روزنامه هفت صبح، گروه بازار| افزایش هزینه سرویس پیامکی بانکها روز گذشته در شبکههای اجتماعی سروصدای زیادی درست کرد. ماجرا از وقتی شروع شد که مشتریان بانک پاسارگاد پیامکی دریافت کردند که به آنها اطلاع میداد قرار است از این به بعد عوض حق اشتراک سالانه سرویس پیامک، هزینه در اطلاعرسانی را جداگانه پرداخت کنند. آن هم هر پیامک 90 تومان! در پیامک بانک پاسارگاد آمده: «مشتری گرامی! از ابتدای سال ۱۴۰۱ باتوجه به بخشنامه بانک مرکزی و با عنایت به تعرفه جدید اپراتورهای تلفن همراه، کارمزد پیامک براساس تعداد پیامک واریز و برداشت کلیه حسابهای شما نزد این بانک محاسبه و هر شش ماه یکبار به ازای هر پیامک ۹۰۰ ریال اخذ خواهد شد.»
به این ترتیب با یک محاسبه سرانگشتی میتوان محاسبه کرد در صورتیکه یک مشتری بانک در سال بهطور میانگین ۳۶۵ پیامک واریز یا برداشت از حساب دریافت کند، با احتساب هر پیامک ۹۰ تومان، باید سالانه ۳۲ هزار و ۸۵۰ تومان هزینه استفاده از پیامک پرداخت کند. این عدد خیلی زیاد نیست چون برمبنای روزی یک پیامک در نظر گرفته شده و به کف تعداد پیامک تعلق دارد.
اما نگاهی به جدول تعرفه ارسال پیامک توسط اپراتورهای موبایل نشان میدهد آنها قیمت هر پیامک را بین 9 تا نهایتا 11.6 تومان محاسبه میکنند که هیچ تناسب و سنخیتی با عدد 90 تومان مورد نظر بانک پاسارگاد ندارد. ماجرا وقتی جالب شد که بانک مرکزی تنها چند ساعت پس از انتشار خبر و بازتابهای منفی اعلام کرد برخلاف ادعای بانک پاسارگاد مصوبهای درباره افزایش تعرفه کارمزد پیامک اطلاعرسانی برداشت یا واریز از حساب نداشته است.
نگاهی به هزینه ارسال پیامک در اپراتورهای موبایل
مهم نیست چند تا پیامک بانکی در ماه ارسال میکنید یا چند بار بانک با نوایی خوش بهشما خبر میدهد پولی به حسابتان واریز شده است. هر پیامک 90 تومان یعنی 9 برابر تعرفه ارسال پیامک توسط اپراتورهای موبایل. این قسمت ماجرا کمی باعث عصبانیت میشود. به تعرفه خدمات اپراتورها نگاه کنید! قیمت هر پیامک فارسی در سال ۱۴۰۱ برای سیمکارت دائمی و اعتباری همراه اول به ترتیب ۸.۹ و ۱۰.۶ تومان است.
ایرانسل هم از مشترکان سیمکارت دائمی بابت هر پیامک 9.9 تومان و از مشترکان سیمکارتهای اعتباری بابت هر پیامک ۱۱.۶ تومان هزینه دریافت میکند. البته تعرفه پیامک با حروف انگلیسی متفاوت است. اگر در ابتدای پیامک حرف انگلیسی گذاشته باشید همراه اول از مشترک دائمی 22.2 تومان و از مشترک سیمکارت اعتباری 26.4 تومان بابت پیامک دریافت میکند. مشترکان سیمکارت دائمی و اعتباری ایرانسل هم به ترتیب بابت پیامک لاتین 23.2 تومان و 27.4 تومان دریافت میکند. همه این عددها باز هم فاصلهای چشمگیر با نرخ 90 تومانی مورد ادعای بانک پاسارگاد دارند و نشان میدهند این بانک علاوه بر اطلاعرسانی به مشتری، نیمنگاهی هم به کسب درآمد از محل ارسال پیامک دارد.
نگاهی به درآمد بانکها از محل کارمزد
بانکها همیشه با آه و ناله درباره کارمزد خدمات بانکی حرف میزنند. یک گزارش نشان میدهد درآمد 12 بانک و یک موسسه اعتباری ایران از محل کارمزد ارائه خدمات به مشتریان در پایان تیر 1401 به بیش از هفت هزار و 840 میلیارد تومان رسیده است. خودشان خیلی از این وضعیت راضی نیستند و میگویند میانگین درآمد کارمزدی آنها در حال حاضر ۱۲ درصد است که ۲۰ درصد با میانگین بانکهای اروپایی فاصله دارد.
