روزنامه هفت صبح، اکرم احمدی| بدترین نوع کلاهبرداری این است که با مژده دریافت جایزه یا هدیهای که هیچ وقت منتظرش نبودی، ناگهان همه موجودی حسابت خالی شود. چون اول وجودت پر میشود از حس خوشحالی و پیروزی که بالاخره در یک قرعهکشی برنده شدم و بعد کلی برای پول یا هدیهای که قرار است دریافت کنی نقشه میکشی. اما وقتی با پیامک خالی شدن حساب به خودت میآیی، تازه یادت میافتد که اصلا در هیچ قرعهکشیاي شرکت نکردهای که بهخاطرش برنده شوی.
البته کلاهبرداری تلفنی فقط به مژده برنده شدن در قرعهکشی ختم نمیشود، گاهیوقتها توی دلتان را خالی میکنند و پشتبند آنهم دخل حسابتان را میآورند. مثلا یکی پشت تلفن از سهمیه دولتی دستگاهی میگوید که اگر نخری از چنگت رفته و یکی هم میگوید اگر این هزینه را واریز نکنی سیمکارتت برای همیشه میسوزد.
خلاصه داستان درباره کلاهبرداری تلفنی است. هم درباره کسانی که مژده میدهند و با ترفند خوشحال کردن جیب مردم را خالی میکنند و هم درباره افرادی که ترس و هراس توی دل مردم میاندازند که مبادا سرمایهشان از دست برود و بعد در یک فرصت همه موجودی حسابشان را برای خودشان برمیدارند. ماجرای کلاهبرداران تلفنی اصلا جدید نیست، اما هرچه که هست هنوز ادامه دارد و هر چند وقت یکبار پلیس فتا هشدار میدهد حواستان به این مدل تماسها باشد وگرنه رکب میخورید.
فروش دستگاه تصفیه آب و فیلتر یخچال
معروفترین و قدیمیترین روش کلاهبرداری تلفنی، فروش دستگاه تصفیه آب است که حتی کلیپهای طنزی که بر پایه گفتوگو با این افراد ساخته شده در فضای مجازی دست بهدست میشود و بازدید میلیونی میگیرد. این داستان قدیمی است، اما هنوز هر چند وقت یکبار گزارشهایی درباره فروش دستگاههای تقلبی شنیده میشود.
همان روزهای اول رئیس وقت گروه کنترل کیفیت و بهداشت آب استان تهران اعلام کرد شرکتهای آب و فاضلاب شهری و روستایی با شرکتهای تصفیه خانگی قراردادی ندارند و هیچکدام از این افراد طرف همکاری با شرکتهای آب و فاضلاب نیستند و باید تحت تعقیب مراجع قضایی قرار بگیرند. اما کلاهبردارها همچنان مشغول کار هستند. روند این کلاهبرداری خیلی ساده است، یک خانم با صدای رسا و خیلی جدی تماس میگیرد و میگوید شما سهمیه دولتی دستگاه تصفیه آب منزلتان را هنوز تحویل نگرفتهاید و اگر تا چند روز دیگر اقدام نکنید، سهمیه شما میسوزد و دیگر نمیتوانید از تخفیف 70درصدی دولتی استفاده کنید.
همین چند جمله کار خودش را میکند، اول اینکه گفته میشود سهمیه دولتی است و گویا همه مردم شهر این دستگاه را گرفتهاند و اگر نگیرید عقب میمانید. دوم اینکه سهمیه و تخفیف 70درصدی از دستتان میرود. نکته مهم دیگری که بعضی از این فروشندههای غیرمجاز بیان میکنند، آلوده بودن آب شهری است و اگر این دستگاه را نخرید سلامتی خانواده را به خطر میاندازید. این جای کار بحث عذاب وجدان و نگرانی از به خطر انداختن سلامت خانواده به میان میآید و ضربه آخر محکمتر فرود میآید.
حتی بعضی از این کلاهبردارها برای اینکه جدیت کار را نشان بدهند اعلام میکنند از طرف سازمان آب و حتی سازمان بهداشت جهانی تماس گرفتهاند و کار را بینالمللی میکنند تا حساسیتش بالا برود. اما واقعیت این است که نه تخفیفی در کار است و نه آب شهری آلوده است که به دستگاه تصفیه آب نیاز باشد. بعضی از این تماسها که از اساس پوچ است، یعنی شماره کارت را میدهند و شما پول را واریز میکنید و هماهنگ میکنند که دستگاه را برایتان بفرستند، اما چیزی برای شما فرستاده نمیشود.
اما بعضی از این شرکتهای غیرمجاز در ازای پولی که میگیرند، دستگاه را میفرستند، ولی بیکیفیتترین دستگاه تصفیه موجود در بازار به دستتان میرسد و دستگاهی که مثلا قیمت آن به زور به 300 هزار تومان میرسد را با تخفیف دولتی حدود 700 تا یک میلیون تومان میفروشند. داستان تعویض فیلتر یخچال هم همین شکلی است. گروهی بهصورت رندوم با مشتریان لوازم خانگی تماس میگیرند و میگویند از طرف نمایندگی برای تعویض فیلتر یخچال مراجعه میکنند.
