۱۹۹۴ و با همان نام «رابطه عاشقانه» (با بازی وارن بیتی و آنت بنینگ) آن را بازسازی کرد. ولی همچنان خیلیها نسخه اصلی سال ۱۹۳۹ را بهتر از بقیه میدانند. جالب این است که هم مککری کارگردان و هم چارلز بویر و آیرین دون، دو ستاره اصلی فیلم، «رابطه عاشقانه» محصول ۱۹۳۹ را بهترین فیلم کارنامه خود معرفی کردهاند.