بانک پاسارگاد بهتنهایی تا پایان تیرماه ۱۴۰۱ بالغ بر 606 میلیارد تومان از محل کارمزد خدمات درآمد داشته است. بانک اقتصاد نوین با درآمد 721 میلیاردی، بانک پارسیان با درآمد 373 میلیاردی، بانک تجارت با درآمد هزار و 993 میلیاردی، بانک خاورمیانه با درآمد 107 میلیاردی، بانک سینا با درآمد 181 میلیاردی، بانک صادرات با درآمد 104 میلیاردی، بانک دی با درآمد 73 میلیاردی، بانک کارآفرین با درآمد 145 میلیاردی، بانک ملت با در آمد 262 میلیاردی، بانک سامان با درآمد 154 میلیاردی از محل کارمزد ارائه خدمات بانکی سود کسب کردهاند.
واکنش سریع بانک مرکزی: تکذیب!
بانک پاسارگاد در پیامکی که برای مشتریانش ارسال کرده نوشته افزایش تعرفه کارمزد خدمات ارسال پیامک بانکی با توجه به بخشنامه بانک مرکزی و با عنایت به تعرفه جدید اپراتورهای تلفن همراه انجام میشود. بانک مرکزی خیلی زود خودش را از بازی بیرون کشید. سخنگوی بانک مرکزی در توئیتی نوشت: پیرو انتشار برخی گزارشها در خصوص بخشنامه بانک مرکزی به بانکها مبنی بر افزایش هزینه ارسال پیامک به مشتریان به اطلاع میرساند این بانک هیچگونه بخشنامهای در این خصوص نداشته است. بهنوشته مصطفی قمریوفا آخرین بخشنامه بانک مرکزی در این خصوص آذر سال ۱۳۹۹ صادر شده و همچنان معتبر و لازمالاجراست.
نگاهی به مصوبه مورد اشاره سخنگوی بانک مرکزی نشان میدهد در آن قید شده بانکها میتوانند بابت ارسال هر پیامک اطلاعرسانی 30 تومان دریافت کنند یا اینکه این کارمزد را بهصورت آبونمان سالیانه از مشتری دریافت کنند. از همان موقع میتوان برداشتهای متفاوتی از بخشنامه انجام داد. اگر رئیس بانک بودیم میتوانستیم بگوییم منظورشان این بوده که بابت هر پیامک علاوه بر تعرفه اپراتورها، 30 تومان اضافه کنیم.
خودشان هم فهمیدهاند موضوع کمی گنگ شده بنابراین در ستون توضیحات نوشتهاند آبونمان سالیانه متناسب با کارکرد و پس از اخذ رضایت مشتری دریافت خواهد شود. بهطور کلی آنجا هم تلاش کردهاند جانب بانکها را بگیرند و به هرحال فکری برای درآمد و سود بانکها کنند. اما باز هم هر طوری بخشنامه سال 99 بانک مرکزی را بخوانید همچنان تا 90 تومان مورد نظر بانک پاسارگاد بابت هر پیامک فاصلهای بهظاهر غیرمنصفانه وجود دارد.
داستان تکراری هزینه پیامک اطلاعرسانی
مشتریان بانکها در سالهای قبل هم چنین تجربهای را از سر گذراندهاند. سال 99 بانکهای خصوصی تصمیم گرفتند کارمزد ارسال پیامک اطلاعرسانی را افزایش دهند. بانکهای دولتی ابتدا موافق این کار نبودند اما بعدا خوششان آمد. در همان زمان ایده دریافت کارمزد به دو شکل مطرح شد. راهحل اول افزایش کارمزد بود که چون امکان داشت افرادی با تعداد تراکنش پایین را اذیت کند، چندان مورد استقبال قرار نگرفت. ایده دوم تعیین آبونمان و محاسبه کارمزد بابت هر مورد پیامک بود.