خیلی جدی میگویند دوره فیلتر یخچال عوض شده و اگر خیلیزود فیلتر را تعویض نکنند، یخچال میسوزد و از کار میافتد و باید کلی هزینه کنند. همین یک جمله ترس را به جان شما میاندازد و قبول میکنید فیلتر یخچال را عوض کنید. اما خیلی از کسانیکه این کلاه بزرگ از سرشان برداشته شده؛ بعد از تماس با نمایندگی تازه متوجه میشوند که اصلا این افراد از نمایندگی نبودهاند.
حالا شیوه کلاهبرداری این افراد هم به دو شکل است، میآیند و فیلتر یخچال را با چند برابر قیمت عوض میکنند و یا اینکه خیلی بیرحم هستند، فیلتر سالم را برمیدارند و یک فیلتر بیکیفیت بهجای آن میگذارند و پولش را هم میگیرند. در این شرایط هم هزینه نصب فیلتر جدید را از مشتری میگیرند و هم فیلترهای بیکیفیت خودشان را میفروشند.
سیمکارت تقلبی، تحویل در محل
معروفترین روش این مدل کلاهبرداری که چند سالی است رواج دارد و هنوز هم جواب میدهد، تلاش برای فریب کسانی است که خط همراه اول دارند. این افراد خودشان را اپراتور ایرانسل، یا رایتل معرفی میکنند و میگویند از طرف اپراتور مورد نظر هستند و سیمکارت سهمیهای هم شماره خطشان را میخواهند برایشان بفرستند.
این افراد بهصورت رندوم شمارهها را میگیرند و هیچ توقعی هم ندارند، فقط میگویند باید هزینه پیک یا پست را درب منزل پرداخت کنید. اما این کلاهبرداری هم دو مدل است. یا وقتی بسته را از پیک دریافت میکنید و هزینه را میپردازید چیزی در بسته وجود ندارد، یا اینکه سیمکارتی که تحویل میگیرید هیچ شباهتی به خط شما ندارد. اگر زخم خورده باشید، قطعا قیمت بالای هزینه پیک یا پست شما را متعجب کرده، این هزینه همان کلاهی است که روی سر شما رفته.
البته بهغیر از فروش سیمکارت با شماره شبیه، یک مدل دیگر کلاهبرداری تلفنی این روزها اتفاق میافتد که به شما پیشنهاد سیمکارت 5G میدهند و اینکه سیمکارتهای جدید به دلیل افزایش آنتندهی هزینه دارند. این افراد از حربه ترساندن مردم استفاده میکنند، مثلا چند وقت پیش گزارش شده بود یکی از این کلاهبردارها به طرف پشت خط گفته اگر تا آخر وقت امروز هزینه سیمکارت و افزایش آنتن را واریز نکنید، سیمکارتتان میسوزد و دیگر نمیتوانید از آن استفاده کنید.
کارت بیمه طلایی و بیمه سلامت
این مدل کلاهبرداریها هم پس از کلید خوردن بیمه سلامت شروع شد. کلاهبردارها به صورت رندوم تماس میگیرند و خودشان را یکی از شرکتهای زیرمجموعه بیمه سلامت معرفی میکنند، حتی بعضی از این افراد برای اینکه اعتماد طرف را جلب کنند؛ میگویند زیر نظر سازمان تامین اجتماعی فعالیت میکنند. سریع اطلاعات طرف را میپرسند و شروع میکنند به تعریف از خدمات بیمه طلایی سلامت که با خرید کارت آن دیگر هیچ هزینهای برای خدمات درمانی در بیمارستانها نمیپردازید.
تکرار پشتسر کلمات کارت طلایی، بیمه رایگان، خدمات عالی در بیمارستانهای تخصصی آنقدر وسوسهکننده هست که وقتی کلاهبردار میگوید، این مبلغ را به این شماره واریز کنید تا کارت برای شما پست شود، خیلی سریع این کار را انجام میدهید. اما واقعیت این است که بیمه سلامت اصلا چیزی بهنام کارت طلایی ندارد. اما این همه ماجرا نیست. گاهی وقتها این افراد توی دل آدمها را خالی میکنند؛ مثلا همان اول گفتوگو اطلاعات شخصی طرف را میپرسند و کلی درباره خدمات این کارت توضیح میدهند، ولی وقتی بگویید این بیمه را نمیخواهید با تحکم اعلام میکنند، اطلاعات شما را در سیستم سازمان تامین اجتماعی ثبت کردهاند و هرگونه مشکلی باعث میشود که بیمه شما قطع شود و…
این مدل کلاهبرداری در چند سال گذشته آنقدر افزایش داشته که سازمان تامین اجتماعی اعلام کرده، هر نوع تماس تلفنی یا مراجعه حضوری افراد و یا نمایندگان شرکتهایی با نام همکار یا نماینده این سازمان برای تقاضای وجه در قبال ارائه کارت هوشمند درمان، بیمه تکمیلی و هر خدمت بیمهای و درمانی قطعا کلاهبرداری است و فعلا صدور هیچگونه کارتی (با عنوان کارت سلامت و…) در دستور کار سازمان تأمین اجتماعی قرار ندارد.
ساعت یا هدیه نطلبیده
مگر میشود ناگهان برنده یک چیزی با قیمت آنچنانی شوید، درصورتی که اصلا نهجایی ثبتنام کردهاید، نه در مسابقهای بودهاید و نه حتی کالای جدیدی خریدهاید که به ازای آن به شما هدیه بدهند. اما گاهیوقتها این اتفاقها رخ میدهد که بیشتر اوقات کلاهبرداری است. مثلا با شما تماس میگیرند که از بس مشتری خوبي بودهاید و همیشه قبضهای موبایلتان را سر وقت پرداخت کردهاید در جشنواره تابستانه، برنده یک ساعت مچی یک میلیون تومانی شدهاید.
از شما آدرس میخواهند و میگویند ساعت رایگان است اما هزینه پیک را باید بپردازید. وقتی با ذوق در را به روی پستچی یا پیک باز میکنید و بسته هدیه فیک و تقلبی را تحویل میگیرید باید 300 هزار تومان پول پیک بدهید. یعنی هدیه اصلا مجانی نیست، این 300 هزار تومان پول همان ساعت تقلبی و پلاستیکیاي است که شاید 100 هزارتومان هم نیارزد.
این مدل هدیهها انواع مختلفی دارد که میتواند شامل ساعت هوشمند، پاوربانک، سیمکارت و… باشد. بعضیوقتها هدیه و جایزهای برای شما نمیفرستند و کار نقدی است. تماس تلفنی مثلا از طرف کارمند اپراتور یک شرکت تلفن همراه انجام میشود. به شما میگویند در قرعهکشی برنده شدهاید و به زودی 10 میلیون تومان به حساب شما واریز میشود. در این مرحله برای اینکه جایزه را به حسابتان بریزند، شماره کارت و رمز دوم کارت را هم میگیرند و داستان تمام و حساب شما خالی میشود.
برنده شدن در قرعهکشی رادیو و تلویزیون
بعضی از کلاهبرداریهای تلفنی از برنامههای رادیو و تلویزیون الگو برمیدارند. مثلا با ایجاد جوی مثل یک برنامه تلویزیونی، فضا را طوری درست میکنند که طرف پشت خط اصلا شک نمیکند که توی تله افتاده است. کسانیکه با این روش پول زیادی از حسابشان برداشته شده، گفتهاند از آن طرف خط صدای تشویق و جیغ و هورا میآمد و حتی صدای فردی که تماس گرفته شبیه یکی از مجریهای معروف تلویزیون بوده.
فرد کلاهبردار خیلی جدی به کسی که مثلا برنده قرعهکشی شده میگوید تا چند ثانیه دیگر او را روی خط میبرند و باید خیلی خوب حرف بزند و با بینندهها سلام و علیک کند. بعداز چند ثانیه او را به همکار دیگری وصل میکنند که اطلاعات حساب را برای واریز جایزه دریافت کند. وقتی اطلاعات حساب به آن طرف خط منتقل میشود فرد برنده الکی، دیگر به هیچ خطی وصل نمیشود و تنها صدایی که میشنود پیامک خالی شدن حسابش است.
یکی از کسانیکه تا مرز کلاهبرداری رفته و ناگهان به این موضوع شک کرده به هفت صبح میگوید، آنقدر آن مرد پشت تلفن جدی و با تحکم حرف میزند که خیلی کم پیش میآید به این موضوع شک کنید. به گفته این فرد که از کلاهبرداری و آنهم در لحظههای آخر فرار کرده، مردی که با او تماس گرفته با صدای رسا، ماجرا را توضیح میدهد و از او میخواهد اطلاعات حسابش را بدهد. خوشحالی از برنده شدن یک مبلغ میلیونی و صدای جدی مرد و فضایی که القا شده، کار را به جایی میکشاند که اطلاعات حسابش را بدهد، اما ناگهان یادش میافتد که اصلا در هیچ قرعهکشیاي شرکت نکرده که برنده شود…
این کلاهبردارها شیوه جدیدی پیدا کردهاند که به قول خودشان مو لای درز کارشان نرود، اما پلیس فتا دستشان را خوانده و هشدار داده حواستان به این مدل تماسهای تلفنی باشد. یکی از روشهای جدید کلاهبرداران برای جلب اعتماد کاربران این است که بعد از تماس اول و مژده دادن برای برنده شدن در قرعهکشی یا دریافت جایزه از شما میخواهند برای مطمئن شدن از این موضوع با شمارهای که تماس گرفتهاند دوباره تماس بگیرید.
کلاهبردار شماره خود را بر مبنای جزئیات سناریویی که طراحی کرده، مثلا گفته از صدا و سیما زنگ میزند یا نماینده یک شرکت اپراتور تلفن همراه است به یکی از این سازمانها یا شرکتها دایورت میکند. فرد وقتی تماس میگیرد، و صدای ضبط شده نام سازمان یا شرکت را میگوید، خیالش راحت میشود و از آن طرف داستان کلاهبرداری به جریان میافتد.