مدافعان این ایده میگفتند دریافت مبلغ ثابت از همه مشتریان عادلانه نیست چرا که امکان دارد یک مشتری عادی نهایتا در سال پیامکهای انگشتشماری دریافت کند اما در طرف مقابل مشتری دیگری روزانه به اندازه پیامک یک مشتری عادی، پیامک واریز یا برداشت دریافت کند. بنابراین بانک مرکزی با صدور بخشنامهای در سال 99 اعلام کرد تعرفه 30 تومان بابت هر پیامک و آبونمان جداگانه را پیشنهاد داد و به بانکها اجازه داد بابت رقابت با هم حداکثر تا 30 درصد تخفیف درنظر بگیرند. یعنی چیزی که همین الان در حال اجرا است. در بخشنامه بانک مرکزی تاکید شده دریافت هرگونه وجه تحت عنوان کارمزد خدمات بانکی خارج از چارچوب بخشنامه و بدون اجازه این بانک ممنوع است.
چرا مشتریان بانک عصبانی هستند؟
از هر طرف به 90 تومان نگاه کنید غیرمنصفانه بهنظر میرسد. یک آدم عادی را در نظر بگیريد که بهطور معمول ناچار است روزی پنجبار در مکانهایی مثل نانوایی، سوپرمارکت، پارکینگ، مترو و میوهفروشی کارت بکشد. پنج پیامک برداشت از حساب در یک روز میشود سالی 165 هزار تومان! نه؛ بههیچ وجه عادلانه نیست. باید این نکته را هم در نظر گرفت که کارمزد ارسال پیامک، تنها محل درآمد بانکها از جیب مشتری محسوب نمیشود.
تا دو سال پیش یکی از ویژگیهای پایا در پرداختهای شخصی و گروهی این بود که کارمزد نداشت و مثلا در پرداختهای گروهی به کمک حسابداران میآمد تا با استفاده از شماره شبا مبالغ کوچکی چون حقوق افراد را به حسابشان واریز کنند. این ویژگی آنقدر مهم و جذاب بود که بسیاری از این روش جابهجایی نقدی استفاده کنند و قید واریز آنی کارت بهکارت را بزنند اما در بخشنامه کارمزد خدمات بانکی، یعنی همان بخشنامه آذرماه ۹۹ بانک مرکزی، برای این خدمت بانکی آنلاین کارمزد مشخص شده.
در حال حاضر برای جابهجایی مبلغ زیر دو میلیون تومان باید ۲۰۰ تومانی کارمزد پرداخت کرد. انتقال همین رقم در قالب کارت بهکارت کارمزد ۸۴۰ تومانی دارد. برای واریز گروهی پایا هم به شرط آنکه در هر دستور پرداخت بیشتر از ۱۰ واریزی ثبت شود، ۱۰۰ تومان کارمزد پایا در نظر گرفته شده است. کارمزد ساتنا که برای مبالغ بزرگتر در نظر گرفته شده، سقف ۲۵ هزار تومانی تعیین شده است.
آیا بانکها حق دارند؟
اگر پای روضهشان بنشینید واقعا ممکن است دلتان به حالشان بسوزد. آمارهایی که برای توجیه دریافت کارمزد از مشتریان ارائه میدهند در بعضی مواقع دل سنگ را آب میکند. میگویند در سال 97، صدور هر کارت مغناطیسی بانکی ۱۲ هزار تومان برای بانک هزینه داشت اما فقط دو هزار و ۳۰۰ تومان از مشتری برای صدور آن اخذ میشد که پس از بحث و جدل فراوان تازه در سال 99 موفق شدهاند آن را به شش هزار تومان برسانند.
معمولا هم برای مقایسه پای همکارانشان در کشورهای اروپایی را وسط میکشند: بد نیست بدانید کارمزد خدمات بانکی بهعنوان یکی از اصلیترین منابع درآمدی بانکها در دنیا به شمار میرود که این رقم در سیستم بانکی ایران به کمتر از پنج درصد میرسد. بههمین دلیل بانکهای ایرانی ناچار هستند بخشی از درآمد خود را از محل افزایش سود تسهیلات و واسطهگری تامین کنند. بانکها با تکیه بر همین بهانهها در سال 99 موفق شدند پس از سهسال مجوز افزایش تعرفه کارمزد خدمات خود از جمله کارمزد کارت بهکارت، صدور دسته چک، اعلام ماندهحساب، پرینت حساب و… را بالا ببرند یا برای اولین بار از پرداخت قبض، صدور رمز جدید کارت و انتقال وجه کارمزد دریافت کنند.
